ĐBP - Với cán bộ, chiến sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên cùng các lực lượng tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, “mệnh lệnh từ trái tim” đã trở thành động lực để họ vượt qua khó khăn, chạy đua với thời gian, sớm đưa những người con đã hy sinh vì Tổ quốc hiện đang an nghỉ tại các nghĩa trang liệt sĩ trở về đúng tên, đúng quê hương mình.
Sau gần 3 tháng (từ ngày 6/6, bắt đầu triển khai tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Tuần Giáo, đến ngày 27/8), việc khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại các nghĩa trang trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành, với tổng số 4.607 phần mộ. Trong đó, 4.341 mẫu đủ điều kiện phục vụ giám định ADN; toàn bộ mẫu sinh phẩm được Ban Chỉ đạo 515 tỉnh bàn giao cho Viện Pháp y Bộ Quốc phòng.
Những con số ấy không chỉ là kết quả của một chiến dịch. Đằng sau mỗi phần mộ là một cuộc đời, một người lính từng có tên tuổi, quê hương, gia đình và những người thân mòn mỏi chờ đợi. Vì thế, mỗi mẫu sinh phẩm được lấy không đơn thuần là một thao tác kỹ thuật. Đó là thêm một cơ hội trả lại danh tính cho một người lính đã hy sinh.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập, lực lượng chức năng đã khai quật 2.060 phần mộ, lấy được 1.929 mẫu đủ điều kiện. Nghĩa trang Liệt sĩ A1 có 592 phần mộ phải khai quật, với 579 mẫu đủ điều kiện. Tại Nghĩa trang Him Lam, 895 phần mộ được khai quật, 890 mẫu đủ điều kiện. Nghĩa trang Tông Khao có 911 phần mộ, 813 mẫu đủ điều kiện. Các nghĩa trang: Tuần Giáo, Tủa Chùa và Nghĩa trang liệt sĩ Thanh niên xung phong cũng đã hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ.
Đáng nói, kế hoạch ban đầu của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ vào dịp 22/12/2026. Nhưng bằng quyết tâm cao, lực lượng thực hiện nhiệm vụ đã làm ngày, làm đêm, không kể nắng mưa; chủ động cải tiến máy móc, áp dụng các giải pháp phù hợp, bổ sung nhân lực, tổ chức công việc khoa học. Nhờ đó, nhiệm vụ đã hoàn thành vào ngày 27/8, sớm gần bốn tháng so với kế hoạch.
Đó thực sự là một “chiến dịch thần tốc” trong thời bình. Thần tốc nhưng không vội vàng. Khẩn trương nhưng tuyệt đối không được phép sai sót. Bởi đối tượng của nhiệm vụ này không phải những con số vô tri. Đó là hài cốt của những người lính đã hiến dâng tuổi xuân, xương máu cho độc lập, tự do của dân tộc.
Trong thời gian thực hiện chiến dịch, đầu tháng 7/2025, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cũng đã quy tập hai hài cốt liệt sĩ từ đỉnh đèo Pha Đin về Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập và lấy mẫu phục vụ giám định ADN.
Đánh giá của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là một nhiệm vụ chính trị, đó là hành trình của lòng biết ơn, là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã xả thân vì Tổ quốc. Quá trình thực hiện nhiệm vụ tại các nghĩa trang liệt sĩ, sự quan tâm, động viên thường xuyên, kịp thời của lãnh đạo tỉnh, sự hỗ trợ của các cơ quan, đoàn thể và nhân dân địa phương cũng là nguồn động lực để lực lượng thực hiện nhiệm vụ hoàn thành công việc nhanh nhất, tốt nhất.
Hoàn thành khai quật, lấy mẫu tại các nghĩa trang liệt sĩ là dấu mốc quan trọng, nhưng chưa phải điểm kết thúc. Phía trước vẫn là giám định ADN, xác minh, đối chiếu thông tin, hoàn thiện hồ sơ và tiếp tục tìm kiếm, quy tập những hài cốt liệt sĩ còn nằm lại trên núi rừng Điện Biên. Cùng với đó là hoàn nguyên các phần mộ đảm bảo nguyên vẹn, trang nghiêm, sạch sẽ, tôn kính.
Vì thế, “mệnh lệnh từ trái tim” vẫn còn tiếp tục, đó là mệnh lệnh phải làm đến cùng. Làm bằng trách nhiệm, lương tâm của người đang sống đối với người đã khuất. Để những bia mộ chưa có thông tin hôm nay trong một ngày tới đây được khắc lên tên tuổi. Để những gia đình sau bao năm chờ đợi có thể đón người thân trở về. Và để những người đã ngã xuống vì Tổ quốc được trở về với gia đình, quê hương trong sự trọn vẹn, nghĩa tình.
Chiến dịch 500 ngày đêm đang viết nên một câu chuyện đẹp về trách nhiệm trong thời bình. Bởi thời gian có thể làm phai mờ nhiều dấu vết, nhưng lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc thì không bao giờ phai nhạt.