Xác định tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã chỉ đạo các lực lượng chức năng triển khai nhiều biện pháp đồng bộ, linh hoạt. Trọng tâm là rà soát, hoàn thiện hồ sơ, danh sách liệt sĩ; thu thập, kiểm chứng thông tin. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu, lập bản đồ tìm kiếm, phân tích, đối sánh thông tin được đẩy mạnh. Qua đó, nhiều hài cốt liệt sĩ đã được phát hiện, cất bốc và an táng, góp phần làm vơi đi nỗi đau, sự mong mỏi kéo dài của các gia đình liệt sĩ.

Công tác rà soát, hoàn thiện hồ sơ, lập bản đồ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được triển khai bài bản, khoa học. Toàn tỉnh đã hoàn thành kết luận địa bàn đối với 1.441/1.441 thôn, bản, tổ dân phố. Qua rà soát, toàn tỉnh xác định có 8.933 liệt sĩ được chôn cất ban đầu trên địa bàn, trong đó đã tìm kiếm, quy tập được 4.903 hài cốt liệt sĩ. Trong số các hài cốt đã quy tập, có 4.803 liệt sĩ được đưa vào an táng tại các nghĩa trang liệt sĩ của địa phương, hàng chục hài cốt được bàn giao về gia đình quản lý, chăm sóc theo nguyện vọng thân nhân và 69 hài cốt được bàn giao về các địa phương khác.

Riêng trong giai đoạn 2021 - 2025, qua 9 đợt tổ chức, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 83 hài cốt liệt sĩ. Tính từ năm 2021 đến nay, toàn tỉnh đã cất bốc, quy tập được 14 hài cốt liệt sĩ trên địa bàn. Các hài cốt sau khi quy tập được tổ chức truy điệu, an táng trang nghiêm tại nghĩa trang liệt sĩ hoặc bàn giao về quê hương theo nguyện vọng của thân nhân. Bên cạnh đó, đã thực hiện di chuyển 31 phần mộ liệt sĩ về các địa phương khác, cấp giấy giới thiệu cho 6 thân nhân tiếp nhận hài cốt liệt sĩ.

Cùng với hoạt động tìm kiếm, quy tập, công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin được quan tâm đẩy mạnh. Việc thu thập, kết nối và xử lý thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ được triển khai thường xuyên, liên tục. Các cơ quan chức năng đã tiến hành lấy 43 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ gửi giám định ADN, từng bước phục vụ việc xác định danh tính. Đồng thời, thông qua phương pháp thực chứng, đã đính chính thông tin trên 76 bia mộ liệt sĩ theo đề nghị của các địa phương.

Tuy nhiên, toàn tỉnh hiện vẫn còn 1.040 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập và 2.990 liệt sĩ chưa rõ thông tin. Tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn còn 5.800/7.256 phần mộ chưa xác định được danh tính. Qua rà soát, toàn tỉnh có 5.128 phần mộ đề nghị lấy mẫu giám định ADN. Nguyên nhân chủ yếu do thời gian đã lâu, thông tin bị thất lạc, nhân chứng ngày càng ít, trong khi điều kiện tự nhiên khắc nghiệt làm ảnh hưởng đến chất lượng sinh phẩm, gây khó khăn cho việc giám định ADN.

Với mục tiêu đến năm 2030, quy tập từ 20 - 25 hài cốt liệt sĩ, đồng thời đẩy mạnh xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN, tỉnh xác định phát huy hơn nữa vai trò của cả hệ thống chính trị, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và mở rộng hợp tác quốc tế. Công tác tuyên truyền đóng vai trò then chốt trong việc triển khai nhiệm vụ này. Việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về mục đích, ý nghĩa và quy trình thực hiện sẽ giúp người dân hiểu, ủng hộ và tích cực tham gia. Đặc biệt, việc vận động thân nhân liệt sĩ cung cấp mẫu ADN đối chứng là yếu tố quyết định đến thành công của quá trình giám định.

Tại hội nghị do Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 2 tổ chức ngày 10/4 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đoạt đề nghị Bộ Quốc phòng, Viện Pháp y Quân đội và Trung tâm Giám định ADN thống nhất quy trình kỹ thuật để đảm bảo việc lấy mẫu được thực hiện đúng quy định. Việc phối hợp giữa các đơn vị cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, liên thông, tránh chồng chéo và lãng phí nguồn lực. Ưu tiên triển khai theo lộ trình tại các nghĩa trang có số lượng mộ chưa xác định thông tin lớn. Điều này giúp nâng cao hiệu quả công việc và rút ngắn thời gian thực hiện. Đồng thời, việc lấy mẫu cần được thực hiện có chọn lọc, chỉ tiến hành đối với những trường hợp có khả năng giám định thành công, tránh tình trạng dàn trải, gây tốn kém và ảnh hưởng đến tiến độ chung...

Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021 - 2025 là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục triển khai hiệu quả công tác lấy mẫu giám định ADN xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới. Dù còn nhiều khó khăn, thách thức, nhưng với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự hỗ trợ của các cơ quan Trung ương và sự đồng thuận của nhân dân, hành trình trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ sẽ đạt được nhiều kết quả tích cực hơn. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một lần lịch sử được gọi tên, thêm một gia đình được nguôi ngoai nỗi nhớ. Đó cũng là minh chứng cho truyền thống đạo lý tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, luôn trân trọng, biết ơn và tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.