Công tác số hóa dữ liệu di tích lịch sử được triển khai từng bước theo lộ trình. Từ năm 2022, tỉnh đã hoàn thành số hóa, xây dựng hình ảnh 2D, 3D tham quan ảo đối với 15 di tích cấp quốc gia, trong đó có nhiều điểm thuộc Quần thể di tích Chiến trường Điện Biên Phủ như: Sở Chỉ huy Chiến dịch, Đồi A1, hầm Đờ cát, Tượng đài Chiến thắng, Đền thờ Liệt sĩ tại Chiến trường Điện Biên Phủ. Đến năm 2024, việc đầu tư, nâng cấp không gian trưng bày tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trở thành điểm nhấn nổi bật, với 960 hiện vật tiêu biểu được số hóa 3D, tích hợp vào hệ thống phần mềm quản lý, tra cứu thông tin. Đồng thời bổ sung hình thức trình chiếu, trải nghiệm như tham quan ảo, thực tế ảo, trình chiếu 3D mapping. Không gian tham quan ảo cho phép người dùng tiếp cận toàn bộ hệ thống trưng bày qua internet, với hình ảnh 360 độ, mô hình hiện vật 3D và thuyết minh tự động, giúp người xem tìm hiểu thông tin ngay cả khi không có điều kiện đến trực tiếp.

Hệ thống cây tra cứu thông tin được bố trí theo từng chủ đề, cung cấp nội dung bằng nhiều ngôn ngữ; ứng dụng di động tích hợp mã QR hỗ trợ du khách tra cứu nhanh. Trải nghiệm thực tế ảo (VR), mô phỏng trận đánh hay công nghệ thực tế tăng cường (AR) cho phép quan sát hiện vật dưới dạng 3D trong không gian thực cũng từng bước được đưa vào khai thác, tạo thêm cách tiếp cận lịch sử trực quan hơn. Những công cụ, ứng dụng tạo cho du khách cách tham quan, tìm hiểu lịch sử dễ nhớ, ấn tượng.

Chị Nguyễn Thị Lưỡng, hướng dẫn viên Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ cho biết, trước đây việc giới thiệu chủ yếu dựa vào tài liệu in và ghi nhớ, nay có thêm nhiều công cụ hỗ trợ. Du khách nhất là người trẻ, chủ động hơn khi tra cứu thông tin qua thiết bị di động, trải nghiệm không gian ảo hoặc tương tác với mô hình 3D. Tuy vậy, theo chị, công nghệ chỉ là phương tiện, điều quan trọng vẫn là người thuyết minh hiểu sâu và truyền tải được câu chuyện lịch sử.

Bà Vũ Thị Tuyết Nga, Giám đốc Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ cho biết: “Số hóa không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu tất yếu. Trong dòng chảy mạnh mẽ của chuyển đổi số, Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ đang từng bước “thay áo mới”, vượt ra khỏi khuôn khổ của không gian trưng bày tĩnh để trở thành nơi kết nối sống động giữa quá khứ và hiện tại. Chúng tôi hướng tới xây dựng bảo tàng trở thành không gian mở, nơi lịch sử được truyền tải sinh động, phù hợp với nhu cầu tiếp cận của công chúng. Với hướng đi ấy, các hình thức trải nghiệm mới đã góp phần thu hút khách, từ đầu năm đến nay Bảo tàng đón hơn 40 nghìn lượt người tham quan”.

Từ thực tế tại Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, việc số hóa đang được mở rộng trong hoạt động du lịch. Năm 2025, tỉnh tiếp tục triển khai nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý, mở rộng số hóa di tích, di sản văn hóa phi vật thể và hiện vật; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và khai thác thông tin. Hệ thống cho phép phân loại, tìm kiếm chi tiết, đáp ứng yêu cầu quản lý và nhu cầu tìm hiểu ngày càng đa dạng. Dự án xây dựng hệ thống du lịch thông minh được triển khai với quy mô số hóa 14 điểm du lịch trên địa bàn tỉnh, từ các chợ phiên, bản du lịch cộng đồng đến những địa điểm như: Hồ Pá Khoang, đèo Pha Đin, cột mốc số 0, cánh đồng Mường Thanh… Các điểm đến được tích hợp dữ liệu, hình ảnh, thông tin giới thiệu trên nền tảng số, tạo thuận lợi cho việc quảng bá và kết nối hành trình của du khách.

Khâu quảng bá, cách làm cũng có nhiều thay đổi. Mới đây, với mục tiêu đưa hình ảnh “Điện Biên - Bản hùng ca lịch sử, bản sắc văn hóa - điểm đến trải nghiệm khác biệt” đến gần hơn với du khách, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ký kết hợp tác với Công ty TNHH Truyền thông Vitamin Network, đẩy mạnh truyền thông trên các nền tảng số. Hoạt động sản xuất video, clip ngắn, livestream tại các sự kiện văn hóa, lễ hội tiếp tục được duy trì, góp phần lan tỏa hình ảnh địa phương.

Bà Nguyễn Thị Thanh Chuyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Việc ứng dụng công nghệ đang được triển khai đồng bộ ở nhiều khâu, từ quản lý cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, điểm đến xây dựng cơ sở dữ liệu du lịch. Thời gian tới, ngành tiếp tục hoàn thiện hệ thống du lịch thông minh, hướng tới việc người dân và du khách có thể tra cứu thông tin, lựa chọn, đặt dịch vụ ngay trên thiết bị di động; từng bước ứng dụng công nghệ vào tái hiện lịch sử, nâng cao trải nghiệm tại điểm đến.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những khó khăn nhất định. Nguồn kinh phí dành cho số hóa hạn chế trong khi nhu cầu đầu tư lớn; hạ tầng công nghệ và trang thiết bị chưa đồng bộ; đội ngũ cán bộ công nghệ thông tin còn mỏng. Bên cạnh đó, hệ thống di tích nhiều, phân bố rộng khiến việc thu thập, số hóa dữ liệu đòi hỏi thời gian và nhân lực đáng kể.

Từ thực tế đó, việc tiếp tục bố trí nguồn lực phù hợp, nâng cao năng lực đội ngũ và tăng cường phối hợp với các đơn vị công nghệ được xác định là giải pháp then chốt. Khi các “điểm nghẽn” từng bước được tháo gỡ, chuyển đổi số sẽ tạo động lực quan trọng, mở ra hướng đi bền vững, góp phần đưa du lịch Điện Biên phát triển thiết thực, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.