Khi nhiệm vụ ngày càng tăng

Từ ngày 1/7/2025, Điện Biên giảm từ 129 xuống còn 45 đơn vị hành chính cấp xã. Cùng với việc tinh gọn bộ máy, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được triển khai trực tiếp tại xã, phường, từ đất đai, xây dựng, tài chính, đầu tư công đến giáo dục, y tế và giải quyết thủ tục hành chính.

Tại xã Na Sang, chính quyền cơ sở không chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính mà còn trực tiếp đồng hành cùng người dân trong phát triển kinh tế. Với khoảng 378ha dứa hiện có, địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 phát triển vùng nguyên liệu lên hơn 500ha, gắn với quy hoạch, nhu cầu thị trường và năng lực tiêu thụ.

Để thực hiện mục tiêu này, lãnh đạo xã và cán bộ thường xuyên xuống cơ sở, đối thoại với người dân, khảo sát thực địa, nắm bắt khó khăn trong sản xuất. Từ đó, từng bước định hướng mở rộng vùng trồng, xây dựng cảnh quan trên tuyến quốc lộ 12 và hình thành hình ảnh đặc trưng của địa phương.

Điển hình, đầu năm 2026, HTX Dứa Na Sang đã mạnh dạn đầu tư hơn 6,4 tỷ đồng mua 7 ô tô vận tải. Không còn phụ thuộc vào thương lái, dứa được HTX thu mua trực tiếp từ người dân sau đó vận chuyển về các nhà máy chế biến. Nhờ vậy, dứa được thu hoạch đến đâu bán hết đến đó và bán được giá hơn.

Ông Trần Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã Na Sang cho biết: Khi cây dứa trở thành sinh kế của hàng trăm hộ dân, chính quyền phải nắm chắc quy hoạch, đất đai, hạ tầng, nhu cầu sản xuất và thị trường. Việc hình thành vùng trồng tập trung, đồng bộ sẽ giúp khai thác tốt hơn tiềm năng, quảng bá sản phẩm và từng bước xây dựng thương hiệu dứa Na Sang.

Từ câu chuyện cây dứa từng bước thay thế những diện tích ngô, sắn kém hiệu quả, mở rộng vùng sản xuất và hình thành liên kết tiêu thụ ở Na Sang, có thể thấy vai trò của chính quyền cơ sở ngày càng gắn chặt với việc định hướng phát triển kinh tế, hỗ trợ người dân tổ chức sản xuất và kết nối các nguồn lực. Điều này cũng đòi hỏi năng lực quản lý của chính quyền cơ sở phải ngày càng cao hơn.

Sau một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tổ chức bộ máy từng bước được sắp xếp theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Chính quyền cơ sở gần dân, sát dân hơn, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp từng bước được nâng lên. Tuy nhiên, khối lượng công việc tăng mạnh trong khi nhân lực, nhất là nhân lực có chuyên môn sâu, còn thiếu, tạo áp lực không nhỏ cho đội ngũ cán bộ cơ sở.

Theo chị Lù Thị Mai Sinh, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội, xã Mường Pồn, khối lượng công việc của chị bây giờ gần như tăng gấp đôi. Trước đây ở cấp xã chỉ thực hiện công tác rà soát đối với người dân, thực hiện chế độ là cấp huyện. Còn hiện nay ở cấp xã vừa tiến hành rà soát trực tiếp với người dân vừa thực hiện chế độ luôn với người dân.

“Hiện nay vừa phải làm nhiệm vụ cũ nhưng đồng thời làm thêm cả những nhiệm vụ mới. Cán bộ phải vừa học, vừa làm, vừa tiếp cận dần nên khối lượng công việc rất lớn và ai cũng phải học tập thêm để đảm nhiệm được vị trí hiện tại”, chị Sinh cho biết.

Tại xã Mường Nhé, một số lĩnh vực không có công chức đúng chuyên ngành như lĩnh vực y tế, giáo dục. Việc số hóa dữ liệu còn gặp khó khăn do hạ tầng công nghệ và kỹ năng cán bộ chưa đồng đều. Nhiều lĩnh vực được phân cấp mạnh, giao thêm nhiệm vụ cho cấp xã nhưng không đi kèm với nguồn lực về tài chính, nhân lực.

Cũng chung vướng mắc, tại xã Nậm Kè sau khi sáp nhập xã có 39 cán bộ, công chức và 3 viên chức được điều động về công tác. Thời gian đầu vận hành cho thấy việc bố trí nhân sự chưa thực sự phù hợp với chuyên môn ở một số lĩnh vực. Như công chức quản lý đất đai phụ trách giáo dục, công chức ngành luật phụ trách y tế, còn lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số do công chức chuyên ngành văn hóa dân tộc thiểu số đảm nhiệm...

Không chỉ thiếu nhân lực phù hợp, cơ sở vật chất cũng là một điểm nghẽn. Một số xã điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu và chưa đồng bộ; trụ sở làm việc cũ, xuống cấp, thiếu nhà công vụ và các công trình phụ trợ đang ảnh hưởng nhất định đến quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Muốn gánh việc lớn, phải có “đôi vai” đủ mạnh

Xác định nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp là nhiệm vụ lâu dài, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bổ sung nhân lực và nâng cao năng lực cho cơ sở.

Trước những áp lực phát sinh về nhân lực, tỉnh đã biệt phái, tăng cường 124 công chức, viên chức từ các sở, ngành tỉnh về các xã, phường. Trong đó, riêng ngành y tế đã tăng cường đội ngũ lãnh đạo, quản lý cho toàn bộ 45 trạm y tế xã. UBND các xã, phường biệt phái 17 viên chức thuộc các trường học trực thuộc làm việc ở vị trí công chức thuộc UBND cấp xã. Cùng với đó, hơn 11.800 lượt cán bộ, công chức, viên chức đã được đào tạo, bồi dưỡng nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình mới.

Để mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành trơn tru hơn nữa, từ góc độ cơ sở, ông Nguyễn Tiến Thành, Chủ tịch UBND xã Nậm Kè cho rằng, cần quan tâm, xem xét tăng cường biên chế hoặc có cơ chế hợp đồng lao động đối với các vị trí chuyên môn đang chịu áp lực công việc lớn sau phân cấp. Đồng thời, phân bổ nguồn lực để hoàn thiện hạ tầng giao thông, thủy lợi nước sinh hoạt; xây dựng trụ sở và các công trình, trang thiết bị làm việc.

Còn theo lãnh đạo UBND xã Mường Nhé, ngoài tập trung rà soát, sắp xếp vị trí việc làm phù hợp với trình độ chuyên môn đối với cán bộ công chức xã. Xã cũng kiến nghị cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu cho cán bộ cấp xã, đặc biệt là cán bộ chuyên trách tại các xã vùng sâu, vùng xa. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin để khắc phục những điểm nghẽn.

Để cấp xã thực sự gánh được việc lớn, điều quan trọng không phải là đặt lên vai cơ sở bao nhiêu nhiệm vụ, mà là làm thế nào để đôi vai ấy đủ vững vàng, đủ năng lực và đủ nguồn lực biến quyền hạn được trao thành những kết quả cụ thể trong đời sống nhân dân. Khi cấp xã có những cán bộ đủ năng lực, cơ chế đủ rõ, nguồn lực đủ mạnh và công cụ đủ hiện đại, những chủ trương lớn mới có thể đi nhanh hơn vào cuộc sống.