Qua nhiều năm tổ chức, lễ hội đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng của đồng bào Thái trắng nơi ngã ba sông. Những chiếc thuyền đuôi én lướt trên mặt nước phẳng lặng không đơn thuần là cuộc tranh tài thể lực, mà còn gợi nhắc mối gắn bó bền chặt giữa con người với sông nước, với niềm tin vào các vị thần linh che chở cho cuộc sống yên bình, mùa màng tươi tốt. Từ giá trị tâm linh ấy, lễ hội dần mở rộng ý nghĩa, trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh Mường Lay thơ mộng, thân thiện và giàu truyền thống.
Tiếp nối thành công các mùa trước, Lễ hội Đua thuyền đuôi én lần thứ XI mang chủ đề “Trở lại dòng Đà giang”, được tổ chức trong ba ngày, từ 2 - 4/1/2026, tại phường Mường Lay. Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động chào đón năm mới, thể hiện khát vọng gắn kết cộng đồng, tôn vinh bản sắc văn hóa và khẳng định tiềm năng phát triển du lịch sông nước của địa phương trong giai đoạn mới.
Điểm nhấn giàu cảm xúc của lễ hội năm nay còn được tạo nên từ đêm khai mạc với chương trình nghệ thuật đặc sắc, diễn ra vào tối 2/1/2026 tại khu vực bến thuyền Cơ Khí. Khi màn đêm buông xuống bên dòng Đà giang, không gian lễ hội bừng sáng trong màn trống hội “Âm vang Đà giang”, mở đầu cho chuỗi tiết mục nghệ thuật được dàn dựng công phu, mang đậm hơi thở núi rừng và bản sắc văn hóa các dân tộc Mường Lay.
Thông tin từ Ban Tổ chức, Chương trình nghệ thuật mang chủ đề “Trở lại dòng Đà giang” còn quy tụ khoảng 80 diễn viên là hạt nhân văn nghệ cơ sở, học sinh các trường học và Trường THPT Mường Lay, tạo nên bức tranh nghệ thuật đa sắc màu. Các tiết mục ca, múa được sắp xếp theo mạch cảm xúc liền mạch, dẫn dắt khán giả đi qua vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc, đời sống sinh hoạt cộng đồng và khát vọng vươn lên của con người Mường Lay. Từ những giai điệu mời gọi đầy tươi vui, những điệu múa mềm mại tôn vinh vẻ đẹp người con gái miền sơn cước, đến các tiết mục tái hiện không gian văn hóa của đồng bào Thái, Mông, Tày…, tất cả hòa quyện tạo nên một đêm diễn vừa trang trọng, vừa gần gũi.
Trọng tâm của lễ hội vẫn là các hoạt động thể thao gắn với mặt nước và địa hình đặc thù. Cuộc đua thuyền đuôi én diễn ra kịch tính, thu hút sự cổ vũ cuồng nhiệt từ hai bên bờ sông. Bên cạnh đó là các giải đấu dù lượn, lướt ván phản lực, đua thuyền Kayak, đua xe đạp địa hình, kéo co… tạo nên bầu không khí sôi động suốt những ngày hội. Xen giữa các môn thể thao hiện đại là chuỗi trò chơi dân gian quen thuộc như tung còn, đẩy gậy, tó mak lẹ, nhảy sạp, chọi gà, đi cà kheo, góp phần giữ gìn nhịp sinh hoạt cộng đồng đậm chất bản địa.
Bên cạnh những hoạt động quen thuộc đã làm nên thương hiệu, năm nay Mường Lay ghi dấu ấn mới bằng Giải đua xe đạp địa hình lần đầu tiên được tổ chức, mở ra một hành trình chinh phục đầy cảm xúc mang tên “Mường Lay xanh”. Với đường đua trên 20km, giải đấu quy tụ 150 vận động viên đến từ 15 câu lạc bộ của nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Lộ trình thi đấu bắt đầu từ Quảng trường trung tâm phường Mường Lay, theo tỉnh lộ 142, rẽ vào đường Khoàng Văn Tấm, men theo bờ hồ bản Bắc - bản Ổ, tiếp tục qua tuyến đường 12/12, nhập quốc lộ 12, vượt những con dốc thử thách trên quốc lộ 6, rồi tiến về ngã ba Sá Tổng, chinh phục đỉnh đèo Clavo - điểm đích của cuộc đua.
Song hành với thể thao là các hoạt động văn hóa, du lịch giàu bản sắc. Không gian văn hóa dân tộc Thái và Mông được tái hiện sinh động qua trang phục, nhạc cụ, công cụ lao động, sản phẩm thủ công và ẩm thực truyền thống. Những ngôi nhà sàn mô phỏng mở ra trải nghiệm gần gũi, giúp du khách cảm nhận trọn vẹn đời sống sinh hoạt của cư dân bản địa. Hội thi ẩm thực, triển lãm ảnh, trưng bày sản phẩm OCOP, nông sản tiêu biểu sẽ tạo thêm điểm nhấn hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú của du khách tại Mường Lay.
Một trong những điểm nhấn đặc biệt của lễ hội năm nay là sự kiện Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang hướng tới xác lập kỷ lục sự kiện đồng diễn kết nối cộng đồng bên dòng Đà giang có số người tham gia nhiều nhất Việt Nam. Với sự tham gia của khoảng 10.000 người, từ cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đến Nhân dân các bản, tổ dân phố, vòng xòe mở rộng như biểu tượng sống động của tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng và sức sống bền bỉ của văn hóa Thái, ngành Thái trắng nơi đây.
Bên cạnh ý nghĩa xác lập dấu ấn kỷ lục, Vũ điệu đoàn kết bên dòng Đà giang còn lan tỏa tinh thần gắn bó qua sự tham gia đầy tự hào của lớp trẻ địa phương. Trong vòng tay xòe nối dài bên mặt nước, em Lò Thị Thanh, bản Mo, phường Mường Lay chia sẻ: “Là thế hệ trẻ của phường Mường Lay, em muốn góp một phần trong điệu xòe bên dòng Đà giang. Em rất mong các du khách ở khắp nơi sẽ đến đây để vui và cùng hòa mình vào điệu xòe đoàn kết của quê hương em”.
Thời gian đếm ngược đến ngày khai hội còn rất ngắn. Đến thời điểm này, phường Mường Lay đã sẵn sàng đón khách phương xa về chung vui ngày hội. Công tác chuẩn bị từ hậu cần, chỉnh trang cảnh quan, trang trí khánh tiết đến bố trí không gian lưu trú, ẩm thực đều được triển khai chu đáo, đồng bộ.
Chia sẻ về sự chuẩn bị của người dân, chị Lù Thị Toản, Chủ Homestay Mường Lay, bản Quan Chiên cho biết: “Những ngày này, bà con chúng tôi rất háo hức. Các homestay đã dọn dẹp, trang trí nhà cửa, chuẩn bị chăn đệm, bếp đã đỏ lửa sẵn sàng chế biến các món ăn truyền thống để đón du khách. Người Mường Lay vốn hiếu khách, nên chúng tôi mong mỗi du khách đến đây đều cảm nhận được sự ấm áp, gần gũi như trở về nhà”.
Từ sự chủ động của cấp ủy, chính quyền đến tinh thần đồng lòng của Nhân dân, Lễ hội Đua thuyền đuôi én lần thứ XI đang mở ra một mùa hội trọn vẹn, nơi truyền thống và hiện đại gặp nhau, nơi văn hóa được tôn vinh bằng những trải nghiệm sống động. Giữa nhịp chảy hiền hòa của sông Đà, Mường Lay đang mời gọi du khách đến vui hội đầu xuân, để cùng hòa mình vào điệu xòe đoàn kết, những cuộc đua sôi nổi và sự hiếu khách nồng hậu của những người con miền sông nước.