Điện Biên - vùng đất giàu bản sắc văn hóa và sở hữu nhiều tiềm năng du lịch, việc hình thành các sản phẩm, không gian kinh tế đêm sẽ góp phần tạo sức hút mới cho du lịch, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trước đây, Điện Biên thiếu các hoạt động trải nghiệm về đêm. Phần lớn du khách sau khi tham quan các điểm di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh vào ban ngày thường lựa chọn rời đi sớm hoặc nghỉ tại khách sạn mà không có nhiều hoạt động giải trí, mua sắm. Nhận diện rõ hạn chế này, tỉnh từng bước chuyển hướng phát triển du lịch theo chiều sâu, trong đó kinh tế đêm được xác định là một trong những giải pháp quan trọng.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc khai trương Phố đi bộ Mường Thanh vào đầu tháng 3 vừa qua. Không gian này nhanh chóng trở thành điểm hẹn văn hóa, du lịch hấp dẫn; nơi hội tụ những sản phẩm đặc sản địa phương, gian hàng ẩm thực, nghề thủ công truyền thống cùng các hoạt động trình diễn văn hóa dân tộc đặc sắc. Đến với Phố đi bộ Mường Thanh, du khách được tham quan, trải nghiệm, cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp văn hóa, con người Điện Biên qua từng món ăn, điệu múa, tiếng khèn, sắc phục truyền thống... Phố đi bộ còn mở ra cơ hội kinh doanh cho tiểu thương, hộ dân và nhiều lao động dịch vụ. Nhiều hộ kinh doanh cho biết doanh thu tăng từ 10 - 30% so với trước đây nhờ lượng khách tập trung vào buổi tối.

Lần đầu đến Điện Biên đúng dịp lễ hội, chị Nguyễn Thu Hà, du khách đến từ Tây Ninh, chia sẻ rằng chị khá bất ngờ trước không khí sôi động tại Phố đi bộ Mường Thanh. “Tôi từng nghĩ Điện Biên chỉ phù hợp tham quan di tích lịch sử ban ngày, nhưng buổi tối ở đây rất thú vị. Vừa được thưởng thức ẩm thực vùng cao, vừa xem biểu diễn văn nghệ dân tộc, cảm giác rất gần gũi và đặc sắc. Điều khiến tôi thích nhất là bản sắc văn hóa địa phương vẫn được giữ nguyên trong các hoạt động du lịch.” - chị Hà cho biết.

Để Phố đi bộ Mường Thanh hiệu quả, trở thành điểm nhấn văn hóa - du lịch của địa phương, UBND tỉnh chỉ đạo cơ quan chức năng rà soát, ban hành quy chế hoạt động phù hợp; tổ chức không gian phố đi bộ hợp lý, mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc trong tỉnh. Đồng thời bố trí khu giới thiệu ẩm thực, nông sản, sản phẩm OCOP tiêu biểu và bảo đảm tốt các điều kiện về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự, xây dựng nếp sống văn minh đô thị.

Tỉnh cũng xác định phát triển kinh tế đêm phải gắn kết chặt chẽ với khai thác giá trị lịch sử. Thay vì chỉ mở cửa tham quan ban ngày, nhiều điểm di tích đã được đầu tư hệ thống chiếu sáng nghệ thuật, tổ chức hoạt động phục vụ du khách vào buổi tối.

Từ đầu năm 2025, di tích Đồi A1 bắt đầu mở cửa tham quan ban đêm vào dịp cuối tuần và lễ, tết. Trong ánh sáng dịu của hệ thống đèn nghệ thuật, những chiến hào, hầm hay tượng đài trên Đồi A1 trở nên trầm mặc, giúp người xem cảm nhận rõ hơn giá trị lịch sử và sự hy sinh của thế hệ cha anh. Không ít du khách đã lựa chọn ở lại Điện Biên thêm một đêm chỉ để trải nghiệm tour lịch sử về đêm.

Anh Trần Minh Đức, du khách đến từ Đà Nẵng, cho biết trước đây mỗi lần đi du lịch vùng núi thường khá “buồn” vào ban đêm vì ít hoạt động trải nghiệm. Tuy nhiên, chuyến đi Điện Biên lần này khiến anh thay đổi suy nghĩ.

“Buổi tối tôi cùng bạn bè đi dạo phố, ăn đồ nướng, xem múa xòe, rồi tham quan Đồi A1 về đêm. Không khí rất khác biệt, vừa có chiều sâu lịch sử vừa có sự trẻ trung, hiện đại. Nếu tiếp tục đầu tư bài bản hơn, kinh tế đêm chắc chắn sẽ giúp Điện Biên giữ chân du khách lâu hơn.” - anh Đức nhận xét.

Kinh tế đêm còn lan tỏa lợi ích tới nhiều nhóm lao động khác nhau. Người bán hàng ăn, kinh doanh đồ lưu niệm, nghệ nhân biểu diễn dân gian… đều có thêm cơ hội tăng thu nhập. Nhiều thanh niên địa phương mạnh dạn mở mô hình cà phê, quán nướng, khu check-in, dịch vụ trải nghiệm văn hóa phục vụ khách du lịch. Một số homestay ở vùng ven khu vực lòng chảo Điện Biên đã chủ động đổi mới sản phẩm, tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa, biểu diễn nghệ thuật dân tộc, đốt lửa trại, trải nghiệm ẩm thực truyền thống phục vụ nhu cầu của du khách.

Để tạo nền tảng cho kinh tế đêm phát triển, Điện Biên cũng chú trọng đầu tư hạ tầng đô thị, giao thông và chỉnh trang cảnh quan. Nhiều tuyến phố trung tâm được cải tạo khang trang, sạch đẹp hơn, góp phần xây dựng hình ảnh đô thị văn minh, hiện đại nhưng vẫn đậm bản sắc. Đặc biệt, tỉnh Điện Biên vừa khởi công Dự án tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa lịch sử Điện Biên Phủ, tại xã Mường Phăng, sau khi hoàn thành sẽ góp phần thu hút khách du lịch. Cùng với đầu tư hạ tầng, Điện Biên chú trọng xây dựng môi trường du lịch an toàn, thân thiện, đảm bảo an ninh trật tự, vệ sinh môi trường và văn minh đô thị.

Với nhiều giải pháp, Điện Biên đang ngày càng thu hút khách du lịch không chỉ gia tăng số lượng, mà còn tăng về chất lượng, trung bình số ngày lưu trú tăng lên. Số lượng du khách gia tăng qua từng năm. Nếu như năm 2023 đạt 1 triệu lượt du khách, năm 2024 đạt 1,85 triệu lượt khách và năm 2025 là 1,45 triệu lượt. Số ngày lưu trú bình quân của du khách 3 ngày. 4 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón 705.000 lượt khách du lịch, trong đó khách quốc tế đạt 5.498 lượt; tổng thu từ khách du lịch đạt 1.277 tỷ đồng.

Các hoạt động dịch vụ, thương mại, ẩm thực, vui chơi giải trí về đêm đã thúc đẩy tiêu dùng, tạo thêm việc làm và tăng nguồn thu cho người dân.

Với định hướng đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, Điện Biên đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026 – 2030 đón trên 8 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 15.000 tỷ đồng. Cùng với việc đầu tư hạ tầng và đa dạng hóa sản phẩm du lịch, phát triển kinh tế đêm được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng để kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng mức chi tiêu của du khách và tạo việc làm cho khoảng 19.500 lao động, trong đó có khoảng 9.000 lao động trực tiếp.

Tuy nhiên, để kinh tế đêm thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Điện Biên vẫn còn nhiều việc phải làm. Hệ thống dịch vụ vui chơi giải trí ban đêm hiện chưa thực sự phong phú; các sản phẩm trải nghiệm còn thiếu tính chuyên nghiệp và quy mô lớn. Một số khu vực chưa có hạ tầng đồng bộ, thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng và các dịch vụ hỗ trợ du khách. Công tác quảng bá, kết nối tour tuyến đêm với doanh nghiệp lữ hành vẫn cần được đẩy mạnh hơn nữa.

Những ánh đèn nơi phố núi hôm nay không chỉ thắp sáng không gian đô thị mà còn mở ra kỳ vọng về một hướng phát triển mới cho du lịch và kinh tế địa phương. Nếu được đầu tư bài bản, khai thác đúng tiềm năng và giữ được bản sắc riêng, kinh tế đêm sẽ trở thành động lực quan trọng góp phần đưa du lịch Điện Biên phát triển mạnh mẽ hơn trong những năm tới.