Không ồn ào, không bảng chỉ dẫn cụ thể, chúng tôi biết đến đỉnh núi Pú Tó Cọ qua những thông tin ít ỏi thu thập được trước chuyến đi, phần nhiều là từ những câu chuyện truyền miệng của người dân địa phương về một vị trí đặc biệt nằm sâu trong khu rừng Mường Phăng. Bằng sự thôi thúc tìm hiểu lịch sử, niềm háo hức được đặt chân đến vị trí “đôi mắt” của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm xưa, chúng tôi quyết định bắt đầu hành trình chinh phục ngọn núi này, với sự đồng hành của những người gắn bó lâu năm với núi rừng Mường Phăng, gồm cán bộ quản lý di tích, người dân bản địa.

Đoàn chúng tôi bắt đầu hành trình chinh phục đỉnh Pú Tó Cọ khi trời còn mờ sương, bởi để chạm tới đỉnh cao này, phải vượt qua quãng đường hơn 7km, dự kiến mất ít nhất 4 giờ. Ngay từ những cung đường đầu tiên, thiên nhiên đã thử thách cả đoàn bằng lối đi ẩm ướt, trơn trượt. Con đường mòn xuyên rừng già với những thân cây cao vút, xen lẫn là những mảng rêu xanh mướt. Không khí mát lạnh, chỉ còn tiếng bước chân, tiếng lá khô lạo xạo dưới đế giày, đôi lúc là tiếng chim rừng vọng lại từ xa. “Quãng đường này ít người qua lại lắm, nhất là sau những đợt mưa, cây cỏ mọc kín lối” - anh Lò Văn Hợp - người con của Mường Phăng, đồng thời là người dẫn đường dày dạn kinh nghiệm chia sẻ với cả đoàn.

Sau những đoạn đường mòn tương đối bằng phẳng là liên tiếp những con dốc dựng đứng, vắt kiệt sức lực của những người không quen leo núi. Tuy nhiên, rừng già cũng ban tặng những “món quà” nhỏ, phần nào xua tan sự mệt mỏi. Chúng tôi được trải nghiệm hái và nếm thử một số loại quả rừng, lá rừng như lá “vón vén” có vị chua ngọt đặc trưng, thường được bà con sử dụng để nấu canh chua. Những phút nghỉ chân ngắn ngủi, cùng nhau thưởng thức hương vị núi rừng đã tiếp thêm động lực cho cả đoàn tiếp tục hành trình.

Pú Tó Cọ là một trong những đỉnh núi cao nằm trong khu rừng nguyên sinh tại xã Mường Phăng - nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Theo các tư liệu lịch sử, đây từng là điểm đặt Đài quan sát của Bộ Chỉ huy chiến dịch. Từ vị trí này, Bộ Chỉ huy Chiến dịch có thể bao quát thung lũng Điện Biên và theo dõi sự bố trí của tập đoàn cứ điểm quân Pháp. Những thông tin ấy khi đọc trên sách báo đã đủ ấn tượng, nhưng khi được nghe kể lại ngay giữa không gian rừng núi này, cảm xúc mang lại hoàn toàn khác.

Sau hơn 4 giờ kiên trì vượt dốc, chúng tôi vỡ òa khi đặt chân lên đỉnh Pú Tó Cọ ở độ cao khoảng 1.700m so với mực nước biển. Cảm xúc đầu tiên là sự choáng ngợp. Từ đây, toàn cảnh lòng chảo Điện Biên hiện ra rõ nét mà không cần bất kỳ công cụ hỗ trợ nào. Trung tâm phường Điện Biên Phủ, Cảng Hàng không Điện Biên, cánh đồng Mường Thanh cùng các bản làng dưới chân núi của những xã lân cận đều thu trọn trong tầm mắt.

Theo lời kể của chị Lò Thị Thủy - thuyết minh viên Ban Quản lý Di tích tỉnh, trước khi chuyển Sở Chỉ huy về Mường Phăng, Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái cùng các chiến sĩ đã đi khảo sát rất kỹ lưỡng để lựa chọn nơi này làm đài quan sát. Từ đỉnh núi Pú Tó Cọ, Bộ Chỉ huy Chiến dịch có thể quan sát cả 3 phân khu, 49 cứ điểm và 8 cụm cứ điểm của quân Pháp. Một chiếc mõ tre từng được đặt tại đây để báo động mỗi khi phát hiện máy bay địch hoặc xảy ra cháy rừng. Chính từ “đôi mắt” này, với tầm nhìn chiến lược và sự theo dõi sát sao từng diễn biến trên chiến trường, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra những quyết định chính xác, góp phần làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.

Hành trình chinh phục Pú Tó Cọ không chỉ là chuyến đi khám phá thiên nhiên, mà còn là một bài học lịch sử sống động. Cô giáo Phạm Thị Nguyệt, Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THPT tỉnh Điện Biên chia sẻ rằng, được đứng tại nơi Đại tướng từng quan sát chiến trường giúp cô kết nối kiến thức trên trang sách với thực tế một cách trực quan và sâu sắc hơn. “Đây chính là bài học thực tế sinh động về tầm nhìn chiến lược sáng suốt của Đại tướng Võ Nguyên Giáp” - cô Nguyệt cho biết.

Bắt gặp ánh mắt lấp lánh của một em học sinh khi chạm tay vào cột mốc trên đỉnh núi, tôi cảm nhận rõ niềm tự hào dân tộc và nhận thức ngày càng sâu sắc của thế hệ trẻ về những hy sinh của cha anh. Với riêng tôi - một người cầm bút đã đi qua nhiều cung đường, hành trình này không đơn thuần là một nhiệm vụ tác nghiệp. Nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa biển mây trắng xóa bên sườn núi, tôi hiểu rằng Pú Tó Cọ không chỉ là một địa danh, mà còn là một “địa chỉ đỏ”. Nhiệm vụ của người làm báo không chỉ là ghi lại những thước phim, bài viết, mà phải góp phần giữ cho ngọn lửa tự hào ấy luôn cháy sáng.

Chúng tôi rời núi trong ráng chiều muộn, mang theo những thấu cảm sâu sắc hơn về lịch sử trên chính quê hương Điện Biên Phủ anh hùng. Hơn 70 năm đã trôi qua, Pú Tó Cọ vẫn đứng sừng sững và lặng lẽ giữa đại ngàn. Ngọn núi ấy đã trở thành một “địa chỉ đỏ”, một cột mốc thiêng liêng ghi dấu bản lĩnh, trí tuệ và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam. Pú Tó Cọ - nơi hội tụ vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ và lịch sử hào hùng sẽ là điểm đến ý nghĩa  trong hành trình khám phá Điện Biên.