Ngay từ khi sáp nhập, Mường Mùn được xếp vào nhóm xã đặc biệt khó khăn, vùng sâu, vùng xa của tỉnh. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, nhiều bản nằm cách trung tâm xã hàng chục cây số đường đèo dốc. Mùa mưa đến đất đá sạt lở, giao thông bị chia cắt khiến việc đi lại của người dân cũng như công tác điều hành, chỉ đạo của chính quyền càng gian nan. Đời sống người dân nơi đây còn nhiều khó khăn, thiếu thốn; phần lớn phụ thuộc vào nông nghiệp là chính, thu nhập bấp bênh. Cây ngô, sắn vốn chỉ đủ ăn qua ngày. Cùng với đó là tập quán canh tác lạc hậu, thiếu vốn, thiếu kỹ thuật khiến cái nghèo bám riết nhiều thôn, bản qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, trong buổi đầu hợp nhất, chính quyền xã Mường Mùn đứng trước “núi việc”. Ba vùng dân cư với cơ sở hạ tầng chắp vá. Giữa muôn vàn gian khó, cấp ủy, chính quyền xã Mường Mùn vẫn xác định: “Khó đến mấy cũng phải đi lên”. Trên nền những thách thức đó, Mường Mùn xác định nhiệm vụ ưu tiên là tái cơ cấu ngành nông nghiệp, mở ra hướng phát triển bền vững hơn. Chính quyền xã vận động người dân mạnh dạn chuyển đổi từ cây trồng giá trị thấp sang mắc ca, cà phê và một số cây ăn quả có tiềm năng kinh tế cao.

Đến bản Hỏm Hốc, xã Mường Mùn chúng tôi dễ dàng nhận ra sự đổi thay hiện hữu trên từng triền đồi. Nơi những nương ngô cằn cỗi trước kia, giờ đã phủ lên màu xanh của mắc ca và cà phê - hai loại cây được chọn làm chủ lực trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp của xã.

Trên đồi mắc ca, ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Mường Mùn chia sẻ: “Địa phương nghèo thì càng phải đổi mới. Mắc ca, cà phê là hướng đi bền vững, phù hợp khí hậu và giúp bà con có thu nhập cao hơn”.

Từ chủ trương đó, cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, vận động, hướng dẫn, hỗ trợ người dân chuyển đổi cây trồng. Đến nay, xã đã có hơn 870ha mắc ca và hơn 360ha cà phê được trồng tập trung chủ yếu năm 2025, một số diện tích trồng năm 2023; phân bố khắp 31/31 bản; tạo ra vùng sản xuất tập trung. Những cây mắc ca trồng năm 2023 đã bắt đầu cho quả bói, mang đến niềm vui lớn cho nhiều hộ dân. Qua từng mùa nương, những quả đồi cằn cỗi nay dần xanh mướt, mang theo kỳ vọng về một tương lai no ấm.

Cùng với sản xuất nông nghiệp, diện mạo trung tâm xã Mường Mùn đã và đang thay đổi từng ngày. Với việc hợp nhất 3 xã, trung tâm hành chính đặt tại xã Mường Mùn (cũ), nơi đây đã có nhiều cửa hàng tạp hóa mới mọc lên, các dịch vụ nhỏ lẻ được hình thành, mang lại sinh khí mới cho vùng đất còn nhiều gian khó. Xã Mường Mùn đã cấp mới 32 giấy chứng nhận kinh doanh, với tổng vốn hơn 1,6 tỷ đồng. Đến nay, xã có 20/31 bản đạt danh hiệu bản văn hóa (chiếm 64% tổng số bản), đạt 111% kế hoạch năm 2025; 19/31 bản có nhà văn hóa (chiếm 61%).

Trước đây, hạ tầng nông thôn, đặc biệt về giao thông vốn là điểm nghẽn lớn nhất của Mường Mùn. Thế nhưng vài năm trở lại đây, hàng chục ki lô mét đường liên thôn, liên bản được bê tông hóa, mở rộng; giúp bà con đi lại thuận lợi hơn, đặc biệt trong mùa mưa. Nhờ sự nỗ lực của chính quyền và nhân dân, đến nay Mường Mùn đã đạt gần 16 tiêu chí nông thôn mới, thu nhập bình quân đầu người đạt 33 triệu đồng/năm.

Đi trên con đường bê tông vừa hoàn thành và đưa vào sử dụng từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, bà Tòng Thị Ly, bản Mường 1, xã Mường Mùn phấn khởi nói: “Bản Mường 1 chúng tôi ai nấy đều vui mừng lắm; bởi sau bao năm, con đường đầy sỏi đá trước đây đã được thay thế bởi mặt bê tông sạch sẽ. Mùa mưa hay mùa nắng, người dân không còn lo lắng nữa”.

Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Mường Mùn đặt mục tiêu đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, sản xuất theo chuỗi liên kết giá trị cao và phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa; xã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030. Đó là hành trình dài, còn nhiều chông gai song với sự nỗ lực từ cấp ủy, chính quyền và người dân sẽ ngày càng rút ngắn mục tiêu đó.

Trên những con đường nội bản được bê tông hóa, những đứa trẻ tung tăng nô đùa; trên sườn đồi, những vườn mắc ca non xanh rờn dưới nắng. Mường Mùn hôm nay đã khác xưa - không chỉ ở dáng dấp hạ tầng, mà ở niềm tin, ở ý chí vươn lên từ gian khó. Dẫu còn đó nhiều thiếu thốn bộn bề nhưng Mường Mùn đang từng ngày, từng giờ thắp lên màu xanh hy vọng!