Mường Lay được ví như hòn ngọc xanh giữa đại ngàn Tây Bắc, với cảnh sắc trên bến dưới thuyền, sông nước mênh mang. Những quần thể kiến trúc nhà sàn truyền thống dân tộc Thái in mình trên dòng Đà giang huyền thoại.

Dưới mỗi mái nhà sàn nét văn hóa độc đáo được hun đúc qua nhiều thế hệ của đồng bào dân tộc Thái trắng. Cùng với các yếu tố lịch sử và nông sản đặc trưng ven sông Đà là tiềm năng, tạo nên sự độc đáo cho các sản phẩm du lịch địa phương.

Những năm trở lại đây, việc đẩy mạnh phát triển du lịch, quảng bá, thu hút du khách đến Mường Lay được quan tâm. Tuy nhiên, các sản phẩm du lịch còn rời rạc, thiếu tính liên kết. Du khách đến tham quan, trải nghiệm chủ yếu vào dịp lễ hội, theo mùa. Các dịch vụ đi kèm như vận chuyển, lưu trú chuyên nghiệp hay trải nghiệm hệ thống sản phẩm truyền thống đặc trưng chưa đồng bộ. Chính điều này khiến thời gian lưu trú ngắn, mức chi tiêu thấp, chưa phát huy hết tiềm năng vốn có.

Trước thực trạng đó, sự ra đời của Hợp tác xã (HTX) Du lịch cộng đồng Quan Chiêng được coi là bước đi quan trọng, mở ra kỳ vọng về một mô hình liên kết cùng phát triển bền vững.

Ông Lù Văn Ánh, Phó Chủ tịch UBND phường Mường Lay chia sẻ: Du lịch là hướng phát triển bền vững tại địa phương. Cấp ủy, chính quyền xác định rõ vai trò, tập trung định hướng, hỗ trợ và đồng hành, nhất là về thủ tục pháp lý, tạo điều kiện để HTX tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển du lịch tại địa phương. Việc thành lập HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng có ý nghĩa quan trọng, hướng tới vai trò đầu mối liên kết, phối hợp các cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực du lịch ở trong và ngoài bản địa, hình thành chuỗi cung ứng các sản phẩm du lịch cho du khách, từng bước chuyên nghiệp hóa du lịch tại Mường Lay.

Với vị trí địa lý và lịch sử hình thành, Mường Lay có rất nhiều sản phẩm đặc trưng, từ cảnh quan, văn hóa, ẩm thực, đến các sản phẩm thủ công như cá tép dầu, khẩu xén, chí chọp… tất cả đều có thể trở thành một phần của trải nghiệm du lịch. HTX du lịch cộng đồng Quan Chiêng với 7 thành viên, mỗi thành viên đều có thế mạnh riêng như cung cấp nông sản, sản phẩm OCOP, nghề truyền thống, homestay, vận tải… HTX sẽ trở thành cầu nối, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách có cái nhìn tổng quát, toàn diện cũng như dễ dàng tiếp xúc, trải nghiệm các sản phẩm du lịch hoàn chỉnh tại bản địa.

Chị Lò Thị Chúc Chi, Giám đốc HTX Hoa Ban Trắng, đồng thời là thành viên HTX du lịch cộng đồng Quan Chiêng chia sẻ: Chúng tôi sản xuất sản phẩm khẩu xén, chí chọp và một số sản phẩm thủ công khác. Khách mua nhiều vào các mùa lễ hội trong năm, còn lại chủ yếu là khách nhỏ, lẻ. Khi tham gia HTX, sản phẩm của chúng tôi là một phần trong chuỗi phục vụ du khách. Các công đoạn trong quá trình sản xuất, chế biến, đóng gói cũng như giá trị văn hóa trong từng sản phẩm thủ công được truyền tải đầy đủ tới du khách. Khách được thưởng thức, trải nghiệm cách làm, chế biến giúp nâng cao giá trị sản phẩm cũng như tạo cơ hội tiếp xúc, quảng bá sản phẩm tới tốt hơn.

Song hành cùng liên kết cung ứng các sản phẩm du lịch trên bờ, việc phát triển các hoạt động khám phá, trải nghiệm đường thủy trên dòng Đà giang cũng được tiến hành.

Chị Lù Thị Toản, Chủ tịch HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng cho biết: Chúng tôi xác định xây dựng các sản phẩm du lịch theo chuỗi, trong đó HTX là đầu mối kết nối. Mỗi thành viên đều có vai trò riêng, hỗ trợ lẫn nhau hướng tới mục tiêu chung là nâng cao trải nghiệm cho du khách. Ngoài xây dựng các sản phẩm du lịch, HTX còn liên kết, hợp tác với các đơn vị vận tải, doanh nghiệp du lịch như Quỳnh Nhai Travel để mở rộng hướng khai thác các tuyến đường thủy, tăng sức hấp dẫn cho hành trình khám phá Mường Lay cũng như dòng Đà giang.

Có thể nói, việc hình thành HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng đã mở ra hành trình mới cho hoạt động thương mại - du lịch tại Mường Lay. Khi các nguồn lực được liên kết, các sản phẩm được tổ chức theo chuỗi, góp phần đưa du lịch địa phương từng bước trở thành một hành trình trải nghiệm trọn vẹn giữa đại ngàn Tây Bắc.