Điện Biên hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển OCOP gắn với du lịch. Bên cạnh Di tích quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ, địa phương còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, hệ thống bản du lịch cộng đồng cùng kho tàng văn hóa của 19 dân tộc. Đây là nền tảng để xây dựng những hành trình trải nghiệm mang đậm dấu ấn vùng cao Tây Bắc.

Nếu trước đây, du khách chủ yếu mua đặc sản sau khi kết thúc chuyến tham quan thì nay, nhu cầu đã thay đổi. Nhiều người muốn trực tiếp đến vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình sản xuất, gặp gỡ những người làm ra sản phẩm và lắng nghe câu chuyện gắn với từng hạt gạo, búp chè hay tấm thổ cẩm. Chính những trải nghiệm ấy làm tăng giá trị của sản phẩm và để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng du khách.

Tại xã Sín Chải, những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi trở thành điểm nhấn phát triển du lịch trải nghiệm. Đến Mường Ảng, du khách có thể dạo bước giữa những đồi cà phê xanh mướt, tìm hiểu quy trình chế biến và thưởng thức hương vị cà phê ngay tại vùng nguyên liệu. Về với bản Bắc, phường Mường Lay, du khách sẽ được tìm hiểu quy trình làm bánh khẩu xén, chí chọp truyền thống của người Thái Trắng. Ở các bản văn hóa du lịch của đồng bào Thái, Lào, Mông... những sản phẩm dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống hay nghề thủ công đều có thể trở thành trải nghiệm hấp dẫn nếu được tổ chức bài bản.

Tại Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm, bản Pa Xa, xã Thanh Yên ngoài khu vực trưng bày và giới thiệu sản phẩm OCOP, còn bố trí để du khách trải nghiệm các công đoạn dệt vải, mặc trang phục truyền thống, chụp ảnh và tìm hiểu nét văn hóa của dân tộc Lào.

Chị Lò Thị Vân, Giám đốc Hợp tác xã Dệt thổ cẩm Pa Thơm cho biết: “Trước đây, nhiều khách chỉ đến mua sản phẩm rồi đi. Những năm gần đây, họ dành nhiều thời gian tìm hiểu hơn về nghề dệt truyền thống. Rất nhiều người muốn xem trực tiếp quy trình se sợi, nhuộm màu, dệt vải và nghe chúng tôi giới thiệu ý nghĩa của từng hoa văn trên sản phẩm. Có nhiều đoàn khách đến để trải nghiệm, tự tay dệt những đường vải đầu tiên và chụp ảnh lưu niệm. Sau khi được trực tiếp trải nghiệm, hầu hết du khách đều lựa chọn mua sản phẩm bởi họ hiểu giá trị của từng tấm thổ cẩm được làm hoàn toàn thủ công. Điều đó vừa giúp tăng thu nhập cho thành viên hợp tác xã, vừa góp phần gìn giữ nghề dệt truyền thống của chúng tôi...”.

Là một trong những cơ sở tiên phong giới thiệu đặc sản Điện Biên đến với du khách, Cửa hàng Quà Tây Bắc hiện bày bán hàng trăm sản phẩm OCOP và đặc sản của các tỉnh Tây Bắc. Nơi đây đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều đoàn khách trong và ngoài nước. Những dịp cao điểm như Lễ hội Hoa Ban hay kỳ nghỉ lễ, lượng khách đến cửa hàng tăng đáng kể. Nhiều sản phẩm như gạo Điện Biên, cà phê Mường Ảng, chè Shan tuyết, mắc ca, mật ong, các loại gia vị đặc trưng... luôn được du khách lựa chọn nhiều nhất.

Chị Nguyễn Thị Phương, chủ cửa hàng Quà Tây Bắc chia sẻ: “Những năm gần đây, khách du lịch quan tâm nhiều hơn đến các sản phẩm OCOP. Họ thường hỏi rất kỹ về nguồn gốc, quy trình sản xuất và câu chuyện phía sau từng sản phẩm. Vì vậy, ngoài giới thiệu đặc sản, chúng tôi luôn cố gắng kể cho du khách nghe về vùng nguyên liệu, về người làm ra sản phẩm và nét văn hóa gắn với từng đặc sản. Khi hiểu được giá trị ấy, nhiều du khách sẵn sàng lựa chọn sản phẩm Điện Biên làm quà tặng cho người thân, bạn bè. Đây cũng là động lực để các cơ sở sản xuất tiếp tục nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu”.

Sau hành trình tham quan các điểm đến tại Điện Biên, nhiều du khách lựa chọn các cửa hàng trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP trên địa bàn phường Điện Biên Phủ mua đặc sản làm quà. Điều khiến họ ấn tượng không chỉ là sự phong phú của các sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương mà còn ở mẫu mã ngày càng được đầu tư đẹp mắt, thông tin sản phẩm rõ ràng và câu chuyện văn hóa gắn với từng sản vật. Chính những yếu tố ấy đã góp phần tạo nên sức hút riêng cho các sản phẩm mang thương hiệu Điện Biên.

Chị Nguyễn Thị Thủy, du khách đến từ Quảng Ninh chia sẻ: “Tôi khá bất ngờ vì sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương được trưng bày đẹp, bao bì hiện đại, đầy đủ thông tin về nguồn gốc. Được nhân viên giới thiệu về từng sản phẩm, tôi hiểu hơn giá trị của mỗi món quà và yên tâm lựa chọn. Tôi đã mua gạo, mật ong, cà phê và một số loại gia vị Tây Bắc. Đây là những sản phẩm rất phù hợp để quảng bá hình ảnh Điện Biên đến bạn bè ở các địa phương khác”.

Những năm gần đây, tỉnh Điện Biên đã quan tâm đầu tư phát triển du lịch cộng đồng, hỗ trợ xây dựng sản phẩm OCOP, đồng thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển sản phẩm du lịch. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các mô hình du lịch trải nghiệm gắn với vùng nguyên liệu, làng nghề và sản phẩm đặc trưng.

Tuy nhiên, nhìn một cách tổng thể, sự kết nối giữa OCOP và du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Một số điểm du lịch chưa có không gian giới thiệu sản phẩm chuyên nghiệp; hoạt động trải nghiệm còn đơn điệu; bao bì của một số sản phẩm chưa thực sự hấp dẫn; việc ứng dụng công nghệ số trong quảng bá còn hạn chế. Mối liên kết giữa các chủ thể OCOP với doanh nghiệp lữ hành cũng chưa đồng bộ, khiến nhiều sản phẩm đặc sắc chưa trở thành điểm nhấn trong các chương trình du lịch.

Để OCOP thực sự trở thành “đại sứ” du lịch Điện Biên, cần tiếp tục xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành và các điểm du lịch. Mỗi sản phẩm cần được gắn với một câu chuyện, một không gian trải nghiệm và một giá trị văn hóa riêng. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong quảng bá, bán hàng và truy xuất nguồn gốc để nâng cao niềm tin của người tiêu dùng.

Điện Biên có lợi thế về lịch sử, thiên nhiên và bản sắc văn hóa. Khi những giá trị ấy được kết nối hài hòa với hệ thống sản phẩm OCOP sẽ trở thành sứ giả mang theo câu chuyện về vùng đất, con người nơi cực Tây Tổ quốc. Đó cũng là con đường để OCOP nâng cao giá trị, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch Điện Biên theo hướng khác biệt, bền vững và giàu bản sắc.