ĐBP - Những ngày đầu năm 2026, khi sương sớm còn vương trên mặt nước lòng hồ Thủy điện Sơn La, chúng tôi có mặt tại phường Mường Lay. Mảnh đất miền sông nước nay khoác lên mình một nhịp điệu khác, rộn ràng và đầy sinh khí trong Lễ hội Đua thuyền đuôi én lần thứ XI, năm 2026. Càng đặc biệt hơn trong những hoạt động của ngày hội, “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” được tổ chức và xác lập kỷ lục Việt Nam, một ngày mà Mường Lay trở thành tâm điểm của sự gắn kết cộng đồng.
Ngay từ chiều ngày 2/1, dòng người đã bắt đầu đổ về khu vực cầu Cơ Khí - Nậm Cản - cây cầu nằm ở trung tâm phường Mường Lay. Ai nấy đều lựa chọn cho mình những bộ trang phục đẹp nhất. Những thiếu nữ Thái trắng trong bộ áo cóm thướt tha, hàng khuy bạc lấp lánh dưới ánh đèn, cùng những chàng trai, cô gái dân tộc Mông trong trang phục truyền thống tạo nên một bức tranh phục trang đầy sức sống. Trong dòng người ấy, chúng tôi cảm nhận rõ niềm háo hức hiện lên trong từng ánh mắt, nụ cười. Mường Lay hôm nay dường như rộng hơn, dài hơn, khi sắp sửa ôm trọn hơn 6,5km vũ điệu nối dài bên dòng Đà giang.
Theo thông tin từ Ban Tổ chức, lộ trình trình diễn của “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” bắt đầu từ cầu Cơ Khí - Nậm Cản, men theo tuyến tỉnh lộ 142 qua cánh đồng bản Mo, đoạn đường Khoàng Văn Tấm (nối bản Mo và bản Ổ), tiếp tục đi dọc theo các khu vực bản Ổ, Bắc 1, Bắc 2 ven mặt hồ, rồi khép lại tại chính điểm xuất phát. Trên chiều dài hơn 6,5km ấy, 10.000 người cùng nắm tay nhau múa một vũ điệu liền mạch. Chỉ nghe đến thế thôi, trong đầu chúng tôi đã mường tượng ra một hình ảnh vừa đồ sộ, vừa giàu tính biểu tượng mà cũng rất độc đáo và đặc sắc.
Khi chúng tôi dừng chân bên cầu, em Lò Thị Viên, học sinh Trường THPT Mường Lay đã có mặt từ rất sớm cùng nhóm bạn. Gương mặt hào hứng, ánh mắt rạng ngời, Viên cùng các bạn tranh thủ chụp ảnh để lưu lại những khoảnh khắc sắp đi vào lịch sử của miền đất ven sông này. Em Lò Thị Viên chia sẻ: “Em đã mong chờ đến giây phút này từ nhiều ngày trước rồi! Bởi được góp mặt trong vũ điệu xác lập kỷ lục là niềm tự hào lớn đối với một người con sinh ra và lớn lên bên dòng sông Đà như em. Không chỉ vậy, với hoạt động văn hóa quy mô lớn và độc đáo như thế, còn gieo thêm vào lòng thế hệ trẻ chúng em niềm tin và tình yêu với quê hương Mường Lay”.
Trong không khí chuẩn bị khẩn trương, chúng tôi gặp ông Nguyễn Văn Điềm, Trưởng phòng Văn hóa phường Mường Lay. Giữa dòng người đông đúc, ông vẫn dành thời gian chia sẻ về nền tảng văn hóa mà địa phương đang sở hữu. Theo đó, nơi đây hiện có nhiều di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc như nghệ thuật Xòe Thái, Lễ Then Kin Pang của người Thái trắng, nghề làm bánh khẩu xén, bánh chí chọp, Nghệ thuật Khèn Mông, nghề rèn truyền thống của người Mông tỉnh Điện Biên. Đặc biệt, Nghệ thuật Xòe Thái và Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Theo ông Điềm, đây là kho tàng vô giá, là nguồn lực quan trọng để Mường Lay phát triển du lịch văn hóa, đồng thời gìn giữ bản sắc dân tộc trong dòng chảy hiện đại.
“Việc tổ chức “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” xuất phát từ mong muốn tôn vinh và bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc vùng Tây Bắc. Những vũ điệu cộng đồng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của nhân dân ven sông Đà được đưa vào không gian lớn, nơi mọi người cùng tham gia, cùng cảm nhận. Qua đó, hình ảnh con người và vùng đất Mường Lay được quảng bá rộng rãi hơn, tạo dấu ấn văn hóa bản địa đậm nét. Sự tham gia của 10.000 người trở thành điểm nhấn đặc biệt, thể hiện sức sống của di sản trong đời sống hôm nay” - ông Nguyễn Văn Điềm nhấn mạnh.
Cũng theo ông Điềm, không dừng lại ở ý nghĩa văn hóa, sự kiện còn mang giá trị xã hội sâu sắc. Đó là biểu tượng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nơi cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, đoàn viên, hội viên, học sinh và nhân dân các dân tộc cùng nắm tay nhau trong một nhịp điệu chung. Vũ điệu ấy thể hiện tinh thần hòa hợp, niềm vui trong lao động và khát vọng phát triển bền vững của người dân Mường Lay bên dòng Đà giang. Đồng thời, việc xác lập kỷ lục cũng mở ra cơ hội thúc đẩy kinh tế - xã hội, nhất là phát triển du lịch gắn với bản sắc văn hóa.
Vào 18 giờ 30 phút, tiếng nhạc vang lên, lan dọc theo tuyến đường dài bên hồ. Hàng nghìn cánh tay đồng loạt nắm chặt, từng bước chân uyển chuyển theo nhịp xòe quen thuộc. Từ trên cao nhìn xuống, dòng người như một dải lụa nhiều màu sắc uốn lượn. Trong khoảnh khắc ấy, chúng tôi cũng nhanh chân đứng vào vòng xòe, cảm nhận rõ hơi ấm lan tỏa qua từng cái nắm tay. Những ánh mắt tươi vui, những nụ cười rạng rỡ hiện lên trên gương mặt của mọi người, xóa nhòa mọi khoảng cách. Đâu đó có ánh mắt tươi vui của các em học sinh lần đầu góp mặt trong sự kiện lớn, có ánh nhìn trầm ấm của các bậc cao niên như đang gửi gắm ký ức văn hóa cho thế hệ sau. Có người lại vừa múa vừa khẽ nghiêng đầu trao nhau ánh nhìn thân thiện, có người bật cười giòn tan khi bước chân chưa thật đều nhưng vẫn hòa nhịp cùng vũ điệu. Vòng xòe cứ thế mở rộng, mang theo niềm vui giản dị mà sâu lắng, lan tỏa quanh dòng Đà giang vẫn đang âm thầm chảy, bền bỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần của người Mường Lay qua bao thế hệ.
Bên cạnh màn đồng diễn chính, tại khu vực bãi đáp dù lượn bản Mo, một vòng xòe nhỏ với quy mô khoảng 300 người được tổ chức bên ánh lửa bập bùng. Ngọn lửa hồng soi sáng những gương mặt rạng ngời, làm nổi bật nét đẹp mộc mạc của văn hóa cộng đồng. Tiếng trống, tiếng chiêng hòa cùng tiếng cười nói tạo nên không gian ấm áp trong chiều đầu năm.
Hòa mình vào dòng người đang say sưa trong điệu nhạc, chúng tôi gặp chị Vương Ý Nhi, du khách đến từ phường Điện Biên Phủ. Chị Nhi chia sẻ niềm vui khi lần đầu tiên được hòa mình vào một sự kiện văn hóa quy mô như vậy. Đối với chị, khoảnh khắc trong điệu xòe bên dòng Đà giang là kỷ niệm khó quên. Chị Vương Ý Nhi chia sẻ: “Tôi cảm thấy vô cùng ấn tượng. Đứng giữa vòng xòe mênh mông này, ranh giới giữa chủ và khách dường như xóa nhòa, chỉ còn lại sự ấm áp của tình người và niềm tự hào về văn hóa dân tộc mà thôi…”.
Niềm vui ấy được nối dài ngay trong tối hôm đó, tại lễ khai mạc Ngày hội đua thuyền đuôi én lần thứ XI, năm 2026. Trước sự chứng kiến của đông đảo đại biểu và nhân dân, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã công bố và trao Bằng chứng nhận “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” - Sự kiện đồng diễn kết nối cộng đồng bên dòng Đà giang có số người tham gia nhiều nhất Việt Nam. Tiếng vỗ tay vang lên không dứt, như lời khẳng định cho nỗ lực và tinh thần đồng lòng của cả cộng đồng Mường Lay.
Khi Mường Lay về đêm, chúng tôi vẫn chưa thể nào ngủ được, trong lồng ngực vẫn còn nguyên cảm giác ấm áp của những cái nắm tay, của nhịp xòe lan tỏa dọc bờ sông. “Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang” khép lại, nhưng dư âm của nó vẫn tiếp tục ngân vang, trở thành biểu tượng sinh động cho khát vọng đoàn kết, phát triển và gìn giữ bản sắc văn hóa của nhân dân nơi đây. Với Mường Lay, đó không chỉ là một kỷ lục được ghi danh, mà còn là một dấu son trong hành trình xây dựng đời sống văn hóa giàu bản sắc, bền vững theo thời gian.