Những thành tựu không thể phủ nhận trong bảo đảm nhân quyền ở Việt Nam

Bảo đảm quyền con người ở Việt Nam không phải là khẩu hiệu, mà được đặt trên nền tảng tư tưởng nhất quán và được kiểm chứng bằng thực tiễn phát triển. Ngay từ rất sớm, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng; dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Tư tưởng đó được thể hiện sâu sắc trong Tuyên ngôn Độc lập 1945 - một tuyên ngôn tiêu biểu về nhân quyền và dân quyền của thời đại, đồng thời trở thành nền tảng xuyên suốt trong đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, được thể chế hóa ngày càng đầy đủ trong Hiến pháp và hệ thống pháp luật.

Trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã hiến định rõ ràng nguyên tắc bảo đảm quyền con người. Ngay tại Điều 2, Hiến pháp xác lập bản chất của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Tiếp đó, Điều 14 quy định rõ: “Ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, các quyền con người, quyền công dân về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội được công nhận, tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật”. Đây là cơ sở pháp lý tối cao để tổ chức thực thi quyền con người trong toàn bộ đời sống xã hội.

Từ nền tảng pháp lý đó, các chính sách phát triển kinh tế-xã hội được triển khai đồng bộ, hướng tới bảo đảm ngày càng tốt hơn các quyền con người trên thực tế. Đặc biệt, sau 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, các lĩnh vực văn hóa, xã hội và con người đều đạt nhiều kết quả quan trọng; an sinh xã hội được bảo đảm ngày càng tốt hơn; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao.

Trên cơ sở đặt con người ở vị trí trung tâm của phát triển, tăng trưởng kinh tế ngày càng gắn kết chặt chẽ hơn với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội. Tiêu biểu như: Các chương trình giảm nghèo bền vững được triển khai hiệu quả, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm mạnh; chính sách hỗ trợ nhà ở, nhất là xóa nhà tạm, nhà dột nát, được đẩy mạnh; hệ thống y tế tiếp tục mở rộng theo hướng bao phủ toàn dân; công tác giáo dục và đào tạo tiếp tục được đổi mới căn bản, toàn diện, chất lượng ngày càng được nâng cao. Chỉ số phát triển con người (HDI) tăng 14 bậc, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm nước phát triển con người cao; chỉ số hạnh phúc tăng 33 bậc, xếp thứ 46/143 quốc gia.

Cùng với đó, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được tôn trọng và bảo đảm trong khuôn khổ pháp luật. Quyền tiếp cận thông tin, tham gia đời sống văn hóa, xã hội ngày càng được mở rộng. Các chính sách ưu tiên đối với vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế được triển khai đồng bộ, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển, bảo đảm công bằng xã hội.

Trên bình diện quốc tế, Việt Nam là thành viên tích cực của Liên hợp quốc, tham gia hầu hết các công ước quốc tế cơ bản về quyền con người và đảm nhiệm vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025. Việt Nam cũng duy trì cơ chế đối thoại nhân quyền thường xuyên với nhiều đối tác, thể hiện tinh thần hợp tác, trách nhiệm và minh bạch.

Tựu chung lại, những dẫn chứng từ tư tưởng, pháp lý đến thực tiễn khẳng định một thực tế: Ở Việt Nam, quyền con người không chỉ được tuyên bố mà được bảo đảm bằng hệ thống pháp luật và những thành tựu phát triển cụ thể. Đó là minh chứng rõ ràng, khách quan, không thể phủ nhận.

Các luận điệu xuyên tạc về thành tựu bảo đảm nhân quyền ở Việt Nam

Bất chấp những thành tựu rõ ràng, khách quan của đất nước, thời gian qua, các thế lực thù địch, phản động vẫn không ngừng tuyên truyền, xuyên tạc vấn đề dân chủ, nhân quyền nhằm mục đích phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, công kích chế độ xã hội chủ nghĩa, đồng thời kích động chia rẽ nội bộ, phá hoại sự đồng thuận xã hội. Trọng tâm là nhận thành tựu, thực tiễn các giá trị lý luận, quan điểm, đường lối của Đảng về dân chủ, nhân quyền; đồng thời, tung hô, cổ vũ, cường điệu hóa các giá trị dân chủ tư sản kiểu phương Tây, tuyệt đối hóa quyền con người với luận điểm cực đoan “nhân quyền cao hơn chủ quyền”, “lợi ích cá nhân cao hơn lợi ích cộng đồng, quốc gia”…

Trên cơ sở đó, các đối tượng triệt để lợi dụng những vụ việc phức tạp nảy sinh trong việc giải quyết các vấn đề dân tộc, tôn giáo; các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, như: Tham nhũng, khiếu kiện, tội phạm, tệ nạn xã hội, tình hình dịch bệnh Covid-19, việc bắt, xử lý các đối tượng chống phá Nhà nước Việt Nam... hòng thổi phồng, bóp méo, quy chụp thành “bản chất” của chế độ, xuyên tạc, vu cáo Việt Nam vi phạm dân chủ, nhân quyền trên lĩnh vực tôn giáo, ngăn cản tự do ngôn luận, tự do hội họp, chèn ép “những người bất đồng chính kiến”…

Đồng thời, các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá, xuyên tạc trên không gian mạng, tạo dựng các thông tin sai lệch với phương thức ngày càng tinh vi. Nhiều trang web, blog, tài khoản mạng xã hội cắt ghép, đưa tin một chiều, tách sự việc khỏi bối cảnh pháp lý - xã hội rồi “diễn giải lại” theo hướng chính trị hóa.

Một chiêu bài nữa cũng được sử dụng là thúc đẩy hình thành lực lượng, tổ chức chính trị đối lập với Đảng và Nhà nước Việt Nam dưới danh nghĩa “bảo vệ dân chủ, nhân quyền”, “yêu nước” với những cái tên rất kêu mang tinh thần “dân tộc” như “Hội phụ nữ nhân quyền”, “Nhóm công dân tự do”, “Nhóm tuổi trẻ yêu nước”. Chúng còn thúc đẩy sự ra đời các khuynh hướng dân chủ cực đoan, “xã hội dân sự”, vận động các tổ chức quốc tế trao “giải thưởng nhân quyền” cho các đối tượng vi phạm pháp luật bị bắt, xử lý ở trong nước… nhằm cổ xúy, khích lệ số đối tượng trong nước hoạt động quyết liệt, tích cực hơn.

Trên bình diện đối ngoại, các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân chủ nhân quyền làm điều kiện để gây sức ép, can thiệp vào nội bộ nước ta như tìm cách gắn vấn đề viện trợ, hợp tác kinh tế với các điều kiện dân chủ, nhân quyền trong quan hệ ngoại giao với Việt Nam.

Tất cả những thủ đoạn đó, dù biểu hiện dưới nhiều hình thức, đều nhằm một mục tiêu nhất quán: Phủ nhận thành tựu, làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội, tiến tới tạo cớ can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam.

Cảnh giác, nâng cao nhận thức, tích cực đấu tranh với các luận điệu sai trái

Để làm thất bại các thủ đoạn lợi dụng chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền”, trước hết cần nâng cao nhận thức, củng cố bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần hiểu rõ bản chất, phương thức và mục tiêu của các hoạt động lợi dụng “nhân quyền” để chống phá, từ đó hình thành khả năng nhận diện và phản bác thông tin sai lệch.

Công tác thông tin, truyền thông vì thế cần được đổi mới theo hướng chủ động, kịp thời và minh bạch; tận dụng hiệu quả không gian mạng như một kênh truyền thông quan trọng, với nội dung gần gũi, dễ tiếp cận, phù hợp với nhiều đối tượng. Song song, hoàn thiện thể chế, xác lập rõ ranh giới giữa quyền và nghĩa vụ, giữa tự do và tuân thủ pháp luật là yêu cầu không thể thiếu.

Một xã hội dân chủ thực chất luôn cần đi đôi với kỷ cương pháp luật nghiêm minh. Việc xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng quyền tự do để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân cần được thực hiện công khai, minh bạch, vừa bảo đảm tính răn đe, vừa định hướng dư luận.

Về lâu dài, yếu tố quyết định vẫn là củng cố niềm tin của nhân dân bằng thực tiễn phát triển, bằng chất lượng cuộc sống và sự công bằng xã hội. Khi người dân được bảo đảm quyền lợi một cách thực chất, được lắng nghe và tham gia, được thụ hưởng thành quả phát triển, thì mọi luận điệu xuyên tạc sẽ trở nên lạc lõng, thiếu sức thuyết phục.

Lợi dụng “nhân quyền” để chống phá cách mạng Việt Nam là thủ đoạn không mới nhưng ngày càng tinh vi. Đấu tranh với hiện tượng này đòi hỏi sự kiên định về chính trị, sắc bén về lý luận và linh hoạt trong phương thức truyền thông. Khi nhận thức xã hội được nâng cao, thể chế tiếp tục hoàn thiện và niềm tin của nhân dân được củng cố, những luận điệu sai trái sẽ từng bước bị vô hiệu hóa, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.