Chuyến công tác của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 nhằm tiếp tục triển khai nhất quán đường lối đối ngoại theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, trong đó ASEAN tiếp tục là ưu tiên chiến lược hàng đầu, đồng thời khẳng định hình ảnh, vị thế, vai trò của Việt Nam trong góp phần xây dựng một ASEAN đi trước, dẫn dắt và định hình thay đổi trong bối cảnh mới: Một thế giới đầy biến động, môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định.

Đêm 8/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã về tới Hà Nội, kết thúc tốt đẹp chuyến tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines vào ngày 7 và 8/5.

Đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, đồng thời cũng là lần đầu tiên Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN.

Diễn ra trong bối cảnh khu vực châu Á - Thái Bình Dương và thế giới đang đứng trước nhiều chuyển động lớn, phức tạp, đặc biệt là tình hình khủng hoảng tại Trung Đông, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 được đánh giá là rất kịp thời đã thành công rất tốt đẹp với nhiều kết quả hết sức quan trọng và thực chất.

Nâng cao tự cường của ASEAN và để người dân được thụ hưởng

Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam do Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu đã tham dự và có nhiều đóng góp quan trọng vào thành công của Hội nghị. Thủ tướng đã nêu ra rất nhiều đề xuất, sáng kiến đóng góp vào các giải pháp chung của ASEAN, để củng cố đoàn kết và nâng cao tự cường của ASEAN trong ứng phó với tình hình hiện nay cũng như hướng tới tương lai.

Các đề xuất của Việt Nam đặt ưu tiên cao nhất là bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định để thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi cho ASEAN tiếp tục phát triển bền vững, để người dân ASEAN có cuộc sống ấm no và hạnh phúc hơn. Các biện pháp Việt Nam đề ra rất toàn diện, từ hòa bình, an ninh, ổn định; tăng cường đoàn kết nội khối; cho tới tăng cường kết nối kinh tế - thương mại nội khối, dỡ bỏ các rào cản thương mại trong ASEAN; mở rộng quan hệ đối ngoại của ASEAN; mở rộng không gian của ASEAN thông qua kết nối, ký kết các thỏa thuận về kinh tế với các đối tác bên ngoài, cũng như tăng cường hợp tác, kết nối ASEAN trong đảm bảo an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người.

Thông điệp của Việt Nam tại hội nghị cũng thể hiện rõ quan điểm nhất quán về thúc đẩy phát triển bao trùm, bền vững, lấy người dân làm trung tâm; đồng thời tăng cường liên kết kinh tế nội khối, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh. Mấu chốt là làm sao để người dân được thụ hưởng những thành tựu, thành quả của ASEAN, đồng thời nâng cao sức khả năng chống chịu, nâng cao tự cường của ASEAN trước những thách thức hiện nay.

Tại phiên toàn thể, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trước những thách thức mang tính liên thông, đa chiều, câu hỏi đặt ra đối với ASEAN không phải là "có bị ảnh hưởng hay không?" mà là ASEAN sẽ "ứng phó như thế nào và ứng phó cùng nhau ra sao?". Theo đó, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu ba đề xuất lớn.

Trước hết, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng cần tập trung nguồn lực nhằm đảm bảo các nhu cầu an ninh thiết yếu bao gồm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, trong đó có phê chuẩn và triển khai hiệu quả Hiệp định An ninh Dầu khí ASEAN, thực hiện thực chất Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN giai đoạn 2026 – 2030, Lưới điện ASEAN và Hệ thống đường ống dẫn khí ASEAN; đa dạng hóa các nguồn năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, tăng cường tiếp cận tài chính xanh và công nghệ tiên tiến; nâng cao hiệu quả các khuôn khổ và thỏa thuận về an ninh lương thực hiện có, tăng cường dự trữ chiến lược và thiết lập cơ chế dự trữ khẩn cấp, chuyên biệt đối với gạo và các mặt hàng thiết yếu khác. Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng hỗ trợ lương thực trong các tình huống khẩn cấp, chia sẻ kinh nghiệm liên quan với các quốc gia thành viên ASEAN và sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên ASEAN trong công tác hỗ trợ công dân.

Thủ tướng Chính phủ cũng đề nghị thúc đẩy hợp tác thực chất nhằm tăng cường năng lực nội tại và khả năng chống chịu của ASEAN. Theo đó, cần triển khai hiệu quả Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và sớm hoàn tất Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA).

Cuối cùng, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng kêu gọi tăng cường phối hợp và đoàn kết ASEAN, trong đó cần nâng cao hiệu quả tham vấn và điều phối liên ngành trong các tình huống khẩn cấp, cũng như tiếp tục phát huy vai trò điều phối của Ban Thư ký ASEAN nhằm bảo đảm các cam kết khu vực được triển khai liên tục, đồng bộ và hiệu quả.

Tại phiên họp hẹp, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh trong môi trường chiến lược ngày càng bất an, bất định, ASEAN không thể chỉ thích ứng với thay đổi mà phải đi trước, dẫn dắt, và định hình thay đổi. Theo đó, Thủ tướng nêu 03 đề xuất trọng tâm cho ASEAN trong bối cảnh mới.

Thứ nhất, ASEAN cần đi tiên phong giữ vững luật lệ, củng cố niềm tin trong quan hệ quốc tế, thông qua việc kiên trì đề cao chủ nghĩa đa phương và thượng tôn luật pháp quốc tế. Theo đó, ASEAN cần tích cực góp phần duy trì an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không trên thế giới cũng như trong khu vực. Ở Biển Đông, ASEAN cần nỗ lực cùng Trung Quốc bảo đảm thực hiện đầy đủ, hiệu quả DOC, sớm đạt COC hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982 theo lộ trình thoả thuận.

Thứ hai, trong một thế giới đầy biến động, ASEAN cần đón đầu thay đổi bằng cách chủ động phòng ngừa và quản lý khủng hoảng. Từ bài học Trung Đông, Thủ tướng Chính phủ đề xuất ASEAN cần phát huy hiệu quả các cơ chế hiện có, nhất là các khuôn khổ hợp tác với các đối tác, để thúc đẩy đối thoại, xây dựng lòng tin, triển khai ngoại giao phòng ngừa. Các cơ chế và công cụ giải quyết tranh chấp của Hiến chương ASEAN và Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) cần được khai thác hiệu quả nhằm thúc đẩy đối thoại và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề khác biệt.

Thứ ba, nâng cao tự chủ chiến lược và phát huy vai trò trung tâm là lựa chọn duy nhất giúp ASEAN đứng vững và vượt qua những thách thức đa chiều hiện nay. Trước cạnh tranh nước lớn và sức ép chọn bên, ASEAN càng cần củng cố đoàn kết, thống nhất và ứng xử cân bằng với các đối tác. ASEAN phải giữ vững vai trò trung tâm, định hình chương trình nghị sự tại các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, đồng thời tiếp tục mở rộng không gian phát triển thông qua thúc đẩy quan hệ đối ngoại với các đối tác tiềm năng.

Các đề xuất của Việt Nam được các lãnh đạo ASEAN hoan nghênh, đánh giá cao về nội dung và tính kịp thời. Trên cơ sở đề xuất của Việt Nam, Hội nghị thảo luận, nhất trí ra Tuyên bố Lãnh đạo ASEAN về các Hành động ưu tiên củng cố tự cường khu vực ứng phó với các hệ lụy từ tình hình Trung Đông; thể hiện quan điểm chính trị của ASEAN với các hệ lụy tình hình Trung Đông, tầm nhìn của các lãnh đạo định vị ASEAN trong cấu trúc khu vực và chiến lược và biện pháp ứng phó chung mang tính hành động, thực thi cao.

Sự tham gia chủ động, tích cực của Việt Nam tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tiếp tục khẳng định vị thế, uy tín ngày càng cao của đất nước trong khu vực. Những năm qua, Việt Nam luôn được đánh giá là một trong những thành viên tích cực nhất trong ASEAN, đóng góp thực chất cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN cũng như thúc đẩy hợp tác khu vực.

Thông qua các phiên họp, Việt Nam thể hiện rõ quan điểm nhất quán về xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và thích ứng linh hoạt; đồng thời thúc đẩy cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với phát triển bền vững, giữa chuyển đổi số với bảo đảm an sinh xã hội. Truyền thông quốc tế và khu vực có nhiều bài viết về sự kiện quan trọng này, trong đó hình ảnh của đoàn Việt Nam rất nổi bật. Hình ảnh đoàn Việt Nam tham gia tích cực trong các hoạt động của hội nghị cũng tiếp tục lan tỏa thông điệp về một Việt Nam năng động, hội nhập sâu rộng và sẵn sàng đóng góp cho các vấn đề chung của khu vực.

Thúc đẩy hợp tác thực chất với các đối tác

Nhân dịp dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã có các cuộc gặp gỡ, trao đổi, tiếp xúc với các nhà Lãnh đạo ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN và Giám đốc Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB). Đây cũng là những cuộc gặp trực tiếp đầu tiên của Thủ tướng với lãnh đạo các nước ASEAN trên cương vị mới.

Các cuộc gặp gỡ tuy ngắn gọn nhưng hết sức thực chất, đi thẳng vào những nội dung quan trọng, xử lý những vướng mắc, tồn tại, qua đó thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Việt Nam với các đối tác.

Các cuộc tiếp xúc này góp phần thiết lập quan hệ cá nhân giữa Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các nhà Lãnh đạo ASEAN, góp phần tăng cường tin cậy chính trị giữa Việt Nam và các nước. Tại các cuộc gặp, các nhà Lãnh đạo đều chúc mừng Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trên cương vị mới, mong muốn phối hợp chặt chẽ để cùng thúc đẩy quan hệ song phương với Việt Nam, đối tác chủ chốt, quan trọng và chia sẻ nhiều lợi ích chung trong bối cảnh tình hình khu vực, thế giới có nhiều biến động và thách thức hiện nay.

Các cuộc gặp cũng khẳng định quyết tâm chung về tăng cường quan hệ song phương, thống nhất nhiều giải pháp thiết thực. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và lãnh đạo các nước ASEAN đã trao đổi sâu rộng về các biện pháp tăng cường sự tin cậy chính trị, đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, an ninh-quốc phòng, văn hóa-giáo dục, du lịch, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên giải quyết các thách thức liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới, giàu tiềm năng như kết nối hạ tầng, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.

Trong trao đổi ba bên với Lào và Campuchia, ba Thủ tướng đã nhất trí chỉ đạo các cơ quan 3 nước tích cực phối hợp triển khai kết quả cuộc gặp ba Người đứng đầu ba Đảng (tháng 2/2026), đưa hợp tác giữa ba nước thực sự chuyển biến về chất, kiến tạo không gian phát triển mới.

Trao đổi với Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á, ADB cam kết sẽ tiếp tục là đối tác tin cậy của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nguồn lực cho Việt Nam và các thành viên.

Các đối tác đều coi trọng vai trò của Việt Nam trong ASEAN cũng như cộng đồng quốc tế. Thủ tướng Lê Minh Hưng và các nhà Lãnh đạo đã dành nhiều thời gian trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế gần đây, đặc biệt là những thách thức đặt ra do xung đột tại Trung Đông.

Các nhà Lãnh đạo cho rằng trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, Việt Nam và các nước cần tăng cường hợp tác, phối hợp quan điểm trong khuôn khổ ASEAN và Liên hợp quốc, thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN trong xử lý các vấn đề quốc tế và khu vực.

Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn khẳng định sau hơn 30 năm gia nhập, Việt Nam đã trở thành một trong những thành viên chủ chốt của ASEAN và cho rằng một Việt Nam mạnh, phát triển thịnh vượng sẽ là đóng góp quan trọng cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Có thể khẳng định, chuyến công tác nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng đã thành công tốt đẹp trên cả phương diện đa phương và song phương, đem lại những kết quả hết sức thực chất, hiệu quả, thể hiện mạnh mẽ việc Việt Nam tiếp tục triển khai nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Chuyến công tác tiếp tục khẳng định hình ảnh một Việt Nam chủ động, tích cực, chân thành, trách nhiệm và sẵn sàng đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển chung của ASEAN, đồng thời tiếp tục nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong khu vực cũng như góp phần tăng cường quan hệ giữa Việt Nam với các nước thành viên ASEAN, mở ra những tiền đề và xung lực thuận lợi đưa quan hệ giữa Việt Nam với các đối tác phát triển cả về bề rộng và bề sâu trong thời gian tới, đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác thực chất và hiệu quả ở khu vực và thế giới.