ĐBP - Điện Biên có nhiều tiềm năng về cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, văn hóa đa dạng, ẩm thực phong phú - đây là cơ sở để phát triển mạnh loại hình du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa vùng miền. Những năm qua, tỉnh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm phát triển du lịch cộng đồng có chiều sâu, chất lượng.
Một trong những giải pháp trọng tâm là tập trung khôi phục, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển du lịch. Với việc công nhận 12 nghề truyền thống và các làng nghề dệt thổ cẩm, rèn, làm bánh khẩu xén, đã tạo ra không gian trải nghiệm sống động cho du khách tại các bản làng.
Bản Nặm Cứm, xã Nà Tấu, sở hữu lợi thế tự nhiên và văn hóa đặc sắc, với 100% đồng bào dân tộc Mông sinh sống, bản vẫn giữ được nét đẹp nguyên sơ, mộc mạc của bản vùng cao. Điểm nhấn đặc biệt nhất là rừng hoa ban cổ thụ với hơn 1.200 cây bao quanh bản, tạo nên không gian kỳ vĩ, đặc biệt vào mùa hoa nở. Để Nặm Cứm trở thành điểm đến chuyên nghiệp, xã Nà Tấu đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng, mỗi người dân trong bản đều ý thức mình là một “hướng dẫn viên du lịch” khai thác và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của bản. Đồng thời, xây dựng các video clip quảng bá trên mạng xã hội và mời các KOLs về du lịch đến giới thiệu hình ảnh rừng hoa ban. Khôi phục các nghi lễ truyền thống như: Lễ mừng cơm mới, Tết Nào Pê Chầu của người Mông; phục dựng các nghề thủ công truyền thống vốn là linh hồn của văn hóa Mông như dệt vải, chế tác khèn và rèn nông cụ.
Ông Mùa A Lầu, Trưởng bản Nặm Cứm chia sẻ: Từ khi xã triển khai làm du lịch cộng đồng tại bản, người dân trong bản ai cũng vui mừng, phấn khởi. Nhân dân trong bản thường xuyên tham gia quét dọn, chỉnh trang nhà cửa, đường bản, khơi thông cống rãnh, phát quang bụi rậm, trồng hoa tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp và di dời chuồng trại chăn nuôi ra xa khu vực nhà ở. Đồng thời, bản đã thành lập Ban quản lý vệ sinh môi trường.
Tại bản Lồng, xã Quài Tở, khí hậu quanh năm mát mẻ với sương mù bao phủ, tạo nên vẻ đẹp hoang sơ trên đỉnh đèo Pha Đin. Bản là nơi sinh sống của hơn 100 hộ đồng bào dân tộc Mông, những người vẫn giữ được vẹn nguyên văn hóa truyền thống từ trang phục, ẩm thực cho đến các lễ hội độc đáo như Lễ Dù su. Với địa điểm check-in tự nhiên như mỏm núi Hàm Rồng, hang Cọp, rừng thông và những đồi mận xen kẽ mỏm đá tai mèo, là nguồn tài nguyên vô giá để thu hút du khách ưa thích khám phá. Đặc biệt, tiếng khèn tại bản Lồng vẫn vang vọng, mang đậm nét văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Mông.
Để phát triển du lịch cộng đồng, UBND xã Quài Tở đã quan tâm đầu tư hạ tầng và giao thông. Đến nay đã hoàn thành 3 tuyến đường mới dẫn vào các điểm check-in quan trọng như: Tuyến vào núi đá Cá Tỷ, tuyến vào hang Cọp và tuyến vào mỏm núi Hàm Rồng. Ngoài ra, bản Lồng đã hoàn thiện 7 tuyến đường nhánh nội bản dẫn vào nhà dân phục vụ mô hình homestay. Huy động sức mạnh tổng hợp của đoàn viên thanh niên, Hội Phụ nữ và dân quân tự vệ để hỗ trợ 12 hộ gia đình làm cổng bản, rào vườn hoa và di dời chuồng trại gia súc ra xa nhà ở để đảm bảo vệ sinh du lịch. Kết nối thương mại, xã đã phối hợp khai trương chợ du lịch Pha Đin - Quài Tở mang đậm nét đặc sắc địa phương, tạo không gian mua sắm nông sản và quà tặng đặc trưng cho khách du lịch dừng chân tại khu vực đỉnh đèo.
Từ thành công của các mô hình điểm, du lịch cộng đồng tại Điện Biên đã có sự bứt phá. Đến nay, toàn tỉnh đã hình thành 14 bản văn hóa có khả năng đón tiếp khách du lịch và 42 mô hình homestay đi vào hoạt động hiệu quả. Để hiện thực hóa Đề án phát triển du lịch cộng đồng, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 3431/KH-UBND ngày 11/7/2025 với những mục tiêu đột phá. Phấn đấu đến năm 2030, có ít nhất 7 điểm du lịch cộng đồng được công nhận cấp tỉnh và 1 điểm đạt chứng nhận tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN; 100% điểm du lịch cộng đồng có nhà sinh hoạt văn hóa và đội văn nghệ quần chúng hoạt động thường xuyên.