Bản văn hóa du lịch cộng đồng bản Lồng, xã Quài Tở có 116 hộ với 552 nhân khẩu, 100% là đồng bào Mông sinh sống. Thiên nhiên ưu đãi cho nơi đây khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan còn nguyên sơ cùng những mùa hoa mơ, hoa mận, hoa lê, sơn tra nối tiếp khoe sắc. Bản Lồng lưu giữ khá nguyên vẹn các giá trị văn hóa truyền thống của người Mông qua kiến trúc nhà ở, trang phục, tiếng nói, phong tục, lễ hội, ẩm thực và các làn điệu dân ca, dân vũ. Trên địa bàn còn có nhiều điểm tham quan tự nhiên như thác nước, Vách Hàm Rồng, hang Cọp, bãi đá nổi... tạo điều kiện phát triển các sản phẩm du lịch khám phá và trải nghiệm. Đến với bản Lồng, du khách được hòa mình vào đời sống của đồng bào Mông, tìm hiểu những giá trị văn hóa vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Hiện nay, bản đã có 4 hộ dân tiên phong phát triển mô hình homestay với khả năng phục vụ khoảng 20 khách lưu trú qua đêm.

Ông Mùa A Sình, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Lồng cho biết: Người dân xác định làm du lịch không chỉ để tăng thu nhập mà còn là cơ hội giới thiệu bản sắc văn hóa dân tộc Mông đến với du khách. Vì vậy, các hộ tham gia đều chú trọng giữ gìn không gian truyền thống, nâng cao chất lượng phục vụ và cùng nhau xây dựng hình ảnh điểm đến thân thiện, hấp dẫn. Bản Lồng đã xây dựng chương trình trải nghiệm 2 ngày 1 đêm với nhiều hoạt động gắn liền với đời sống người dân như khám phá thác nước, lội ruộng bắt ốc, thưởng thức ẩm thực địa phương và giao lưu văn nghệ. Những trải nghiệm giản dị nhưng chân thực đã giúp du khách hiểu hơn về văn hóa, phong tục và cuộc sống của đồng bào Mông.

Nếu bản Lồng mang đậm sắc màu văn hóa dân tộc Mông thì bản du lịch cộng đồng Nà Sự, xã Mường Chà lại hấp dẫn bởi không gian truyền thống của đồng bào Thái. Những ngôi nhà sàn nằm bên cánh đồng, cảnh quan thiên nhiên trong lành cùng nếp sinh hoạt cộng đồng được gìn giữ đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho điểm đến này. Những năm gần đây, Nà Sự từng bước trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách trên hành trình khám phá Điện Biên và vùng cực Tây A Pa Chải.

Đến Nà Sự, du khách có thể cùng người dân xuống đồng lao động, chế biến các món ăn truyền thống, thưởng thức văn nghệ dân gian, nghỉ đêm trong nhà sàn và quây quần bên bếp lửa. Mỗi hoạt động đều mang đến những cảm nhận chân thực về đời sống văn hóa của đồng bào Thái. Nhiều hộ dân mạnh dạn đầu tư làm homestay nhưng vẫn giữ kiến trúc truyền thống, tận dụng vật liệu sẵn có để tạo nên không gian mộc mạc, gần gũi với thiên nhiên. Chị Thùng Thị Lâm, bản Nà Sự chia sẻ: “Gia đình tôi tham gia làm du lịch cộng đồng cùng với bản làng nên cũng đón được nhiều đoàn khách đến lưu trú. Thời gian tới, gia đình sẽ tiếp tục đầu tư cảnh quan, phòng nghỉ chu đáo hơn để mang đến cho du khách những trải nghiệm tốt nhất khi đến với bản”.

Hiện nay, tỉnh Điện Biên đang tập trung đầu tư phát triển 7 bản du lịch cộng đồng trọng điểm gồm: Bản Nà Sự (xã Mường Chà), bản A Pa Chải (xã Sín Thầu), bản Quan Chiêng (phường Mường Lay), bản Lồng (xã Quài Tở), bản Phiêng Lơi (phường Điện Biên Phủ), bản Che Căn (xã Mường Phăng) và bản Huổi Nhả (xã Mường Pồn). Trong đó, tỉnh phấn đấu đưa bản Nà Sự đạt tiêu chuẩn Du lịch cộng đồng ASEAN trước năm 2030 và bản Che Căn trước năm 2035.

Ông Trần Hải Hà, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh cho biết: Điện Biên xác định du lịch cộng đồng là một trong những định hướng quan trọng để phát triển du lịch bền vững. Loại hình này góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ nghề thủ công, ẩm thực, sản phẩm OCOP, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Quan điểm của tỉnh là không phát triển du lịch cộng đồng theo hướng “mỗi nơi làm một homestay giống nhau”, mà mỗi bản phải có một bản sắc riêng, một câu chuyện riêng và một trải nghiệm riêng. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ phối hợp với các địa phương lựa chọn những bản có điều kiện thuận lợi để đầu tư theo hướng bảo tồn kiến trúc truyền thống, gìn giữ lễ hội, nghề thủ công, nghệ thuật dân gian và phong tục đặc sắc của từng dân tộc. Đồng thời, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm gắn với đời sống cộng đồng để mỗi chuyến đi trở thành hành trình khám phá chiều sâu văn hóa của vùng đất. Các bản du lịch cộng đồng cũng được định hướng phát triển theo các tuyến, cụm du lịch có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau.

Để du lịch cộng đồng thực sự trở thành sinh kế bền vững cho người dân, thời gian tới ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ triển khai hiệu quả Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch. Cùng với đó là tiếp tục bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, khôi phục không gian văn hóa, nghề thủ công, lễ hội, nghệ thuật dân gian; tăng cường quảng bá, kết nối với các doanh nghiệp lữ hành, đồng thời đào tạo kỹ năng làm du lịch, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và xây dựng phong cách phục vụ văn minh, chuyên nghiệp cho người dân.

Sức hấp dẫn của du lịch cộng đồng được tạo nên từ những giá trị nguyên bản của văn hóa và con người. Khi mỗi bản làng biết gìn giữ bản sắc, phát huy lợi thế riêng và người dân thực sự trở thành chủ thể của hoạt động du lịch, mỗi điểm đến sẽ tạo được dấu ấn riêng trong lòng du khách.