Sáng thứ 6 hàng tuần, tiết học Tin học của lớp 5A, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học Trần Văn Thọ, xã Mường Nhé bắt đầu bằng tiếng “tách… tách…” của bàn phím máy tính vang lên trong căn phòng nhỏ. Trên màn hình máy chiếu, bài giảng điện tử hiện ra với hình ảnh sinh động về cách tìm kiếm thông tin trên internet. Tiếng học sinh trao đổi bài sôi nổi, hướng dẫn nhau cách thao tác. Thi thoảng vang lên những tiếng gọi: “Cô ơi, em làm được rồi!”, “Bấm vào đây này!” Không khí lớp học vì thế trở nên rộn ràng, hào hứng, khác hẳn với những giờ học trước đây khi học sinh chỉ quen với bảng phấn và sách giáo khoa.

Thầy Phạm Văn Khiêm, Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Trần Văn Thọ, cho biết: “Việc đưa hình ảnh, video, bài giảng điện tử vào tiết học giúp nội dung trở nên trực quan, sinh động hơn, học sinh dễ tiếp thu kiến thức. Điều này đặc biệt phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số, khi nhiều em còn hạn chế về tiếng phổ thông.”

Ở Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS Mường Nhé, một tiết học môn Địa lý của lớp 9D3 diễn ra sôi nổi. Bản đồ Việt Nam được trình chiếu rõ nét với các ký hiệu về địa hình, tài nguyên và các vùng lãnh thổ. Cô giáo đứng cạnh bảng, vừa chỉ vào từng khu vực trên bản đồ, đồng thời đặt câu hỏi gợi mở cho học sinh. Nhiều cánh tay đồng loạt giơ lên xin phát biểu, các nhóm học sinh khác cũng nhanh chóng trao đổi để tìm câu trả lời.

Em Cà Anh Vũ, học sinh lớp 9D3, Trường PTDTBT THCS Mường Nhé, chia sẻ: Nhìn bản đồ và hình ảnh trình chiếu nên chúng em dễ hình dung bài học. Cô giáo giải thích đến đâu, chúng em quan sát ngay nên hiểu bài nhanh hơn.

Không những hỗ trợ giảng dạy, công nghệ số cũng góp phần thay đổi cách tổ chức các hoạt động trên lớp. Giáo viên có thêm công cụ để thiết kế bài giảng trực quan, xây dựng các tình huống học tập gắn với hình ảnh, bản đồ, dữ liệu số. Học sinh không chỉ nghe giảng mà còn tham gia thảo luận, trả lời câu hỏi, phân tích nội dung ngay trên các tư liệu được trình chiếu. Nhờ đó, tiết học trở nên linh hoạt hơn, tạo điều kiện để học sinh chủ động tiếp cận kiến thức và bày tỏ quan điểm của mình.

Cô giáo Lường Thị Tuyến, giáo viên Trường PTDTBT THCS Mường Nhé, cho biết: “Khi có bài giảng điện tử, học sinh hứng thú hơn và tiếp thu bài nhanh hơn so với cách dạy truyền thống”.

Để có được những giờ học như vậy, Trường PTDTBT THCS Mường Nhé đã chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học. Ngoài phòng tin học với hàng chục máy tính phục vụ học sinh, nhiều lớp học còn được trang bị máy chiếu, ti vi thông minh kết nối internet để hỗ trợ giảng dạy. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, nhà trường cũng tạo điều kiện để giáo viên tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng thiết kế bài giảng điện tử, khai thác học liệu trên internet và sử dụng các phần mềm phục vụ dạy học. Nhờ đó, việc ứng dụng công nghệ trong giảng dạy ngày càng được triển khai thường xuyên, góp phần nâng cao chất lượng các giờ học.

Thầy Dương Tiến Công, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết: “Nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục. Những năm gần đây, giáo viên tích cực ứng dụng công nghệ thông tin trong soạn bài và giảng dạy.”

Cùng với việc bổ sung thiết bị dạy học, chuyển đổi số còn được triển khai trong công tác quản lý giáo dục. Học bạ điện tử, phần mềm quản lý học sinh… đang dần thay thế cách làm thủ công trước đây. Việc cập nhật thông tin học tập, rèn luyện của học sinh trở nên thuận tiện và chính xác hơn.

Tại Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố, giáo viên đã quen với việc nhập điểm và theo dõi kết quả học tập của học sinh trên hệ thống phần mềm quản lý. Nhờ đó, công tác tổng hợp, báo cáo được thực hiện nhanh chóng, giảm nhiều thời gian cho giáo viên. 

Theo thầy Vũ Văn Nguyện, Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố, thì chuyển đổi số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện để giáo viên và học sinh tiếp cận nguồn học liệu phong phú trên internet.

Với đặc thù vùng cao, tiếp cận công nghệ số mở ra thêm nhiều cơ hội học tập cho học sinh. Nhờ kết nối internet, các em có thể tìm hiểu kiến thức ngoài sách giáo khoa, xem video bài giảng hoặc tham gia các cuộc thi học tập trực tuyến. Tuy vậy, quá trình chuyển đổi số trong giáo dục vùng cao vẫn gặp  không ít khó khăn. Phần lớn tại các trường hạ tầng mạng internet chưa ổn định, thiết bị phục vụ dạy và học còn thiếu... Do đó, ứng dụng công nghệ trong giảng dạy chưa thể triển khai đồng đều. Ngoài ra, một số giáo viên lớn tuổi cũng gặp trở ngại khi tiếp cận và sử dụng các phần mềm, công cụ công nghệ mới.

“Ngoài hệ thống máy chiếu, hiện nhà trường mới chỉ có 2 tivi thông minh kết nối internet nên việc triển khai bài giảng điện tử trong các tiết học vẫn còn hạn chế. Chúng tôi mong muốn thời gian tới tiếp tục được quan tâm đầu tư thêm trang thiết bị dạy học, nhất là các thiết bị công nghệ để giáo viên có điều kiện ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả hơn trong giảng dạy.” - thầy Dương Tiến Công, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé bộc bạch.

Dù còn nhiều khó khăn về hạ tầng và trang thiết bị, chuyển đổi số vẫn đang từng bước lan tỏa trong các trường học ở xã vùng cao Mường Nhé. Những giờ học có hình ảnh trực quan, bài giảng điện tử, những tiết học có sự tương tác nhiều hơn giữa thầy và trò đang dần trở nên quen thuộc. Công nghệ được ứng dụng ngày càng rộng rãi, phương pháp dạy và học có nhiều đổi mới, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận tri thức phong phú hơn.