Điện Biên sở hữu quần thể di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ gồm 46 điểm di tích với hệ thống cứ điểm, đồi chiến lược, hầm chỉ huy và các công trình tưởng niệm, nổi bật là: Đồi A1, C1, D1, Him Lam, hầm Đờ-cát, Sở chỉ huy chiến dịch tại Mường Phăng, Tượng đài Chiến thắng, Đền thờ liệt sĩ... Hệ thống điểm di tích tạo thành không gian lịch sử, văn hóa tâm linh kết nối liên hoàn ghi lại chiến dịch Điện Biên Phủ 56 ngày đêm năm 1954 làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Cùng với hệ thống di tích lịch sử là cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, thoáng đạt của mảnh đất lịch sử nơi cực Tây Tổ quốc.
Vào tháng Ba, lên Điện Biên vượt qua đèo Pha Đin huyền thoại với những cung đường uốn lượn bạt ngàn sắc trắng hoa ban bên đường và phủ kín núi đồi. Tới lòng chảo Điện Biên, hòa mình trong lễ hội hoa ban, nắm tay kết vòng xòe đoàn kết. Tháng Năm, tới các điểm di tích Điện Biên Phủ, tìm hiểu khí thế hào hùng của 56 ngày đêm làm nên chiến thắng lịch sử, nghẹn ngào bởi những hy sinh của chiến sĩ Điện Biên trên đồi A1 trong sắc đỏ ngợp trời hoa phượng. Vào Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ trải nghiệm toàn bộ chiến dịch năm xưa với từng giai đoạn mở màn, kéo pháo vào, kéo pháo ra cho tới ngày chiến thắng. Tới cánh đồng Mường Thanh, cảm nhận không gian xanh mát với hương vị gạo Điện Biên nức tiếng thơm ngon...
Đó là những cảm nhận, điểm đến quen thuộc của du khách khi nghĩ tới du lịch Điện Biên. Giờ đây, với định hướng phát triển du lịch cộng đồng từ khai thác tiềm năng, thế mạnh bản sắc văn hóa đa dạng của cộng đồng 19 dân tộc sẽ là điểm thu hút, hấp dẫn du khách mong muốn trải nghiệm, tìm hiểu khi đến Điện Biên. Mỗi dân tộc có phong tục tập quán, lễ hội, đời sống văn hóa tinh thần đặc trưng đã tạo nên sự đa dạng văn hóa. Mỗi thời điểm, mỗi mùa đều có lễ hội văn hóa, truyền thống của đồng bào các dân tộc, tập trung vào mùa xuân, dịp tết. Điện Biên sở hữu 22 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia được công nhận, trong đó nghệ thuật xòe Thái và thực hành then của người Tày, Nùng, Thái được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đến Điện Biên ngoài thưởng ngoạn cảnh sắc thiên nhiên du khách có cơ hội trải nghiệm văn hóa cộng đồng và sự thân thiện, mến khách của đồng bào vùng cao.
Bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng cao, biên giới chính là điều tạo nên sức hấp dẫn với khách du lịch. Hoạt động tham quan, trải nghiệm du lịch văn hóa được nhiều người yêu thích, mong muốn khám phá. Địa bàn Điện Biên có 51 nghề, làng nghề và làng nghề truyền thống trong đó 14 nghề được công nhận với sản phẩm đa dạng, là môi trường, điều kiện để du khách tìm hiểu, trải nghiệm. Sản phẩm truyền thống từ dệt thổ cẩm, rèn nông cụ, chế tác khèn đến đan mây tre, chế biến sản phẩm thủ công mỹ nghệ... đã phản ánh chiều sâu văn hóa cộng đồng các dân tộc ở Điện Biên. Du khách có thể tìm hiểu, trải nghiệm quy trình làm chiếc giầy thêu với những nét hoa văn tinh xảo, độc đáo thể hiện kỹ thuật tỉ mỉ, khéo léo của phụ nữ dân tộc Xạ Phang. Đến bản Na Sang, Pa Xa Lào hay Mường Luân du khách tìm hiểu, chứng kiến quá trình làm nên những tấm thổ cẩm đặc sắc, qua bàn tay người phụ nữ Lào tạo thành chiếc váy, áo hay tấm khăn trải bàn, túi xách, vật lưu niệm... Khẩu xén, chí chọp làm từ gạo nếp nương, sắn tươi là đặc sản truyền thống của người Thái trắng phường Mường Lay. Đến bản vùng cao Nà Sự, nơi sinh sống của 140 hộ dân du khách sẽ được khám phá và trải nghiệm cuộc sống thực tế của đồng bào Thái trắng; tham gia thực hiện một số công việc sản xuất truyền thống, trải nghiệm chế biến món ăn cùng bà con hoặc tìm hiểu về văn hóa và phong tục bản địa; hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp với những cọn nước suối, không khí mát lành. Tới xã Sín Thầu nhận sự đón tiếp thân tình, nồng hậu của đồng bào Si La trong ngôi nhà trình tường, trang phục rực rỡ sắc màu...
Khai thác văn hóa phát triển sản phẩm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm đã và đang được các địa phương trong tỉnh triển khai, thực hiện. Song để tạo ấn tượng và sự khác biệt, thu hút du khách trở lại sau khi đã tham quan, trải nghiệm, mỗi địa phương cần xác định sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào. Chính quyền địa phương tổ chức, hướng dẫn bà con khai thác văn hóa đặc trưng, khác biệt làm du lịch cộng đồng. Đó là cách vừa gìn giữ, bảo tồn văn hóa truyền thống vừa là nguồn lực góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Du lịch văn hóa cần tạo ấn tượng và khác biệt, để du khách đến Điện Biên và hẹn trở lại.