Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, vai trò của cấp xã ngày càng được nâng cao. Không chỉ là cấp hành chính gần dân nhất, xã, phường còn trở thành nơi trực tiếp tiếp nhận, xử lý và giải quyết nhiều nhiệm vụ vốn trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Sự thay đổi này đang tạo ra những chuyển động rõ nét trong hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở tại tỉnh Điện Biên.

Tại Phòng Văn hóa - Xã hội xã Mường Pồn, hầu hết cán bộ, công chức đều đảm nhận nhiều lĩnh vực công việc cùng lúc. Với 9 công chức nhưng mỗi người phải phụ trách từ 5 - 6 đầu việc, thậm chí nhiều hơn. Chị Lù Thị Mai Sinh hiện đảm nhiệm hàng loạt lĩnh vực như lao động - việc làm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, an toàn vệ sinh lao động, người có công, bình đẳng giới, bảo trợ xã hội, công tác trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội. Theo chị Sinh, khối lượng công việc hiện nay đã tăng lên đáng kể so với trước đây.

“Trước đây cấp xã chỉ thực hiện việc rà soát đối tượng, còn việc giải quyết chế độ thuộc cấp huyện. Nay chúng tôi vừa rà soát, vừa trực tiếp thực hiện các chế độ cho người dân. Khối lượng công việc tăng gần đôi nên bản thân phải liên tục học hỏi, cập nhật kiến thức để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới”, chị Sinh chia sẻ.

Thực tế tại Mường Pồn cũng là bức tranh chung của nhiều địa phương khi quá trình phân cấp, phân quyền mạnh hơn về cơ sở đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ cán bộ cấp xã. Không chỉ thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn, cán bộ cơ sở còn phải đáp ứng các yêu cầu mới về cải cách hành chính, chuyển đổi số, kỹ năng tiếp dân và xử lý những tình huống phát sinh từ thực tiễn.

Tại xã Búng Lao, sau khi sáp nhập các xã Chiềng Đông, Ẳng Tở và Búng Lao, nhu cầu giải quyết thủ tục đất đai của người dân tăng mạnh. Trong khi đó, đội ngũ cán bộ vẫn phải thực hiện đồng thời nhiều nhiệm vụ khác nhau. Ông Lường Văn Thời, công chức Phòng Kinh tế xã Búng Lao cho biết, sau khi bản đồ địa chính được phê duyệt, số lượng hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tăng gần gấp đôi. Nhiều thời điểm cán bộ trong phòng phải làm thêm ngoài giờ, thậm chí làm việc vào ban đêm để giải quyết hồ sơ đúng tiến độ. “Bên cạnh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chúng tôi còn phải giải quyết tranh chấp đất đai, các vấn đề về xây dựng, môi trường. Do đó, anh em chủ động phân công theo từng lĩnh vực để nâng cao hiệu quả công việc”, ông Thời nói.

Không giống nhiều cấp hành chính khác, cấp xã là nơi thường xuyên đối mặt với những vấn đề phát sinh trực tiếp từ đời sống dân sinh. Đây là những công việc đa dạng, phức tạp, nhiều trường hợp không có sẵn tiền lệ hoặc nằm ngoài kế hoạch dự kiến. Điều đó đòi hỏi cán bộ cơ sở không chỉ nắm vững chuyên môn mà còn phải có khả năng tổng hợp, xử lý tình huống và thích ứng linh hoạt với thực tiễn. Trong khi đó, kỳ vọng của người dân đối với chính quyền ngày càng cao hơn. Người dân mong muốn thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, chính xác, thái độ phục vụ chuyên nghiệp và thân thiện hơn.

Ông Cháng A Nủ, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Văn hóa - Xã hội xã Na Sang cho rằng, việc kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực là thách thức không nhỏ đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. “Khi được giao thêm nhiều đầu việc, yêu cầu nhiệm vụ cũng cao hơn nên mỗi cán bộ phải tự học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn. Có người tiếp cận công việc mới rất nhanh nhưng cũng có những trường hợp cần thêm thời gian để thích nghi”, ông Nủ chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, việc tăng thẩm quyền cho cấp xã cũng mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân. Nhiều thủ tục hành chính trước đây phải thực hiện ở cấp huyện thì nay đã được giải quyết ngay tại địa phương. Điều này giúp giảm thời gian đi lại, tiết kiệm chi phí và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong tiếp cận các dịch vụ hành chính công.

Theo ông Nguyễn Trung Chính, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Búng Lao, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm giảm áp lực cho đội ngũ cán bộ và nâng cao hiệu quả công việc. Trong đó, xã tập trung rà soát, phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa quy trình xử lý hồ sơ; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành. “Chuyển đổi số giúp giảm đáng kể khối lượng công việc thủ công, nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ và hỗ trợ công tác điều hành nhanh chóng, chính xác hơn”, ông Chính cho biết.

Hiện nay, hầu hết các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã triển khai tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, số hóa dữ liệu và liên thông thủ tục giữa các ngành. Những giải pháp này đang góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp cũng như hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở. Tuy nhiên, quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn nhiều khó khăn. Một số địa phương thiếu cán bộ chuyên môn, khối lượng công việc lớn, trong khi cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Dẫu vậy, chính trong quá trình triển khai, các điểm nghẽn cũng đang dần được nhận diện rõ hơn để có giải pháp tháo gỡ phù hợp. Bà Nguyễn Thị Ban, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Quài Tở cho biết, đội ngũ cán bộ luôn xác định tinh thần chủ động học hỏi, cống hiến và tận dụng tối đa thời gian để hoàn thành nhiệm vụ. “Có những thời điểm chúng tôi phải làm việc ngoài giờ, kể cả buổi tối hoặc cuối tuần để xử lý công việc. Mỗi cán bộ đều phải thường xuyên nghiên cứu chính sách, pháp luật và vận dụng linh hoạt vào thực tiễn địa phương để giải quyết công việc hiệu quả nhất”, bà Ban nói.

Tại xã Tuần Giáo, chính quyền địa phương duy trì chế độ giao ban thường xuyên với các cơ quan, đơn vị trên địa bàn nhằm kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc và thống nhất giải pháp xử lý. Theo ông Quàng Văn Cương, Chủ tịch UBND xã Tuần Giáo, địa phương cũng chú trọng lắng nghe ý kiến cử tri, theo dõi các vấn đề dư luận quan tâm trên không gian mạng để chủ động xử lý, không để tồn đọng hoặc phát sinh điểm nóng.

Từ những thay đổi trong quy trình xử lý công việc đến sự chuyển biến trong tư duy phục vụ Nhân dân, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang tạo ra những chuyển động tích cực từ cơ sở. Dù còn nhiều khó khăn trong giai đoạn đầu vận hành, nhưng với sự chủ động, linh hoạt của chính quyền và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, cấp xã đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm phục vụ người dân.

Quan trọng hơn, những chuyển động ấy không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn hướng tới mục tiêu cuối cùng đó là, giải quyết tốt hơn các vấn đề dân sinh, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu và kỳ vọng của người dân trong giai đoạn phát triển mới.