Đây là Nghị quyết tiếp nối và bổ sung mạnh mẽ cho 04 Nghị quyết đột phá là “Bộ tứ trụ cột”, tạo nên một chỉnh thể thống nhất, mũi đột phá để hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm nhằm xây dựng một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
Thế nhưng, các thế lực thù địch đã lập tức xuyên tạc chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển giáo dục và đào tạo. Chúng cho rằng: "Việc tự chủ đại học ở Việt Nam đặt dưới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đã ảnh hưởng đến giáo dục đa nguyên, tự do, khai phóng"; “Giáo dục chạy theo thành tích, bỏ quên đạo đức”, “chưa giải quyết những vấn đề còn tồn đọng là học phí tăng, phân biệt đối xử, bạo lực học đường”…
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ta đang diễn ra trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập quốc tế diễn ra toàn diện và sâu rộng trên toàn cầu; đòi hỏi đất nước phải phát triển nhanh và bền vững nhằm thực hiện hai mục tiêu chiến lược 100 năm mà Đảng ta đã đặt ra. Trong bối cảnh đó, đột phá phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ nhân tài đã trở thành yêu cầu tất yếu, cấp bách, khách quan.
Thời gian qua, Đảng ta đã ban hành nhiều văn bản để lãnh đạo, chỉ đạo phát triển giáo dục, đào tạo; tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân cả khách quan và chủ quan, việc triển khai thực hiện trong thực tế gặp nhiều vướng mắc, cần điều chỉnh cho phù hợp với bối cảnh mới. Từ tình hình trên, Bộ Chính trị, Ban Bí thư mà trực tiếp là Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ đạo tập trung xây dựng và ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW, trong đó đề ra những chủ trương, quyết sách mạnh mẽ hơn để khai thông điểm nghẽn, tạo đột phá phát triển, hiện đại hóa, chấn hưng nền giáo dục nước nhà, hướng tới thực hiện thành công 2 mục tiêu chiến lược 100 năm.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế tri thức, khoa học công nghệ và chuyển đổi số phát triển mạnh mẽ, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước công nghiệp hiện đại, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao; giáo dục và đào tạo càng phải giữ vững vị trí quốc sách hàng đầu, trở thành động lực then chốt để phát triển đất nước, Nghị quyết 71-NQ/TW ra đời đã kế thừa Nghị quyết 29-NQ/TW, ngày 4/11/2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế và Kết luận 91-KL/TW của Bộ Chính trị tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW; là cơ sở pháp lý để khắc phục những tồn tại, hạn chế trong giáo dục và đào tạo; thể hiện đột phá về tư duy, nhận thức và quyết tâm, quyết liệt thay đổi mạnh mẽ thể chế trong lĩnh vực này ở nước ta.
So với Nghị quyết 29-NQ/TW, Nghị quyết 71-NQ/TW chuyển trọng tâm từ “đổi mới căn bản, toàn diện” sang “đột phá chiến lược” trong giáo dục. Tinh thần này thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của Đảng ta, đó là coi giáo dục và đào tạo là trọng tâm của Chiến lược phát triển quốc gia trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp 4.0 và hội nhập sâu rộng. Nghị quyết 71-NQ/TW mở rộng không gian phát triển giáo dục ra ngoài phạm vi nhà trường, kết nối chặt chẽ với khoa học, công nghệ, kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số.
Điểm mới trong Nghị quyết là sự cân bằng giữa giáo dục đại chúng và giáo dục tinh hoa, nhấn mạnh giáo dục toàn diện: đức - trí - thể - mỹ; lấy giá trị con người làm nền tảng. Thành tích chỉ là thước đo một phần, điều cốt yếu là đào tạo những công dân có tài và có đức. Đây là bước chuyển tư duy quan trọng: Giáo dục vừa phải bảo đảm công bằng xã hội, vừa tạo môi trường cho những cá nhân tài năng phát triển. Đổi mới thể chế với tư duy theo hướng thay vì quản lý, phải kiến tạo, với những cơ chế chính sách đặc thù, vượt trội để các nhà trường, các cơ sở giáo dục và đào tạo thu hút được mọi nguồn lực cho sự phát triển, nâng cao chất lượng đào tạo và sự tăng trưởng của nhà trường, hội nhập với trình độ và chuẩn mực quốc tế.
Nghị quyết 71-NQ/TW là văn bản mang tính định hướng, tạo vận hội lịch sử cho giáo dục Việt Nam, đã khẳng định bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ và toàn diện cho các cơ sở giáo dục đại học, không phụ thuộc vào mức độ tự chủ tài chính. Đó cũng là mong mỏi của các cơ sở giáo dục đại học. Nghị quyết cũng thay đổi căn bản tư duy đầu tư tài chính cho giáo dục đại học tới tầm và vượt trội; thiết thực chăm lo cho đội ngũ giảng viên và hỗ trợ tài chính và tạo cơ hội học tập cho mọi người chứ không phải là: "Việc tự chủ đại học ở Việt Nam đặt dưới sự chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đã ảnh hưởng đến giáo dục đa nguyên, tự do, khai phóng" như kẻ địch đã rêu rao.
Điểm nhấn khác biệt từ Nghị quyết 71-NQ/TW là chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo; nâng phụ cấp ưu đãi nghề đối với cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông lên tối thiểu 70% cho giáo viên, tối thiểu 30% cho nhân viên, 100% cho giáo viên ở khu vực đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây là minh chứng rõ ràng rằng Nghị quyết không chỉ hướng đến “đỉnh cao” hội nhập, mà còn chăm lo cho giáo dục từ gốc rễ, bảo đảm công bằng và khích lệ đội ngũ nhà giáo. Nghị quyết quy định chi ngân sách cho giáo dục đạt tối thiểu 20% tổng chi ngân sách Nhà nước, có cơ chế học bổng, tín dụng ưu đãi, hỗ trợ học sinh nghèo, đây là sự bảo đảm công bằng trên hành trình tiếp nhận tri thức.
Có thể khẳng định, Nghị quyết 71-NQ/TW đã trở thành "khoán 10" trong ngành Giáo dục, đem lại những phát triển mạnh mẽ và đột phá cho nền giáo dục đào tạo của nước ta, là cơ sở hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại đứng vào nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới, thể hiện tư duy chiến lược và khát vọng phát triển giáo dục nước ta lên một tầm cao mới.
Những thành tựu giáo dục, đào tạo của đất nước trong những năm qua là không thể phủ nhận. Và Nghị quyết 71-NQ/TW sẽ mở ra giai đoạn mới, nâng tầm, nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục đào tạo, để phục vụ hiệu quả sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước. Thực tế đó bác bỏ hoàn toàn những luận điệu xuyên tạc cũ rích, “cố đấm ăn xôi” và “thọc gậy bánh xe” của các thế lực thù địch chống phá con đường phát triển của Việt Nam.