Đến tận nhà, gỡ từng “nút thắt” số

Ở tuổi ngoài 70, ông Lò Văn Kẹo, bản Na Sang, xã Na Sang khó làm quen với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Gần đây, thông tin bảo hiểm y tế tích hợp trên ứng dụng VNeID của ông hết hạn, cần cập nhật lại. Tự mày mò nhiều ngày không thành công, ông nghĩ ngay đến Trưởng bản Quàng Văn Việt. Nhận được thông tin cần hỗ trợ, anh Việt cùng các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng của bản đến tận nhà, kiểm tra thông tin, rà soát dữ liệu và hướng dẫn từng bước. Chỉ ít phút sau, thông tin bảo hiểm y tế của ông Kẹo được cập nhật đầy đủ. “Tôi già rồi, sử dụng điện thoại khó lắm. Những việc như cập nhật thông tin trực tuyến, nếu không có người hướng dẫn thì tôi không biết làm thế nào. Giờ đã có Tổ Công nghệ số cộng đồng nhiệt tình hỗ trợ mỗi khi mình cần” - Ông Kẹo chia sẻ.

Không riêng ông Kẹo, ở Na Sang còn nhiều người cao tuổi ít tiếp xúc với điện thoại thông minh, chưa thành thạo tiếng phổ thông hoặc còn e ngại khi thao tác trên các ứng dụng số. Khi cần cài đặt VNeID, tích hợp giấy tờ, tra cứu thông tin hay thực hiện thủ tục trực tuyến, bà con thường tìm đến các thành viên trong tổ. Với những trường hợp gặp khó khăn, tổ trực tiếp đến nhà hoặc nhà văn hóa bản để hỗ trợ; người dân vướng ở đâu được hướng dẫn từ đó, làm mẫu rồi tự thực hành.

Tổ Công nghệ số cộng đồng bản Na Sang có 8 thành viên, do Trưởng bản làm Tổ trưởng. Không được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin, nên để đáp ứng yêu cầu công việc, ngoài các lớp tập huấn, các thành viên chủ động tự học, trao đổi kinh nghiệm và cập nhật những tính năng mới. Công việc đòi hỏi không chỉ kiến thức mà cả sự kiên trì. Vì vậy, các thành viên vừa phải biết sử dụng công nghệ, vừa phải tìm cách giải thích đơn giản, dễ hiểu để người dân có thể tự thực hiện.

Anh Quàng Văn Việt, Trưởng bản, Tổ trưởng Tổ công nghệ số cộng đồng bản Na Sang cho biết: Chúng tôi được đi tập huấn, rồi về tiếp tục tự học thêm để hỗ trợ bà con. Ở bản, người cao tuổi gặp khó khăn với công nghệ khá nhiều nên khi có việc cần, chúng tôi cố gắng đến tận nơi. Có người chỉ cần hướng dẫn một lần, cũng có người phải thực hành nhiều lần mới nhớ. Các thành viên kiên trì hướng dẫn, bà con cũng dần quen, sau này có thể tự thực hiện.

Cách làm “cầm tay chỉ việc” đang giúp người dân thu hẹp khoảng cách với công nghệ. Từ chỗ e ngại, nhiều người từng bước mạnh dạn sử dụng các tiện ích số trong đời sống hằng ngày.

Để kỹ năng số lan từ người trẻ đến cộng đồng

Tại xã Mường Ảng, lực lượng tham gia Tổ Công nghệ số cộng đồng còn có học sinh các trường THPT. Đây là lực lượng có lợi thế về khả năng tiếp cận công nghệ, nhanh chóng làm quen với các ứng dụng mới và có thể hướng dẫn lại cho người thân và người dân trong bản. Ở bản Bó Mạy, em Tòng Công Vinh là một trong những thành viên được huy động tham gia hỗ trợ người dân, nhất là trong những đợt cao điểm triển khai các chiến dịch số.

Được tin tưởng giao nhiệm vụ, Vinh nhanh chóng nắm bắt những tính năng cần thiết để có thể hướng dẫn lại cho bà con. Trong năm học, em chủ yếu tham gia vào những ngày nghỉ; đến dịp hè, Vinh có thêm nhiều thời gian đồng hành cùng Tổ Công nghệ số cộng đồng của bản. Từ hướng dẫn sử dụng VNeID, kiểm tra thông tin giấy phép lái xe, đăng ký xe, thẻ bảo hiểm y tế đến hỗ trợ những thao tác cơ bản trên các ứng dụng, Vinh dần trở thành “cánh tay số” trẻ ở bản.

Lợi thế của Vinh không chỉ là sự nhanh nhạy với công nghệ mà còn ở việc em là người trong bản, dễ gần và có thể giải thích theo cách bà con dễ hiểu. Với những người lớn tuổi còn e ngại khi sử dụng điện thoại, sự kiên nhẫn của người trẻ giúp họ mạnh dạn hơn trong từng thao tác. Em Tòng Công Vinh chia sẻ: Khi tham gia Tổ công nghệ số cộng đồng, em biết thêm nhiều tính năng trên VNeID. Em học cách sử dụng rồi hướng dẫn lại cho bà con trong bản. Những việc bà con chưa biết, em chỉ từng bước để mọi người có thể tự thực hiện.

Tại những địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận công nghệ còn chịu tác động bởi điều kiện kinh tế, khả năng sử dụng thiết bị và rào cản ngôn ngữ. Vì vậy, những người trực tiếp ở cơ sở có vai trò quan trọng trong việc đưa các tiện ích số đến gần người dân. Từ tạo tài khoản, đăng nhập VNeID, quét mã QR, tích hợp giấy tờ đến tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đều được tỉ mỉ, dễ hiểu và phù hợp với từng trường hợp. Mục tiêu không phải làm thay, mà giúp người dân từng bước hình thành kỹ năng để tự thực hiện.

Hiện Tổ Công nghệ số cộng đồng được triển khai tại tất cả thôn, bản, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh, tạo thành mạng lưới hỗ trợ chuyển đổi số từ vùng thấp đến vùng cao. Thành viên các tổ chủ yếu là cán bộ cơ sở, đoàn viên, hội viên và những người trẻ có khả năng sử dụng công nghệ.

Họ không phải những chuyên gia công nghệ, nhưng đang đảm nhận những công việc rất gần với đời sống: Đến tận nhà, hướng dẫn từng thao tác, giải đáp những điều bà con chưa biết, để tự tin hơn trong môi trường số. Những “cánh tay số” ở cộng đồng đang góp phần đưa chuyển đổi số ở Điện Biên đi vào đời sống theo cách thiết thực nhất và bắt đầu từ mỗi người dân.