Có mặt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chiềng Sinh, những ngày giữa tháng 7, người dân đến làm thủ tục chứng thực, đăng ký hộ tịch, xác nhận hồ sơ đất đai hay đề nghị hưởng chính sách bảo trợ xã hội đều được tiếp nhận và giải quyết tại một đầu mối. Những công việc mà trước đây phần lớn phải báo cáo hoặc chuyển lên cấp trên, nay chính quyền xã chủ động xử lý theo thẩm quyền, rút ngắn quy trình.

Anh Lò Văn Đoàn, người dân xã Chiềng Sinh chia sẻ: “Tôi đến làm thủ tục chuyển nhượng đất nông nghiệp, được cán bộ địa chính hướng dẫn làm hồ sơ rất nhiệt tình, chu đáo, không phải đi lại nhiều lần. Trước kia phải lên huyện để làm, còn nay hầu hết thủ tục đều được giải quyết từ cấp xã, kể cả việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tôi thấy việc phân quyền cho cấp xã như hiện nay là hợp lý, giúp người dân không phải qua nhiều khâu trung gian, giảm thời gian và chi phí đi lại”.

Nhiều công việc trước đây người dân phải lên tuyến trên thì nay được giải quyết ngay tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã. Sau hơn một năm vận hành mô hình mới, UBND xã Chiềng Sinh đã giải quyết trên 11.000 trường hợp chứng thực, hơn 700 hồ sơ hộ tịch; nhiều kiến nghị, phản ánh của công dân được xử lý kịp thời ngay từ cơ sở.

Hiệu quả của việc trao quyền được thể hiện rõ trong thực tế. Cụ thể, gần đây trên địa bàn xã có vụ việc tranh chấp đất giữa các hộ dân tại bản Khong Tở. Ngay sau khi tiếp nhận đơn, UBND xã đã chỉ đạo công chức chuyên môn khẩn trương xác minh, kiểm tra thực địa và tổ chức hòa giải theo đúng trình tự, thủ tục của Luật Đất đai. Nhờ chủ động xử lý ngay từ cơ sở, toàn bộ quá trình xác minh và hòa giải được thực hiện nhanh chóng, hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Là người trực tiếp tham mưu trong lĩnh vực đất đai, anh Lò Văn Thanh, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Chiềng Sinh cho biết: “Liên quan đến lĩnh vưc địa chính, đất đai chúng tôi không chỉ tiếp nhận, xử lý hồ sơ mà còn trực tiếp tham mưu cho UBND xã thẩm tra, xác minh, tổ chức hòa giải tranh chấp đất đai, quản lý hồ sơ địa chính và giải quyết nhiều công việc thuộc thẩm quyền ngay tại cơ sở”.

Ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh cho biết:  “Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, điều rõ nét nhất là chính quyền cơ sở được tăng cường tính chủ động trong quản lý, điều hành. Việc phân cấp, phân quyền không chỉ giao thêm nhiệm vụ mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm của người đứng đầu và đội ngũ cán bộ, công chức”.

Trước đây, nhiều nội dung liên quan đến quản lý cán bộ, thực hiện chính sách an sinh xã hội hay giải quyết một số thủ tục hành chính phải trình cấp trên quyết định. Nay đối với những nội dung thuộc thẩm quyền, UBND xã có thể trực tiếp xem xét, xử lý và ban hành quyết định theo quy định. Đơn cử như lĩnh vực bảo trợ xã hội. Trước đây, hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp hàng tháng phải chuyển cấp trên thẩm định và ban hành quyết định; nay người dân chỉ cần nộp hồ sơ tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã; sau khi cơ quan chuyên môn thẩm định là chủ tịch UBND xã có quyền quyết định. Quy trình được rút gọn, người dân tiếp cận chính sách nhanh hơn.

Để đáp ứng yêu cầu mới, UBND xã Chiềng Sinh đã thay đổi phương thức điều hành. Công việc được phân công theo nguyên tắc “6 rõ”, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; lãnh đạo xã thường xuyên giao ban, kiểm tra tiến độ. Khi quyền hạn được mở rộng đồng nghĩa với yêu cầu cao hơn về năng lực, tinh thần trách nhiệm và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Giám đốc Sở Nội vụ cho biết: “Công tác phân cấp, ủy quyền đã được triển khai đồng bộ, quyết liệt trên nhiều lĩnh vực. Đến nay, UBND tỉnh đã ban hành 24 quyết định phân cấp với tổng cộng 144 nhiệm vụ, trong đó 70 nhiệm vụ phân cấp cho cấp xã; đồng thời ban hành 22 văn bản ủy quyền thực hiện 316 nhiệm vụ. Nhiều lĩnh vực được phân cấp mạnh như nội vụ, tài chính, nông nghiệp và môi trường, khoa học và công nghệ, công thương... tạo điều kiện để chính quyền cơ sở chủ động hơn trong thực thi nhiệm vụ và giải quyết thủ tục hành chính”.

Thời gian tới, UBND tỉnh tiếp tục trao quyền đối với những nhiệm vụ gắn trực tiếp với người dân và doanh nghiệp, theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực và rõ kết quả”. Phân cấp phải đi đôi với giao nguồn lực, tăng cường đào tạo cán bộ, hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và đẩy mạnh kiểm tra, giám sát để bảo đảm hiệu quả thực chất.

Có thể thấy, điều thay đổi lớn nhất sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không phải là số lượng nhiệm vụ được chuyển giao, mà là sự chuyển biến trong tư duy quản trị. Chính quyền cấp xã không chỉ thực hiện mệnh lệnh hành chính, mà đã trở thành cấp chính quyền trực tiếp quản trị địa bàn, gần dân nhất và cũng là nơi đầu tiên giải quyết những vấn đề của dân. Việc trao quyền mạnh hơn cho cấp xã đang từng bước rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.