ĐBP - Từ những vùng chuyên canh ứng dụng AI, hệ thống tưới thông minh đến robot hướng dẫn thủ tục hành chính hay trợ lý ảo hỗ trợ cán bộ xử lý công việc... khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) đang từng bước được ứng dụng trong mọi lĩnh vực đời sống ở Điện Biên.

Xác định KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS số là động lực then chốt cho tăng trưởng trong giai đoạn mới, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 27/2/2026 về đột phá phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Ngay sau đó, các cấp, ngành đã nhanh chóng cụ thể hóa với mục tiêu và lộ trình rõ ràng, đưa công nghệ vào từng lĩnh vực phát triển, từng bước nâng cao năng suất, hiệu quả quản lý và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Sau hơn nửa năm triển khai, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư mạnh với 204 trạm phát sóng 5G mới, tăng hơn 5 lần so với cả năm 2025, nâng tỷ lệ phủ sóng lên khoảng 40%. 100% cơ quan cấp tỉnh và các xã đã được kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng, tạo nền tảng cho điều hành và giải quyết công việc trên môi trường số.

Hạ tầng mở rộng thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hình thành rõ nét. Sàn Đổi mới sáng tạo tỉnh Điện Biên chính thức đi vào hoạt động; thu hút 5 doanh nghiệp làm việc trực tiếp tại Không gian ươm mầm (Ngôi nhà chung ĐMST). Toàn tỉnh hiện có 132 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong các lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, du lịch, công nghệ số và dịch vụ; đồng thời hỗ trợ nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ cho 5 doanh nghiệp KHCN, đạt 50% kế hoạch năm.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo động lực phát triển, 2 dự thảo nghị quyết về hỗ trợ phát triển KHCN, đổi mới sáng tạo, CĐS và quản lý nhiệm vụ KHCN sử dụng ngân sách nhà nước được hoàn thiện, trình HĐND tỉnh xem xét ban hành, mở rộng cơ hội huy động nguồn lực xã hội cho nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.

Từ nền tảng đó, nhiều mô hình ứng dụng KHCN đang được triển khai, tạo động lực mới cho tăng trưởng trong phát triển vùng nguyên liệu cà phê, mắc ca gắn với chế biến sâu; ứng dụng thiết bị bay không người lái trong sản xuất nông nghiệp; xây dựng nền tảng AI phục vụ nông nghiệp; phát triển du lịch thông minh; mở rộng thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt. Từng bước khẳng định vai trò của KHCN và CĐS trong nâng cao giá trị sản xuất, thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Trợ lý AI Nông nghiệp - 1 trong 4 bài toán lớn về KHCN và CĐS của tỉnh năm 2026 được xây dựng nhằm hỗ trợ người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan quản lý tra cứu thông tin về thổ nhưỡng, khí hậu, kỹ thuật canh tác, phòng trừ sâu bệnh, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GAP, vùng trồng và thị trường tiêu thụ nông sản.

Để xây dựng “bộ não” cho AgriApp, ngành nông nghiệp đã số hóa 129 quy trình kỹ thuật đối với các cây trồng chủ lực cùng dữ liệu về đất đai, rừng và nhiều tài liệu chuyên ngành. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng bản Demo AgriApp và đưa vào chạy thử nghiệm trên nền tảng web, Android tại địa chỉ https://ai-nongnghiep.dienbien.gov.vn/. Đến hết quý II/2026, hệ thống đã có hơn 5.000 tài khoản đăng ký, ghi nhận trên 30.000 lượt tương tác.

Hiện các đơn vị tiếp tục hoàn thiện kho dữ liệu, bổ sung chức năng nhận diện sâu bệnh qua hình ảnh và kết nối với cơ sở dữ liệu ngành để hình thành nền nông nghiệp số hiện đại, minh bạch và tiến tới triển khai phần mềm trong thực hiện vào thời gian tới.

Cuối tháng 6 vừa qua, xã Sam Mứn triển khai đưa AgriApp vào phục vụ người dân. Sau các lớp tập huấn, cán bộ chuyên môn trực tiếp hướng dẫn đến từng thôn, bản, giúp người dân làm quen với nền tảng. Theo ông Vừ A Chía, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Sam Mứn, chỉ cần nhập câu hỏi hoặc sử dụng giọng nói, người dân có thể nhanh chóng tiếp cận thông tin về kỹ thuật sản xuất, phòng trừ sâu bệnh và quy trình chăm sóc cây trồng, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

Trí tuệ nhân tạo cũng đang tạo chuyển biến rõ nét trong cải cách hành chính. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ, 2 robot lễ tân AI được đưa vào vận hành từ đầu năm 2026, hỗ trợ người dân tra cứu thủ tục, hướng dẫn hồ sơ và cung cấp thông tin qua giọng nói hoặc mã QR. Nhờ đó, người dân chủ động hơn trong chuẩn bị hồ sơ, còn cán bộ giảm đáng kể thời gian tư vấn trực tiếp.

Gần đây, Trung tâm tiếp tục đưa vào sử dụng Trợ lý ảo MISA ONE AI để hỗ trợ tra cứu văn bản và soạn thảo hành chính. Ông Lương Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ cho biết: “Hệ thống giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao độ chính xác trong tra cứu, tạo điều kiện để cán bộ tập trung nhiều hơn vào nhiệm vụ chuyên môn và phục vụ người dân”.

Hiệu quả CĐS được thể hiện qua những con số cụ thể. Từ ngày 1/7/2025 đến 31/5/2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Điện Biên Phủ đã tiếp nhận 11.037 hồ sơ, trong đó 6.616 hồ sơ trực tuyến; giải quyết 10.915 hồ sơ, với 99,6% được xử lý trước hạn. Đặc biệt, 100% hồ sơ có thu phí đều thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện.

Nếu như trước đây, việc ứng dụng KHCN ở Điện Biên chủ yếu dừng ở các mô hình thử nghiệm thì nay, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư công nghệ vào sản xuất, tạo ra những thay đổi rõ nét về năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Hệ thống tưới nhỏ giọt vùng trồng chanh leo của Hợp tác xã Vì một Điện Biên phát triển được điều khiển hoàn toàn trên điện thoại thông minh. Chỉ với vài thao tác, nước và phân bón được cung cấp chính xác đến từng gốc cây theo từng giai đoạn sinh trưởng, thay thế cách tưới thủ công vốn tốn nhiều nhân công.

Vừa qua, hợp tác xã đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong trồng ớt J xanh. Thiết bị đo dinh dưỡng đất tích hợp AI phân tích nhanh độ ẩm, độ pH và các chỉ số dinh dưỡng, từ đó tự động đưa ra khuyến nghị chăm sóc, điều khiển hệ thống pha phân và tưới nhỏ giọt phù hợp với nhu cầu của cây trồng.

Ông Trần Văn Sơn, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Nhờ ứng dụng KHCN và CĐS, năng suất chanh leo đạt 15 - 20 tấn/ha, ớt J xanh 70 - 80 tấn/ha. Quan trọng hơn, chi phí nhân công và vật tư đầu vào giảm đáng kể, trong khi chất lượng sản phẩm và lợi nhuận đều được nâng lên”.

KHCN và CĐS đang dần trở thành động lực tăng trưởng mới của tỉnh Điện Biên. Sau hơn nửa năm thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TU, tỷ trọng kinh tế số của tỉnh ước đạt trên 16% GRDP, hướng tới mục tiêu 17% vào cuối năm 2026 và trên 25% vào năm 2030.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng 2 con số, KHCN, đổi mới sáng tạo và CĐS không còn là yếu tố hỗ trợ mà đang trở thành nguồn động lực mới. Khi CĐS được triển khai đồng bộ, đổi mới sáng tạo được thúc đẩy và công nghệ tiếp tục lan tỏa đến từng ngành, từng lĩnh vực, Điện Biên sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho phát triển nhanh, bền vững.