Tháng 4/2026, tỉnh Điện Biên lần đầu triển khai thử nghiệm ứng dụng UAV trong chăm sóc cà phê tại bản Pa Liếng (xã Mường Ảng). Kết quả thử nghiệm cho thấy thiết bị bay có khả năng xử lý diện tích lớn trong thời gian ngắn, giảm đáng kể công lao động và chi phí so với phương thức chăm sóc thủ công. Đây được xem là bước khởi đầu trong việc đưa công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp, phù hợp với định hướng phát triển kinh tế không gian tầm thấp của tỉnh.

Tiếp nối kết quả ban đầu, cuối tháng 9/2026, Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) đưa vào vận hành dịch vụ vận chuyển cà phê bằng UAV tại xã Mường Ảng. Với diện tích cà phê nằm trên các sườn đồi dốc, đường đi lại khó khăn, việc vận chuyển bằng phương thức truyền thống thường mất nhiều thời gian, công sức và chi phí. Trong điều kiện đó, UAV có thể đảm nhiệm một phần công việc vận chuyển, đưa nông sản vượt qua những địa hình khó tiếp cận, góp phần giảm áp lực cho người lao động trong mùa thu hoạch.

Ông Đặng Hải Long, Giám đốc Dự án UAV của Tổng công ty Bưu điện Việt Nam cho biết: “Trong đợt triển khai tại Mường Ảng có 20 hộ dân tham gia với 18 chuyến vận chuyển, giúp tiết kiệm khoảng 60 - 70% thời gian so với vận chuyển cà phê bằng xe máy. Từ kết quả này, đơn vị định hướng đưa UAV trở thành một mắt xích trong quy trình vận chuyển nông sản toàn trình, từ điểm thu hoạch đến điểm tập kết, nhà máy và xuất khẩu. Thời gian tới, Tổng công ty tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, người dân tổ chức hội thảo, xây dựng kế hoạch sản xuất và thu gom phù hợp, qua đó tối ưu năng suất vận chuyển, tập kết nông sản và nâng cao giá trị cho người sản xuất”.

Không dừng lại ở chương trình thử nghiệm hay dịch vụ vận chuyển, UAV đang từng bước được doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn tỉnh chủ động đầu tư, khai thác trong nhiều công đoạn sản xuất.

Từ cuối tháng 7/2026, Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Mắc ca và Giống cây lâm nghiệp Điện Biên đã đầu tư 1 thiết bị UAV phục vụ sản xuất. Thiết bị có dung tích bình phun 100 lít, bình rải 150 lít và khả năng vận chuyển hàng hóa 100kg. Cùng với đầu tư máy móc, công ty cử nhân sự tham gia đào tạo, được cấp chứng chỉ vận hành theo quy định để bảo đảm quá trình sử dụng thiết bị an toàn, hiệu quả.

Hiện nay, Công ty có hơn 10ha mắc ca. Nếu phun thuốc theo phương pháp thủ công, toàn bộ diện tích mất khoảng 1 tuần với ít nhất 3 nhân công. Trong khi đó, sử dụng UAV chỉ mất 1 ngày với 2 người vận hành. Thời gian chăm sóc được rút ngắn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong bố trí nhân lực, bảo đảm phun thuốc, bón phân đúng thời điểm, đáp ứng yêu cầu sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Đặc biệt, đối với cây mắc ca ở thời kỳ kinh doanh, tán cây phát triển dày, việc phun thuốc đòi hỏi độ phủ đồng đều để bảo đảm hiệu quả chăm sóc. Đây cũng là một trong những ưu điểm được doanh nghiệp đánh giá cao khi ứng dụng thiết bị bay.

Anh Phạm Duy Bình, Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển Mắc ca và Giống cây lâm nghiệp Điện Biên cho biết: “Ưu điểm của máy bay nông nghiệp là phun thuốc kịp thời, tiết kiệm nhân công, độ phủ tán đều. Đối với những cây mắc ca trong thời kỳ kinh doanh, có độ phủ tán dày, thiết bị đáp ứng tốt yêu cầu phun thuốc, hỗ trợ quá trình chăm sóc cây trồng hiệu quả hơn”.

Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hải Trang Farm là một trong những đơn vị sớm tiếp cận và đưa UAV vào phục vụ sản xuất. Với hơn 15ha cây ăn quả và cà phê trồng xen, từ tháng 12/2025, hợp tác xã đã tìm hiểu về công nghệ UAV, nghiên cứu tính phù hợp với điều kiện canh tác và hoàn thiện thủ tục cần thiết. Sau đó, đơn vị đầu tư máy bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân qua lá cho diện tích cây trồng của mình. Từ đầu năm 2026 đến nay, bên cạnh phục vụ sản xuất nội bộ, hợp tác xã còn cung cấp dịch vụ cho các hộ dân có nhu cầu trên địa bàn. Tổng diện tích cây ăn quả, cà phê được hợp tác xã ứng dụng UAV phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân đạt hơn 600ha.

Anh Nguyễn Duy Hải, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Hải Trang Farm, xã Mường Ảng cho biết: “Qua quá trình ứng dụng UAV, hợp tác xã nhận thấy năng suất lao động được nâng lên, chi phí sản xuất giảm. So với phun thủ công, thiết bị có khả năng xử lý diện tích lớn trong thời gian ngắn, giảm số lao động trực tiếp và lượng nước sử dụng trên cùng một đơn vị diện tích. Đối với những khu vực địa hình phức tạp, vườn cây có độ dốc lớn, UAV giúp triển khai công việc thuận lợi hơn, nhất là trong những thời điểm cần xử lý dịch hại kịp thời”.

Từ hiệu quả bước đầu của các mô hình, UAV nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ các hộ sản xuất. Tại hội thảo kinh tế tầm thấp - động lực mới cho chuyển đổi xanh, thông minh, bền vững do tỉnh Điện Biên tổ chức vào trung tuần tháng 10/2026, các thiết bị, giải pháp và dịch vụ ứng dụng UAV trong nông nghiệp thu hút sự chú ý của đông đảo đại biểu, đặc biệt là người dân đến tìm hiểu, trải nghiệm.

Gia đình ông Lò Văn Cường, bản Na Khoang (xã Mường Nhà) hiện có khoảng 6ha cà phê, mắc ca và một số loại cây ăn quả. Trước nhu cầu tiếp tục chuyển đổi, mở rộng diện tích cây trồng, ông Cường quan tâm tìm hiểu các giải pháp ứng dụng công nghệ để giảm chi phí và sức lao động. Ông Cường cho biết: "Với diện tích sản xuất lớn, địa hình đồi núi, việc di chuyển và chăm sóc theo phương thức truyền thống khá vất vả. Vì vậy, tôi đến hội thảo để tìm hiểu thiết bị, quy trình và các thủ tục liên quan, hướng tới đầu tư UAV phục vụ sản xuất, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn”.

Để công nghệ UAV được ứng dụng rộng rãi, phù hợp với điều kiện thực tế, tỉnh Điện Biên chú trọng công tác tuyên truyền, kết nối và hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ dân tiếp cận những giải pháp mới. Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với các cơ quan, đơn vị cung ứng dịch vụ UAV và chính quyền địa phương tổ chức hội nghị giới thiệu mô hình phát triển kinh tế tầm thấp, tập trung tại những địa bàn có vùng chuyên canh nông nghiệp lớn. Thông qua các hội nghị, người dân và doanh nghiệp được tiếp cận thông tin về thiết bị, sản phẩm, dịch vụ ứng dụng UAV phù hợp với điều kiện sản xuất của từng địa phương.

Với lợi thế về khả năng rút ngắn thời gian sản xuất, giảm nhân công và thích ứng với địa hình đồi núi, UAV được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung của Điện Biên. Từ những mô hình bước đầu, việc tiếp tục mở rộng ứng dụng, nâng cao năng lực vận hành và tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp cung ứng dịch vụ với người sản xuất góp phần đưa công nghệ vào thực tiễn, thúc đẩy chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng hiện đại, thông minh và bền vững.