Từ công nghệ và kinh tế tầm thấp

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn tại hội nghị là định hướng phát triển kinh tế không gian tầm thấp và ứng dụng máy bay không người lái (UAV) trong sản xuất, logistics, nông nghiệp. Ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng Giám đốc FPT ví von: Năm 1954 Điện Biên đi vào lịch sử bằng ý chí và sức người, thì hôm nay địa phương đang đứng trước cơ hội mở ra “bầu trời thứ hai” - không gian kinh tế mới của thế kỷ 21, nơi UAV, AI và dữ liệu sẽ làm thay đổi phương thức sản xuất, logistics và phát triển kinh tế vùng núi.

Theo phân tích của FPT, khoảng 70% diện tích canh tác của Điện Biên là đồi dốc, khó cơ giới hóa theo phương thức truyền thống, trong khi chi phí lao động và vận chuyển cao làm giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Chính điều này lại tạo ra dư địa rất lớn cho ứng dụng máy bay không người lái trong sản xuất. Qua các thử nghiệm thực tế tại địa phương, drone nông nghiệp có thể rút ngắn thời gian phun thuốc bảo vệ thực vật từ 4 giờ xuống còn khoảng 10 phút/ha; nâng năng suất gieo hạt, rải phân từ dưới 1ha/người/ngày lên 40 - 64ha/ngày ở những khu vực khó tiếp cận. Việc vận chuyển nông sản bằng UAV cũng có thể giúp giảm tới 40% chi phí logistics.

FPT đã hoàn thành mô phỏng ứng dụng drone trên quy mô hơn 51.000ha đối với các cây trồng chủ lực của tỉnh như lúa, cà phê, mắc ca và trà Shan tuyết. Kết quả cho thấy, nếu triển khai đồng bộ có thể giảm 15 - 20% chi phí canh tác, tương đương khoảng 110 tỷ đồng mỗi năm; giảm 40 - 50% lượng nước tưới và khoảng 30% chi phí nhân công.

Không dừng ở giải pháp công nghệ, FPT đặt mục tiêu xây dựng hệ thống đào tạo nhân lực UAV ngay tại địa phương. FPT cam kết không chỉ triển khai dịch vụ drone, mà còn xây dựng một hệ thống đào tạo toàn diện để thanh niên địa phương trở thành những kỹ sư, quản lý công nghệ cao. “Nếu hành động đủ nhanh, Điện Biên không chỉ đi đầu trong phát triển kinh tế tầm thấp mà còn có thể trở thành trung tâm đào tạo nhân lực UAV của cả nước” - ông Nguyễn Văn Khoa chia sẻ. Theo kế hoạch, sau 5 năm FPT có thể đào tạo khoảng 1.800 lao động về UAV, tạo từ 450 - 500 việc làm chất lượng cao cho lao động địa phương.

Cùng với định hướng phát triển công nghệ mới, việc xây dựng hạ tầng số và nền tảng chuyển đổi số đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm đầu tư tại Điện Biên. Ông Lê Minh Dương, Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội (Viettel) Điện Biên cho biết, Viettel không chỉ cung cấp hạ tầng viễn thông mà còn trực tiếp nghiên cứu, sản xuất và triển khai nhiều giải pháp công nghệ tại địa phương như UAV, robot chủ động, hệ thống khu công nghiệp thông minh, đô thị thông minh, camera giám sát rừng từ xa và các phần mềm phục vụ du lịch, giáo dục, y tế... 

Theo ông Lê Minh Dương, hạ tầng số là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Hiện Viettel là nhà mạng duy nhất triển khai các trạm thu phát sóng di động tại những khu vực chưa có điện, chưa có sóng nhằm xóa “vùng lõm” viễn thông cho người dân vùng sâu, vùng xa. Đồng thời, đơn vị đã xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC), phục vụ giám sát giao thông, tích hợp dữ liệu và hỗ trợ công tác điều hành kinh tế - xã hội của tỉnh trên nền tảng số.

“Hoạt động xúc tiến đầu tư hiện nay không chỉ dừng ở kêu gọi vốn mà cần sự đồng hành về công nghệ để cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao hiệu quả quản trị và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Viettel sẵn sàng hợp tác với các doanh nghiệp trong và ngoài nước để đưa những giải pháp công nghệ phù hợp về triển khai tại Điện Biên” - ông Lê Minh Dương nhấn mạnh.

Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Từ những cam kết và mô hình công nghệ được giới thiệu tại hội nghị cho thấy, Điện Biên đang từng bước hình thành hệ sinh thái phát triển mới dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đánh giá về định hướng này, ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng Điện Biên là một trong những địa phương thể hiện quyết tâm rất rõ trong triển khai Nghị quyết số 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; mạnh dạn tiếp cận các mô hình phát triển mới, đặc biệt là mô hình thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực kinh tế không gian tầm thấp.

Để tạo nền tảng phát triển lâu dài, Điện Biên cần tiếp tục ưu tiên đầu tư cho chuyển đổi số, hạ tầng dữ liệu và đào tạo nhân lực. Cộng đồng doanh nghiệp không chỉ đầu tư mà cần đồng hành cùng địa phương trong quá trình thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện mô hình phát triển mới. “Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết tiếp tục đồng hành cùng tỉnh Điện Biên trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách, hỗ trợ thử nghiệm công nghệ, kết nối nguồn lực trong và ngoài nước nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển hiệu quả, bền vững” - Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định.

Với sự đồng hành của doanh nghiệp công nghệ, Điện Biên đang từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua hàng loạt thỏa thuận hợp tác chiến lược được ký kết tại hội nghị xúc tiến đầu tư. UBND tỉnh đã ký kết hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia nhằm xây dựng và vận hành Trung tâm Đổi mới sáng tạo tỉnh theo chuẩn quốc gia; hỗ trợ đào tạo, tư vấn và kết nối doanh nghiệp khởi nghiệp với các quỹ đầu tư quốc tế.

Tập đoàn CT Group ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Điện Biên, cam kết đầu tư phát triển các lĩnh vực công nghệ chiến lược như bản sao số (Digital Twin), hệ sinh thái UAV, kinh tế xanh, tín chỉ carbon và kinh tế không gian cận biên với nguồn lực dự kiến lên tới 1.000 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực giáo dục và phát triển nguồn nhân lực số, Điện Biên ký kết hợp tác với STEAM for Vietnam triển khai chương trình Google for Education, Gemini Academy và đào tạo AI cho giáo viên, cán bộ, nhân viên y tế, nhà báo. Việc cấp miễn phí 10.000 tài khoản tích hợp Gemini 3.0 và NotebookLM trên hệ thống giáo dục của tỉnh được xem là bước đi mới nhằm đưa AI vào hoạt động dạy học, quản lý và chuyên môn.

Hàng loạt doanh nghiệp công nghệ lớn, tổ chức đổi mới sáng tạo và nhà đầu tư chiến lược lựa chọn đồng hành, cho thấy Điện Biên đang chuyển dần từ tư duy “thu hút đầu tư” sang chủ động xây dựng hệ sinh thái phát triển mới dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ hạ tầng số, dữ liệu, AI đến kinh tế xanh và kinh tế tầm thấp, nhiều lĩnh vực mới đang mở ra cơ hội để tỉnh bứt phá, thu hẹp khoảng cách phát triển với các địa phương khác.