Toàn tỉnh hiện có 33 trường THPT và hơn 6.700 học sinh lớp 12. Năm học 2025 - 2026 đã đi qua 2/3 chặng đường, học sinh lớp 12 bước vào giai đoạn quan trọng, vừa tập trung ôn luyện chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp, vừa đứng trước quyết định lựa chọn ngành nghề cho tương lai. Trước yêu cầu đó, các trường THPT chủ động rà soát, đánh giá năng lực từng học sinh để xây dựng kế hoạch ôn tập sát với trình độ và định hướng phù hợp với nguyện vọng, dự định sau tốt nghiệp. Công tác hướng nghiệp được triển khai đồng bộ, bài bản theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Các trường thành lập tổ tư vấn hướng nghiệp, phân công giáo viên phụ trách, đồng thời tăng cường phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp nhằm cung cấp thông tin cập nhật về nhu cầu nhân lực, xu hướng thị trường lao động. Qua đó, học sinh có thêm cơ sở thực tiễn để cân nhắc, lựa chọn con đường phù hợp với năng lực, sở trường và điều kiện bản thân.
Theo ông Trần Đăng Ninh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo: Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 với nhiều thay đổi về nội dung và hình thức giảng dạy, trong đó hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp là một trong những nội dung bắt buộc ở bậc THPT và trở thành hoạt động trong khung chương trình chính khóa với 105 tiết/năm, được đưa vào thời khóa biểu và có giáo viên phụ trách như các môn học khác. Sở đã chỉ đạo các trường THPT chú trọng lựa chọn giáo viên có trình độ chuyên môn, nhiều kinh nghiệm đảm nhận giảng dạy hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường.
Năm học 2025 - 2026, Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT tỉnh Điện Biên có hơn 270 học sinh khối lớp 12. Bám sát mục tiêu Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, trường tổ chức các buổi thi thử để phân luồng học sinh và xây dựng kế hoạch học tập phù hợp. Qua đó, học sinh xác định được động cơ, thái độ học tập và rèn luyện, hiểu được yêu cầu và xu thế phát triển của nguồn nhân lực trong tương lai. Nhờ đó, tỷ lệ học sinh đủ điều kiện tốt nghiệp THPT hằng năm luôn đạt 100%, tỷ lệ học sinh khá, giỏi chiếm tỷ lệ cao. Khảo sát theo dõi học sinh sau tốt nghiệp cho thấy, 90% có việc làm và học đúng định hướng đã chọn.
Thầy giáo Vũ Trung Hoàn, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc nội trú THPT tỉnh Điện Biên cho biết: Để hướng nghiệp đạt hiệu quả, nhà trường xây dựng kế hoạch bài bản, sát với học sinh và điều kiện thực tế địa phương. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa chất lượng hướng nghiệp, đội ngũ giáo viên cần được bồi dưỡng kỹ năng tư vấn, có nguồn lực tổ chức các hoạt động trải nghiệm giúp học sinh hiểu rõ năng lực bản thân, nắm được yêu cầu từng ngành nghề và tự tin hơn khi lựa chọn con đường phía trước.
Tại Trường THPT Búng Lao, công tác tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh được nhà trường thực hiện ngay từ học sinh khối lớp 10 để các em sớm có định hướng và đầu tư những môn học theo ngành đã chọn. Hằng năm, trường thực hiện khảo sát đối với học sinh và trên cơ sở kết quả học tập, trường sẽ tư vấn để các em hiểu rõ và lựa chọn ngành, nghề phù hợp. Đồng thời bố trí đội ngũ giáo viên có kinh nghiệm, chuyên môn giỏi tổ chức hoạt động tư vấn, hướng nghiệp cho học sinh; thực hiện phối hợp với đơn vị tuyển sinh tổ chức tư vấn hướng nghiệp, tuyển sinh.
Theo đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo, những năm gần đây, công tác tư vấn, hướng nghiệp ở các trường THPT đã có chuyển biến tích cực, từng bước đi vào thực chất. Tuy nhiên, tình trạng học sinh lựa chọn ngành nghề theo phong trào, trong khi một số lĩnh vực đã dư thừa nhân lực vẫn diễn ra; một số trường THPT có xu hướng chạy theo thành tích số lượng học sinh tốt nghiệp và trúng tuyển đại học, dẫn đến việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh sau khi tốt nghiệp THPT còn hạn chế.
Để nâng cao hiệu quả hướng nghiệp, mỗi trường THPT cần xác định rõ trách nhiệm, triển khai đồng bộ giải pháp tư vấn thường xuyên, đồng thời tăng cường liên kết với cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để cung cấp thông tin sát thực tế. Phụ huynh cần chủ động đồng hành, định hướng giúp con lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực và nhu cầu xã hội.