Những trải nghiệm thú vị, ý nghĩa
Những ngày này, trong khuôn khổ Lễ hội Hoa Ban 2026, khu vực hầm Đờ - cát thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan, trải nghiệm. Chương trình “Bếp Hoàng Cầm và bữa cơm chiến sĩ” đã tái hiện sinh động đời sống sinh hoạt của bộ đội trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, mang lại nhiều cảm xúc cho người tham gia. Du khách thích thú khi được hóa thân thành chiến sĩ Điện Biên, trực tiếp thử nấu cơm bằng bếp Hoàng Cầm, loại bếp đặc biệt giúp “giấu lửa, giấu khói” để tránh sự phát hiện của máy bay địch. Từ cách làm cơm nắm đến chuẩn bị bữa ăn giản dị của bộ đội đều được tái hiện chân thực, giúp người tham gia hiểu hơn về những gian khó mà thế hệ cha anh đã trải qua. Bạn Trần Văn Hùng, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Đây là trải nghiệm rất đáng nhớ khi lần đầu em đến Điện Biên, được trực tiếp tìm hiểu cách nấu cơm bằng bếp Hoàng Cầm và cảm nhận phần nào không khí sinh hoạt của bộ đội thời chiến”.
Trong điều kiện chiến tranh, việc nấu ăn của bộ đội gặp nhiều khó khăn bởi “ban đêm thấy lửa, ban ngày thấy khói”, dễ làm lộ vị trí đóng quân. Không ít thương vong đã xảy ra khi khói bếp bốc lên giữa rừng. Từ thực tế đó, bếp Hoàng Cầm ra đời - sáng kiến của anh nuôi Hoàng Cầm, chiến sĩ nuôi quân thuộc Đại đoàn 308, Đại đoàn quân Tiên phong. Với cấu tạo đặc biệt giúp tản khói, giấu lửa, loại bếp này đã góp phần quan trọng bảo đảm bữa ăn và giữ gìn sức khỏe cho bộ đội trong kháng chiến. Ngày nay, dù việc đun nấu bằng củi không còn phổ biến nhưng bếp Hoàng Cầm vẫn được nghiên cứu, cải tiến và đưa vào huấn luyện trong quân đội, trở thành biểu tượng của sự sáng tạo, giản dị mà anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Theo bà Nguyễn Thị Thảo, Phó Giám đốc Ban Quản lý di tích, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch: “Các hoạt động này được xem là điểm nhấn đặc biệt của lễ hội. Trong đó, hoạt động trải nghiệm đời sống, việc làm của chiến sĩ Điện Biên được coi là điểm nhấn đặc biệt, gắn kết quá khứ hào hùng với hiện tại, giúp du khách và nhân dân hiểu thêm sự vất vả của thế hệ cha anh trong cuộc chiến đấu bảo vệ quê hương, đất nước”.
Dấu ấn mùa hoa ban
Lễ hội Hoa Ban là sự kiện văn hóa tiêu biểu của tỉnh Điện Biên, được tổ chức thường niên vào tháng Ba - thời điểm hoa ban nở rộ, gắn với dấu mốc mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ (13/3/1954). Năm 2026, lễ hội tiếp tục được xác định là sự kiện văn hóa - du lịch trọng điểm nhằm quảng bá hình ảnh, giá trị văn hóa và các sản phẩm du lịch đặc sắc của địa phương.
Với chủ đề tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc và tinh thần lịch sử Điện Biên Phủ, chuỗi hoạt động năm nay được tổ chức theo không gian mở, kết hợp giữa khu vực lễ hội trung tâm và các điểm trải nghiệm. Các hoạt động trọng tâm diễn ra tại phường Điện Biên Phủ, đặc biệt ở khu vực Phố đi bộ Mường Thanh và cầu Mường Thanh, tạo nên không gian lễ hội sôi động suốt 7 ngày. Điểm nhấn của lễ hội là chương trình nghệ thuật đêm khai mạc được dàn dựng công phu, kết hợp công nghệ trình diễn hiện đại; carnaval đường phố; liên hoan dân ca, dân vũ, dân nhạc; cùng chương trình thực cảnh “Huyền tích U Va” tái hiện những câu chuyện văn hóa dân gian của đồng bào Thái. Đáng chú ý, carnaval đường phố năm nay, lần đầu được tổ chức theo hình thức diễu hành kết hợp biểu diễn nghệ thuật và bắn pháo hoa tầm cao, thu hút đông đảo nhân dân và du khách.
Song song với các hoạt động văn hóa nghệ thuật, nhiều sự kiện thể thao gắn với dấu ấn lịch sử cũng được tổ chức như: Kéo pháo, đẩy xe đạp thồ, tải đạn, thi xay ngô, giã bánh giầy, kéo co; cùng giải đua xe đạp đường trường và giải việt dã “Về Điện Biên Phủ” mở rộng. Lễ hội năm nay cũng mở rộng các hoạt động trải nghiệm văn hóa, du lịch gắn với cộng đồng và không gian di sản. Tiêu biểu là chương trình thực cảnh “Huyền tích U Va” được trình diễn tại bản U Va (xã Thanh Yên), nhằm giới thiệu các giá trị lịch sử và văn hóa dân gian của đồng bào Thái. Bên cạnh đó, Ngày hội “Về miền Hoa Ban - Xứ sở nhà sàn dân tộc Thái trắng Mường Lay” góp phần tái hiện không gian văn hóa truyền thống với các nghi lễ dân gian và chợ đêm, đa dạng hóa sản phẩm du lịch địa phương.
Trong khuôn khổ lễ hội, tỉnh còn tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến đầu tư và du lịch như: Hội nghị xúc tiến đầu tư và du lịch; cuộc thi ảnh, video “Ấn tượng Điện Biên”; chương trình Press Trip dành cho các cơ quan báo chí và nhà sáng tạo nội dung số. Không gian trưng bày, quảng bá sản phẩm văn hóa - du lịch và chợ phiên OCOP cũng được bố trí với nhiều khu vực chủ đề, giới thiệu các sản phẩm đặc trưng đến du khách. Qua đó góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống; tôn vinh di sản văn hóa vật thể, phi vật thể; đồng thời nâng cao nhận diện thương hiệu du lịch Điện Biên, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm và hướng tới mục tiêu phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.
Với nhiều đổi mới về nội dung và hình thức tổ chức, Lễ hội Hoa Ban 2026 tiếp tục khẳng định là sự kiện văn hóa - du lịch đặc trưng của tỉnh Điện Biên. Qua mỗi mùa lễ hội, bản sắc văn hóa truyền thống của cộng đồng các dân tộc được lan tỏa; hình ảnh vùng đất và con người Điện Biên đã đến gần hơn với du khách. Sắc trắng hoa ban tháng Ba, vì thế trở thành biểu tượng gắn kết quá khứ hào hùng với nhịp sống yên bình hôm nay của vùng đất Điện Biên.