“Hoa Rừng” là cuốn sách tập hợp những câu chuyện cảm động trong quá trình xây dựng các điểm trường vùng cao, chủ yếu ở Tây Bắc. Phía sau mỗi công trình là hành trình “một lạng cảm xúc cộng một tạ mồ hôi” của Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào và các cộng sự Văn phòng kiến trúc 1+1>2 trong nỗ lực kiến tạo những ngôi trường khang trang, thân thiện, ấm cúng cho các em học sinh ở vùng sâu, vùng xa.

Từ năm 2014 đến nay, Công ty 1+1>2 đã hoàn thành gần 130 dự án trường học ở khắp cả nước. Trong đó, riêng địa bàn tỉnh Điện Biên 21 dự án. Đây là thành quả nhiều năm đội ngũ kiến trúc sư Văn phòng 1+1>2 cần mẫn cùng các cộng tác viên thiết kế cải tạo, nâng cao và xây mới các công trình trường học, điểm trường, cung cấp cho hàng ngàn trẻ em và các gia đình ở vùng cao những điều kiện sống và học tập tốt hơn.

Kiến trúc sư Nguyễn Gia Phong - một người sinh ra ở Điện Biên nhưng sống ở Hà Nội đã hàng chục năm. Anh là một trong lớp người đầu tiên gắn bó với 1+1>2 từ những ngày đầu mới thành lập. Tốt nghiệp Đại học Kiến trúc Hà Nội, Phong bén duyên với 1+1>2 và là người của văn phòng kiến trúc ngót hơn hai mươi năm nay. Tôi biết Phong đã gần 30 năm, từ hồi mới xuống Hà Nội ôn thi đại học. Tính anh chu đáo, nhiệt tình, nói chuyện luôn pha chút hài ước. Tiếp xúc và làm việc với anh, ai cũng mến. Là người gốc Điện Biên nên anh Phong được công ty phân công phụ trách chủ yếu xây dựng các điểm ở phía Bắc, nhất là Điện Biên, Sơn La và Hà Giang. Các kiến trúc sư phụ trách địa bàn xa như anh Phong hay được ví von như là người làm công tác dân vận. Vì từ việc kết nối nhà tài trợ với các phòng giáo dục (trước đây), lo giấy tờ thủ tục, đến cùng chính quyền địa phương vận động hiến đất, rồi làm việc trực tiếp với các thầy, cô giáo, dân bản… các anh đều có cách giải quyết để “được việc” một cách thấu đáo.

Có điểm, những ngày đầu khảo sát triển khai chưa thuận lợi. Nhưng sau nhiều lần gặp gỡ chuyện trò, lạ dần thành quen thì đã thay đổi suy nghĩ cả bản, trưởng bản và các gia đình đều chung tay góp sức. Ban đầu vài hộ chưa sẵn sàng tham gia, nhưng khi nghe các kiến trúc sư giải thích là công việc chung của nhiều tổ chức cá nhân tình nguyện giúp bản thì mọi người hiểu ra và hăng hái nhiệt tình. Sau khi được thợ cả hướng dẫn cách làm, bà con dân bản phân nhau, nhóm giúp ngày công, nhóm ra suối nhặt sỏi cuội thêm vật liệu làm nhà đa năng, lát sân, trang trí các hạng mục.

Từ dự án đầu tiên 1+1>2 thực hiện vào năm 2021 là Mầm non Pú Khớ thuộc huyện Mường Ảng (cũ), đến nay đã có hàng chục dự án hoàn thành trên đất Điện Biên. Điểm trường bản Ngối (thuộc xã Ngối Cáy, huyện Mường Ảng trước đây), được hoàn thiện cách đây 4 năm (năm 2021) nằm ngay giữa xóm dân cư như được cả cộng đồng ôm ấp, che chở. Công trình hòa nhập bối cảnh tỉ mỉ trong từng chi tiết vật liệu, tôn nét văn hóa Thái qua độ nghiêng của mỗi nhịp mái.

Hoàn thành trong năm 2025, Trường Mầm non Khong Hin, xã Mường Khong, huyện Tuần Giáo cũ nằm giữa đồng lúa xanh rì, quyện vào thiên nhiên rộng lớn. Công trình có tổng mức đầu tư gần 5 tỷ đồng, gồm 6 phòng học, 2 phòng hiệu bộ, bếp ăn, phòng công vụ riêng biệt, sân vui chơi có trang thiết bị hiện đại. Mỗi phòng học là nếp nhà liên gian bố trí trong một khuôn viên tựa hình tròn, mái trắng tựa như những cánh ban chồng lên nhau lớp lớp che mưa nắng, mùa hè trong phòng vẫn mát rượi.

Từng đến Khong Hin vài năm trước và bây giờ khi đứng giữa dãy phòng học mới tôi chợt nhận ra kiến trúc ở đây không phải là một khái niệm gì đó xa vời, cũng không phải là những bản vẽ quá chi tiết và cũng không cần những tiêu chuẩn kỹ thuật phức tạp hay mức chi phí xây dựng tốn kém. Ngôi trường giản dị này là kết quả từ một sự cộng hưởng đến cộng sinh, là sự kết tinh của những tấm lòng nhân hậu, những trái tim vì cộng đồng. Và đặc biệt là, với đồng bào dân tộc thiểu số địa phương họ cảm nhận tinh thần đó nhanh hơn hết, vì họ thấy ngôi trường mới này, lớp học khang trang sạch đẹp này là công trình dành cho con cái họ được xây dựng trên mảnh đất cha ông đã sinh sống bao đời.

Ngày khởi công phụ huynh phấn khởi tham gia tháo dỡ lớp học, nhặt đá cuội để cải tạo sân chơi, đóng góp thêm nguyên vật liệu để tạo cảnh quan môi trường... Chỉ sau 6 tháng xây dựng công trình đã hoàn thành trong niềm vui khôn xiết của các em học sinh.

Xuân này các em nhỏ người dân tộc Mông, Thái, Khơ Mú ở bản Háng Tàu (xã Quài Tở), Pá Hẹ, Công Binh (xã Núa Ngam) vui hơn khi các điểm trường đang được khẩn trương xây dựng do 1+1>2 tặng thiết kế và phụ trách xây dựng cùng với sự chung tay hỗ trợ của nhiều đơn vị, nhà hảo tâm trong cả nước.

Những lớp học ẩm thấp, thiếu sáng, những mái nhà dột nát, khu vệ sinh xuống cấp đã được thay thế bằng những mái trường khang trang với lớp học được trang bị đủ đầy dần hình thành. Những điểm trường giản dị được cất lên từ đất, đá, tôn, tre… cảm giác như nhặt thứ gì đó lên cũng có thể thành vật liệu xây dựng được. Từng bước, những vùng nghèo khó này thay da đổi thịt bởi nỗ lực không mệt mỏi của bao người.

Xóa đói giảm nghèo, vì cộng đồng - những khái niệm nghe khá quen thuộc nhưng để thực hiện một cách đúng nghĩa, làm đến nơi đến chốn và bền vững thì thật không đơn giản. Bản sắc Việt đã được cộng đồng chung tay gửi gắm và tỏa sáng trong mỗi viên gạch, viên ngói, hòn đá và cả những nụ cười trên đất Điện Biên.

Hàng chục điểm trường mọc lên rải rác khắp các vùng miền trong cả nước, giữa các bản làng xa xôi, bên nương ngô giữa xanh mướt hay xen giữa khoảnh rừng thăm thẳm bao la giữa đất trời là lời gửi gắm ước vọng với thế hệ măng non những ước mơ nuôi dưỡng từng ngày đang được chắp cánh nơi miền sơn cước.

Cuốn sách “Hoa Rừng” là sự biết ơn, lời tri ân sâu sắc những nỗ lực tận tụy, tận hiến của các thầy cô giáo, người dân và chính quyền địa phương, những kiến trúc sư, kỹ sư, những người thợ cùng các em học sinh đã đóng góp vô vàn công sức cho quá trình hình thành mạng lưới các điểm trường vùng sâu vùng xa, trong đó có ở Điện Biên, thắp lên những đốm lửa của hy vọng. Và hơn hết Kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào cùng toàn thể đội ngũ 1+1>2 với những người bạn đồng hành là các quý thiện nguyện, các tổ chức cá nhân, địa phương và quốc tế... trên hành trình dài đó.

Sau lễ khởi công Điểm trường Pá Hẹ, Trường Mầm non Hẹ Muông, xã Núa Ngam vừa qua, 1+1>2 sẽ tiếp tục chia sẻ tâm huyết trí và lực xây dựng thêm các điểm trường vùng cao trên mọi miền Tổ quốc.

Bước chân của Kiến trúc sư Nguyễn Gia Phong và các cộng sự sẽ tiếp tục đến những nơi gian khó. Hành trình dựng xây những ngôi trường mới ấy là ngọn lửa bền bỉ, kết nối, sẻ chia lan tỏa đến những thế hệ mai sau, góp phần từng bước xây dựng một ý thức xã hội về kiến trúc và giáo dục bền vững.