Bài viết phân tích ý nghĩa, giá trị khoa học của từng thành tố, đồng thời làm rõ mối quan hệ biện chứng giữa chúng, qua đó khẳng định phương châm Đại hội XIV là một chỉnh thể tư tưởng thống nhất, vừa mang tính nền tảng, vừa định hướng hành động, có giá trị chỉ đạo lâu dài đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phương châm Đại hội XIV - Kết tinh bản lĩnh, trí tuệ

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh chóng, phức tạp, khó dự báo, khó đoán định; cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động sâu sắc đến môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của Việt Nam.

Trong nước, sau 40 năm đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, song cũng đang đứng trước yêu cầu phải phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, phương châm Đại hội XIV của Đảng: “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” không chỉ là thông điệp chính trị có ý nghĩa động viên, cổ vũ, mà là sự khái quát lý luận cô đọng, phản ánh tư duy phát triển mới của Đảng cầm quyền. Phương châm này thể hiện rõ quan điểm kết hợp chặt chẽ giữa ổn định và đổi mới, giữa kế thừa và phát triển, giữa phát huy dân chủ và giữ vững kỷ cương, giữa mục tiêu trước mắt và tầm nhìn chiến lược lâu dài.

Việc luận giải một cách có hệ thống ý nghĩa, giá trị khoa học và mối quan hệ giữa các thành tố của phương châm là cần thiết, nhằm làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn, góp phần nâng cao nhận thức và hiệu quả vận dụng trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV.

Ý nghĩa và giá trị khoa học của các thành tố trong phương châm

Một là: “Đoàn kết” là giá trị nền tảng, nguồn lực nội sinh quyết định

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đoàn kết luôn được Đảng ta xác định là đường lối chiến lược, nhân tố quyết định mọi thắng lợi. Việc đặt “đoàn kết” ở vị trí đầu tiên trong phương châm Đại hội XIV khẳng định rõ vai trò giá trị nền tảng của đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới.

Về mặt khoa học, đoàn kết được nhìn nhận như nguồn lực nội sinh quan trọng nhất, bảo đảm cho việc huy động, kết nối và phát huy hiệu quả các nguồn lực khác của xã hội. Trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế sâu rộng, sự đa dạng lợi ích, sự phân hóa xã hội ngày càng gia tăng, việc củng cố đoàn kết phải gắn với hài hòa lợi ích, tăng cường đồng thuận xã hội, thống nhất ý chí và hành động vì mục tiêu chung của quốc gia - dân tộc.

Hai là: “Dân chủ” là bản chất của chế độ, động lực quan trọng của phát triển

Dân chủ là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, đồng thời là mục tiêu và động lực của sự phát triển. Trong phương châm Đại hội XIV, dân chủ được nhấn mạnh như một yêu cầu xuyên suốt, thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng về việc lấy nhân dân làm trung tâm, làm chủ thể và mục tiêu của mọi chính sách.

Giá trị khoa học của dân chủ thể hiện ở chỗ: Dân chủ không chỉ là một giá trị chính trị - xã hội, mà còn là cơ chế giải phóng và phát huy nguồn lực con người, khơi dậy trí tuệ, sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Tuy nhiên, dân chủ trong tư duy của Đảng là dân chủ xã hội chủ nghĩa, được thực hiện trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, dưới sự lãnh đạo của Đảng, gắn chặt với kỷ luật, kỷ cương và lợi ích chung.

Ba là: “Kỷ cương” là điều kiện bảo đảm cho dân chủ và đoàn kết

Kỷ cương là trụ cột của ổn định chính trị - xã hội, là điều kiện để dân chủ được thực hiện đúng hướng và đoàn kết được củng cố bền vững. Trong phương châm Đại hội XIV, “kỷ cương” phản ánh yêu cầu tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, trong bộ máy Nhà nước và trong toàn xã hội.

Về giá trị khoa học, kỷ cương thể hiện mối quan hệ biện chứng với dân chủ: Dân chủ là tiền đề của kỷ cương tự giác, còn kỷ cương là bảo đảm cho dân chủ thực chất. Thực tiễn công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực thời gian qua cho thấy, giữ vững kỷ cương không làm cản trở phát triển, mà ngược lại, tạo nền tảng cho phát triển ổn định và bền vững.

Bốn là: "Đột phá” là yêu cầu tất yếu của tư duy phát triển mới

Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống dần suy giảm, nhiều “điểm nghẽn” về thể chế, khoa học - công nghệ, nguồn nhân lực và tổ chức bộ máy còn tồn tại, việc nhấn mạnh “đột phá” thể hiện tư duy đổi mới mạnh mẽ của Đảng.

Về mặt khoa học, “đột phá” phản ánh logic của phát triển hiện đại: Muốn tạo ra bước tiến mới, phải vượt qua giới hạn cũ, tháo gỡ rào cản, đổi mới phương thức tư duy và hành động. Đột phá trong phương châm Đại hội XIV không mang tính tùy tiện, mà được đặt trong khuôn khổ đoàn kết, dân chủ và kỷ cương, nhằm hướng tới mục tiêu phát triển nhanh và bền vững.

Năm là: “Phát triển” là mục tiêu bao trùm, giá trị quy tụ

“Phát triển” là mục tiêu cuối cùng và cao nhất của phương châm Đại hội XIV. Phát triển ở đây được hiểu theo nghĩa toàn diện, bao gồm phát triển kinh tế gắn với tiến bộ, công bằng xã hội; phát triển văn hóa, con người; bảo vệ môi trường; bảo đảm quốc phòng, an ninh và mở rộng đối ngoại.

Giá trị khoa học của “phát triển” thể hiện ở cách tiếp cận phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển.

Sáu là: Mối quan hệ biện chứng giữa các thành tố của phương châm

Phương châm Đại hội XIV không phải là sự liệt kê giản đơn năm yếu tố, mà là một chỉnh thể tư tưởng thống nhất, trong đó các thành tố có mối quan hệ biện chứng chặt chẽ với nhau.

“Đoàn kết” là nền tảng để phát huy “dân chủ”; “dân chủ” được bảo đảm bằng “kỷ cương”; “kỷ cương” tạo môi trường ổn định để thực hiện “đột phá”; “đột phá” là động lực trực tiếp thúc đẩy “phát triển”. Ngược lại, kết quả của “phát triển” lại tiếp tục củng cố đoàn kết, mở rộng dân chủ, tăng cường kỷ cương và tạo điều kiện cho những đột phá mới.

Mối quan hệ đó phản ánh tư duy biện chứng, toàn diện của Đảng trong lãnh đạo phát triển đất nước, kết hợp hài hòa giữa ổn định và đổi mới, giữa mục tiêu trước mắt và tầm nhìn chiến lược lâu dài.

Phương châm Đại hội XIV của Đảng: “Đoàn kết - Dân chủ - Kỷ cương - Đột phá - Phát triển” là sự kết tinh trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng phát triển của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong giai đoạn mới. Với giá trị khoa học sâu sắc và mối quan hệ biện chứng chặt chẽ giữa các thành tố, phương châm này không chỉ có ý nghĩa định hướng tư tưởng, mà còn là kim chỉ nam cho hành động trong suốt nhiệm kỳ Đại hội XIV và những năm tiếp theo.

Quán triệt và vận dụng sáng tạo phương châm này vào thực tiễn lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa quyết định đối với việc hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nước Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường, thịnh vượng, nhân dân có cuộc sống ngày càng ấm no, tự do, hạnh phúc.