ĐBP - Với 19 dân tộc cùng sinh sống, văn hóa ẩm thực được xem là nguồn “tài nguyên mềm” giàu giá trị của tỉnh Điện Biên. Từ những nguyên liệu mộc mạc của núi rừng đến mâm cơm cộng đồng, ẩm thực đang dần trở thành sợi dây kết nối sinh động giữa di sản văn hóa và phát triển du lịch, mở ra hướng đi mới cho du lịch cộng đồng ở Điện Biên trong giai đoạn hiện nay.
Trong xu thế phát triển du lịch hiện nay, ẩm thực ngày càng được nhìn nhận như một dạng tài nguyên đặc thù, có khả năng tạo nên sức hút bền vững cho mỗi điểm đến. Không dừng lại ở nhu cầu thưởng thức, mỗi món ăn còn chứa đựng câu chuyện về lịch sử, tập quán sinh hoạt và tri thức bản địa của cộng đồng cư dân. Điện Biên vì thế hiện lên như một bức tranh ẩm thực đa sắc màu, nơi mỗi dân tộc góp thêm một gam vị riêng, từ cách chế biến đến phong cách thưởng thức. Người Thái với xôi nếp nương, cá suối, thịt trâu gác bếp; người Mông với mèn mén, thắng cố, rượu men lá; người Khơ Mú với những món hấp từ rau rừng; người Hà Nhì với dưa chua, thịt ủ mỡ…
Cuối năm 2025, không gian ẩm thực Tây Bắc được tái hiện sinh động tại Hội thi Văn hóa ẩm thực Tây Bắc với chủ đề “Hương sắc Phiêng Lơi”, diễn ra trong khuôn khổ Lễ công bố và ra mắt sản phẩm Du lịch cộng đồng Phiêng Lơi, tại bản Phiêng Lơi, phường Điện Biên Phủ. Sự kiện thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm, tạo nên không khí rộn ràng, đậm sắc màu văn hóa truyền thống. Từ hương mắc khén, hạt dổi rừng đến các món nướng, hấp, xôi màu, thịt trâu gác bếp, cá suối… được trình bày khéo léo, hấp dẫn, đưa người xem trải nghiệm, thưởng thức văn hóa ẩm thực Tây Bắc, nổi bật là tinh hoa ẩm thực của dân tộc Thái. Chia sẻ tại sự kiện, chị Lò Thị Thơm, Chi hội Phụ nữ bản Phiêng Lơi cho biết: “Những món ăn mang đến Hội thi đều được chúng tôi chế biến theo đúng hương vị truyền thống của người Thái, sử dụng nguyên liệu tự nhiên do chính gia đình tự trồng, tự nuôi. Mỗi mâm cơm đều gửi gắm tình cảm và nét văn hóa của dân tộc. Thông qua hoạt động này, chúng tôi mong muốn giới thiệu ẩm thực quê hương đến du khách gần xa, góp phần quảng bá bản sắc dân tộc và từng bước phát triển du lịch cộng đồng trong thời gian tới”.
Trên hành trình chinh phục dòng Đà giang, nếu có dịp dừng chân tại thôn Huổi Trẳng, xã Tủa Thàng, du khách sẽ được bà con đón tiếp bằng món ăn truyền thống với cá nướng, nộm rau rừng, cơm lam, canh chua, gà bản nướng… Giữa những món ăn mang đậm hương vị núi rừng, thịt lợn cắp nách trộn lá chua chát để lại nhiều ấn tượng nhờ sự hòa quyện tinh tế giữa vị béo ngậy của thịt và vị chua chát thanh nhẹ của lá rừng. Chia sẻ về trải nghiệm này, chị Mai Liên, du khách đến từ Thành phố Hà Nội cho biết: “Trong hành trình du ngoạn sông Đà, tôi được thưởng thức món thịt lợn cắp nách nộm với lá chua chát. Lợn được nuôi thả tự nhiên nên thịt rất ngọt và thơm. Khi ăn cảm nhận vị bùi, béo nhẹ, chua chát nơi đầu lưỡi rồi ngọt hậu từ thịt. Với tôi, đây là một trải nghiệm rất đặc biệt của văn hóa ẩm thực người Thái (ngành Thái Trắng) nơi núi rừng Điện Biên”.
Thực tế cho thấy, khi được đặt trong tổng thể phát triển du lịch cộng đồng, ẩm thực truyền thống trở thành “cầu nối mềm” gắn kết du khách với đời sống bản địa. Mỗi món ăn không chỉ mang hương vị đặc trưng, mà còn kể câu chuyện về nguồn nguyên liệu, cách chế biến và phong tục sinh hoạt của từng cộng đồng dân tộc. Trải nghiệm ẩm thực được mở rộng thành hành trình khám phá văn hóa, góp phần làm tăng giá trị cho mỗi điểm đến. Việc đưa ẩm thực truyền thống vào chuỗi sản phẩm du lịch, đang được các cơ quan chuyên môn và địa phương trong tỉnh triển khai theo hướng bài bản, từ chuẩn hóa quy trình chế biến, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, đến đào tạo kỹ năng thuyết minh, phục vụ cho cộng đồng làm du lịch và kết nối ẩm thực với các tuyến, điểm tham quan. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và du lịch bền vững ngày càng được ưa chuộng hiện nay.
Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch dự kiến tổ chức Liên hoan Ẩm thực “27 phong vị ẩm thực Điện Biên” vào sáng 8/2 tại Chợ Du lịch Mường Thanh. Tại Liên hoan, người dân và du khách sẽ có cơ hội tham quan, trải nghiệm 27 món ăn truyền thống tiêu biểu của các dân tộc trên địa bàn tỉnh, trực tiếp xem trình diễn chế biến và nghe thuyết minh về giá trị văn hóa ẩn chứa trong từng món ăn. Điểm nhấn của chương trình là hoạt động thưởng thức buffet ẩm thực miễn phí sau khi Liên hoan kết thúc, với các mâm cơm tiêu biểu đến từ các nhà hàng, khách sạn cùng mâm cỗ 27 món đặc trưng, hứa hẹn tạo nên không khí sum vầy, rộn ràng trong những ngày giáp tết…
Trong phát triển du lịch bền vững, ẩm thực truyền thống ngày càng khẳng định vai trò là nguồn lực quan trọng của Điện Biên. Được đầu tư đúng hướng, gắn với bảo tồn văn hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ, ẩm thực trở thành điểm nhấn trong hệ sản phẩm du lịch của tỉnh. Việc phát huy vai trò chủ thể của người dân giúp tạo sinh kế bền vững, đồng thời góp phần xây dựng hình ảnh Điện Biên thân thiện, giàu bản sắc trong lòng mỗi du khách.