Về Mường Lay, du khách được thỏa sức ngắm cảnh núi non điệp trùng, sông nước mênh mông của một Đà giang huyền thoại, đắm mình trong không gian văn hóa đặc trưng Tây Bắc... Bên cạnh sông Đà, du khách còn được khám phá hang bản Bắc, di tích nhà tù Lai Châu và thưởng thức những món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Thái trắng… Tất cả những điều đó đã và đang tạo cho du lịch Mường Lay một nét riêng.

Trải qua nhiều thập niên với sự tàn phá khốc liệt của thiên nhiên, giờ đây vạn vật và con người ở Mường Lay đang đổi thay diệu kỳ. Thị xã Mường Lay nằm nép mình dưới tầng tầng những dãy núi đá vôi cao hùng vĩ, soi bóng bên dòng sông Đà huyền thoại là nguồn cảm hứng bất tận cho rất nhiều nhà thơ, nhạc sỹ đã từng đến đây.

Du thuyền trên sông Đà – tiềm năng phát triển du lịch sinh thái ở Mường Lay.

Chị Trần Thị Hương Giang, cán bộ Phòng Văn hóa – Thông tin TX. Mường Lay, giới thiệu cho chúng tôi biết những danh thắng của địa phương, có thể kết hợp khai thác, xây dựng thành khu du lịch sinh thái Mường Lay gồm: Di tích hang bản Bắc (nằm trên địa phận bản Bắc, xã Lay Nưa), di tích nhà tù Lai Châu (phường Sông Đà), du lịch sinh thái lòng hồ. Thị xã Mường Lay xác định, điểm nhấn thu hút khách du lịch về với Mường Lay là du lịch sinh thái vùng lòng hồ sông Đà. Mùa nước lên (từ tháng 9 đến tháng 3 năm sau) lòng hồ mênh mông với diện tích chừng 394ha sẽ là khoảng không gian lý tưởng để du khách đi thuyền khám phá Đà giang, cùng hòa mình với thiên nhiên, trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt... Giờ đây, đa số sinh hoạt, lao động sản xuất của người dân địa phương đều sử dụng thuyền như là phương tiện giao thông phổ biến. Và điều đó cũng góp phần tạo nên một nét riêng của Mường Lay.

Trong ngôi nhà sàn còn thoảng mùi sơn mới, cụ Lò Văn Nạm ở tổ 1, phường Sông Đà phấn khởi cho biết: Gần 70 tuổi ở đời bên dòng sông Đà, chính ông cũng không hình dung nổi có ngày Mường Lay lại đổi thay như hôm nay. Dòng sông Đà xưa kia hung dữ bao nhiêu, giờ lại hiền hòa, bấy nhiêu. Sông cho đất màu trồng lúa, trồng ngô, cho nước mênh mông nuôi trồng thủy sản, phát triển du lịch đón bạn bè bốn phương ghé thăm... Mơ ước một cuộc sống ấm no của người dân Mường Lay giờ đã thành hiện thực.

Tiềm năng du lịch sinh thái của Mường Lay là khá lớn và Mường Lay cũng xác định, khai thác phát triển loại hình du lịch sinh thái song song với phát triển du lịch văn hóa là hướng đi mới trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Đặc biệt, khi đất nông nghiệp cho nông dân đang ngày càng bị thu hẹp, thì địa phương lại có tiềm năng, thế mạnh phát triển các dịch vụ du lịch. Thống kê tổng doanh thu từ các hoạt động du lịch đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thị xã, trung bình đạt trên 10 tỷ đồng/năm. Thời gian tới Mường Lay tiếp tục có biện pháp ưu tiên thu hút các nguồn lực đầu từ, phát triển du lịch, sao cho hiệu quả.

Trao đổi về vấn đề này với phóng viên, ông Nghiêm Văn Cầm, Phó Chủ tịch UBND thị xã Mường Lay, cho biết: Hiện nay, thị xã đã có chủ trương kêu gọi và huy động xã hội hóa đầu tư các hoạt động du lịch như: đầu tư nâng cấp dịch vụ thuyền chở khách tham quan lòng hồ; khôi phục lễ hội đua thuyền đuôi én trên sông Đà; tăng cường đảm bảo vệ sinh môi trường, giao thông các di tích... Tổ chức các hoạt động quảng bá, hướng dẫn du lịch trên trang web của thị xã... nhằm thu hút các nhà đầu tư và du khách đến với Mường Lay. Trong kế hoạch phát triển du lịch Mường Lay giai đoạn 2011- 2015, căn cứ vào tiềm năng thế mạnh, thị xã sẽ tập trung xây dựng loại hình sản phẩm du lịch, đó là du lịch sinh thái - văn hóa. Ngoài quan điểm phát triển du lịch bền vững, hạn chế những tác động xấu của du lịch đến môi trường, gắn với xóa đói giảm nghèo, thị xã đồng thời triển khai xây dựng các dự án, kết hợp với công tác tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân trong bảo vệ rừng, gìn giữ vệ sinh môi trường và nâng cao kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho người dân...