Những năm gần đây, công tác dân chủ được tỉnh thực hiện quyết liệt với nhiều cách làm đổi mới, thiết thực, lấy người dân làm trung tâm. Từ các cuộc đối thoại, hội nghị tiếp xúc cử tri đến những cuộc họp bản, họp dân, tiếng nói của người dân ngày càng được lắng nghe và tôn trọng. Khi người dân được biết, được bàn, được tham gia giám sát những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống, dân chủ không chỉ dừng lại ở chủ trương mà đã trở thành động lực thúc đẩy sự đồng thuận xã hội.

Ngay từ đầu năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Chỉ thị số 12-CT/TU về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu, tạo điều kiện để người dân tham gia đóng góp ý kiến, phản ánh tâm tư, nguyện vọng. Cùng với sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp đã cụ thể hóa các chủ trương bằng những chương trình, kế hoạch. Đến nay, 100% cơ quan, đơn vị và địa phương trên địa bàn tỉnh đã ban hành kế hoạch thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Điểm nổi bật trong thực hiện dân chủ ở cơ sở là việc tăng cường đối thoại, tiếp xúc trực tiếp với người dân. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, 100% ban chỉ đạo thực hiện dân chủ ở cơ sở cấp cơ sở đã được kiện toàn, ban hành quy chế hoạt động và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên. Các địa phương đã tổ chức nhiều hội nghị tiếp xúc cử tri, đối thoại trực tiếp giữa cấp ủy, chính quyền với Nhân dân nhằm lắng nghe, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Tại xã Pu Nhi, trong 6 tháng đầu năm xã đã tổ chức 27 hội nghị tiếp xúc cử tri với hơn 1.350 lượt người tham dự và 3 cuộc họp dân với trên 1.250 lượt người tham gia. Thông qua các cuộc đối thoại, nhiều kiến nghị của người dân liên quan đến sản xuất, hạ tầng, an sinh xã hội đã được chính quyền tiếp thu và giải quyết kịp thời. Điển hình là việc phát huy dân chủ cơ sở trong quá trình sắp xếp, sáp nhập thôn, bản trên địa bàn xã. Trước khi thực hiện chủ trương giảm từ 25 bản xuống còn 16 bản, chính quyền xã đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi trong Nhân dân, công khai phương án sắp xếp và lắng nghe những băn khoăn, kiến nghị từ cơ sở.

Theo ông Đinh Quang Bạo, Chủ tịch UBND xã Pu Nhi, trong quá trình sắp xếp, sáp nhập bản, xã xác định phải đặt người dân ở vị trí trung tâm. Mọi chủ trương, phương án đều được công khai để Nhân dân biết, bàn và tham gia ý kiến trước khi quyết định. Có những nội dung sau khi lấy ý kiến đã được điều chỉnh cho phù hợp với thực tế từng bản. Khi người dân hiểu rõ mục đích, lợi ích của việc sắp xếp và được trực tiếp tham gia quyết định những vấn đề liên quan đến cộng đồng của mình thì sự đồng thuận được tạo dựng từ cơ sở.

Tại phường Điện Biên Phủ, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở được phát huy thông qua các cuộc đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và người dân. Trong 6 tháng đầu năm, địa phương đã tổ chức hơn 120 cuộc đối thoại để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, giải đáp những vướng mắc liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, qua đó tạo sự đồng thuận trong triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội. Điển hình như ngày 5/7, UBND phường Điện Biên Phủ tổ chức hội nghị đối thoại, tuyên truyền, vận động các hộ gia đình, cá nhân có đất thu hồi thực hiện Dự án Khu đô thị thương mại, du lịch, dịch vụ và sân golf Huổi Phạ.

Nhờ thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân kiểm tra”, đa số các hộ dân cơ bản đồng thuận với chủ trương triển khai dự án. Bên cạnh việc thống nhất cao về mục tiêu phát triển, người dân cũng thẳng thắn đề xuất các giải pháp bảo đảm quyền lợi khi thu hồi đất, như chi trả bồi thường kịp thời, giải quyết dứt điểm các vướng mắc về nguồn gốc đất và tài sản trên đất. Những kiến nghị này đã được chính quyền và cơ quan chuyên môn tiếp thu, giải đáp, đồng thời cam kết tiếp tục rà soát, xem xét giải quyết theo đúng quy định, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

Dân chủ ở cơ sở cũng được thể hiện rõ thông qua việc công khai, minh bạch các thông tin liên quan đến quyền và lợi ích của người dân. Hiện nay, 100% chính quyền cấp xã, tỉnh duy trì nghiêm túc lịch tiếp công dân định kỳ. Song song với đó, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số đã góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở. Nhiều địa phương duy trì tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn như: Phường Điện Biên Phủ, xã Mường Phăng, Pu Nhi...

Vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội được phát huy. Trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh đã tổ chức 9 cuộc phản biện xã hội với 88 ý kiến tham gia; đồng thời thực hiện 128 cuộc giám sát ở các cấp. Đặc biệt, hội nghị “Nghe dân nói” lần thứ nhất năm 2026 đã tạo diễn đàn đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo tỉnh với gần 400 đại biểu đại diện cho người dân. Thông qua hội nghị, nhiều vấn đề được người dân phản ánh đã được giải đáp, xử lý ngay tại cơ sở.

Các thiết chế dân chủ ở cộng đồng cũng phát huy hiệu quả tích cực. Hiện toàn tỉnh có 1.369 tổ hòa giải với 7.743 hòa giải viên, trong đó có 1.260 hòa giải viên là cán bộ mặt trận. Từ đầu năm đến nay, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 265 vụ việc mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư và hòa giải thành công 200 vụ việc, đạt tỷ lệ hơn 75%. Kết quả này góp phần hạn chế khiếu kiện, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng và bảo đảm ổn định an ninh, trật tự ở cơ sở.

Để dân chủ ở cơ sở đi vào thực chất, Điện Biên đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân; tăng cường đối thoại, cải cách hành chính, ứng dụng chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giải quyết kiến nghị của người dân. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát, phản biện của MTTQ, các đoàn thể và cộng đồng dân cư. Khi người dân được biết, được bàn, được giám sát và tham gia quyết định những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống, dân chủ ở cơ sở sẽ phát huy hiệu quả.