Bảo đảm tính thống nhất, rõ trách nhiệm

Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BKHCN mới được ban hành trên cơ sở hợp nhất Thông tư số 15/2015/TT-BKHCN và các thông tư sửa đổi, bổ sung gồm: Thông tư số 08/2018/TT-BKHCN, Thông tư số 07/2024/TT-BKHCN và Thông tư số 06/2025/TT-BKHCN. Văn bản gồm 5 chương, 31 điều, quy định về đo lường, chất lượng trong kinh doanh xăng dầu và trình tự, thủ tục đăng ký cơ sở pha chế xăng dầu tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng bao gồm thương nhân kinh doanh xăng dầu; cơ quan quản lý nhà nước về đo lường, chất lượng; cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo quy định được hợp nhất, xăng dầu do doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc pha chế phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, được chứng nhận và công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường. Mỗi lô xăng dầu thành phẩm phải được kiểm tra chất lượng theo tiêu chuẩn đã công bố và chỉ được phép lưu thông khi đạt yêu cầu kỹ thuật. Doanh nghiệp có trách nhiệm lưu giữ hồ sơ thử nghiệm, sẵn sàng cung cấp khi cơ quan quản lý yêu cầu.

Cách tiếp cận quản lý theo từng lô hàng giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc, kịp thời phát hiện và xử lý sai phạm nếu có. Trách nhiệm được xác lập rõ ràng theo từng khâu trong chuỗi cung ứng, từ sản xuất, nhập khẩu, vận chuyển đến phân phối và bán lẻ.

Đối với phương tiện đo, đặc biệt là cột bơm xăng dầu, quy định yêu cầu phải được phê duyệt mẫu, kiểm định ban đầu và kiểm định định kỳ. Các bộ phận ảnh hưởng đến đặc tính đo lường phải được niêm phong. Nếu thiết bị không đáp ứng yêu cầu hoặc có dấu hiệu bị can thiệp làm sai lệch kết quả đo, tổ chức kiểm định phải dừng kiểm định và phối hợp cơ quan chức năng xử lý theo quy định.

Quy định cũng yêu cầu các thương nhân phân phối, tổng đại lý và cửa hàng bán lẻ công khai thông tin về loại xăng dầu kinh doanh, tiêu chuẩn áp dụng và nguồn gốc sản phẩm. Thông tin phải được niêm yết rõ ràng tại cửa hàng, tạo điều kiện để người tiêu dùng giám sát.

Trong hoạt động vận chuyển và giao nhận, xăng dầu phải được lấy mẫu, niêm phong bồn chứa và phương tiện vận chuyển; đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ. Các thương nhân phân phối và tổng đại lý phải xây dựng, duy trì hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001 hoặc ISO/TS 29001, nhằm kiểm soát quy trình và bảo đảm tính ổn định của sản phẩm.

Tạo hành lang pháp lý minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Việc ban hành Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BKHCN có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý về đo lường và chất lượng trong kinh doanh xăng dầu. Thay vì phải tra cứu nhiều văn bản rời rạc ban hành qua các thời kỳ, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nay có thể tiếp cận một văn bản thống nhất, đầy đủ và cập nhật. Quá trình hợp nhất giúp rà soát, loại bỏ những nội dung không còn phù hợp; đồng thời bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa các quy định.

Yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt từ chất lượng từng lô hàng đến độ chính xác của từng phương tiện đo góp phần ngăn chặn gian lận thương mại, hạn chế tình trạng pha trộn, sai lệch chất lượng hoặc bơm thiếu so với lượng hiển thị.

Việc niêm phong các bộ phận ảnh hưởng đến đặc tính đo lường được xem là “hàng rào kỹ thuật” nhằm phòng ngừa hành vi can thiệp trái phép. Bên cạnh đó, cơ chế yêu cầu doanh nghiệp lưu giữ hồ sơ chất lượng, báo cáo định kỳ và chịu sự thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng góp phần tăng trách nhiệm giải trình.

Văn bản hợp nhất cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ trong quản lý đo lường và chất lượng. Việc chuẩn hóa phương tiện đo, quản lý hồ sơ, theo dõi lịch sử kiểm định… là nền tảng để triển khai các giải pháp quản lý điện tử, từng bước nâng cao hiệu quả giám sát thị trường.

Xăng dầu là mặt hàng chiến lược, tác động trực tiếp đến sản xuất, vận tải và đời sống người dân. Vì vậy, bảo đảm đo lường chính xác và chất lượng đúng quy chuẩn không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định của thị trường.

Việc ban hành Văn bản hợp nhất số 01/VBHN-BKHCN cho thấy nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng minh bạch, rõ ràng và dễ áp dụng. Khi các quy định được hệ thống hóa đầy đủ, rõ ràng, công tác quản lý nhà nước có cơ sở triển khai đồng bộ hơn; doanh nghiệp thuận lợi trong tuân thủ; đồng thời góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tăng tính minh bạch và lành mạnh của thị trường xăng dầu.