Từ ngày 1/1/2026, Luật Giáo dục sửa đổi 2025 chính thức có hiệu lực với thay đổi quan trọng: Học sinh hoàn thành chương trình THCS sẽ không được cấp bằng tốt nghiệp như trước. Thay vào đó, xác nhận hoàn thành chương trình học trên học bạ điện tử. Sự thay đổi này góp phần tinh giản thủ tục hành chính, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong quản lý giáo dục.
Thầy Dương Tiến Công, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Mường Nhé chia sẻ: Nhà trường hiện có hơn 1.200 học sinh ở tất cả khối lớp. Khi không còn cấp bằng tốt nghiệp, chuyển sang xác nhận hoàn thành chương trình, công tác quản lý, theo dõi kết quả học tập gọn nhẹ hơn, hạn chế thủ tục hành chính, thuận lợi trong việc sử dụng học bạ, nhất là học bạ điện tử. Điều này giúp nhà trường và giáo viên tập trung hơn vào đánh giá quá trình, bảo đảm sát thực chất, tạo điều kiện để học sinh định hướng con đường học tập phù hợp sau khi hoàn thành THCS.
Không sử dụng bằng tốt nghiệp THCS cũng tạo thuận lợi cho công tác phân luồng và tuyển sinh sau lớp 9 khi kết quả học tập không phụ thuộc vào văn bằng mang tính thủ tục mà được phản ánh trực tiếp qua quá trình học tập, rèn luyện. Cách tiếp cận này giúp các cơ sở giáo dục có thêm căn cứ toàn diện để tiếp nhận, đánh giá năng lực người học, tạo động lực để học sinh học đều các môn, phát triển toàn diện hơn.
Thầy Hoàng Quốc Huy, Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Pu Nhi (xã Pu Nhi), cho biết: Sự thay đổi này giúp 117 học sinh khối 9 của nhà trường trong năm học 2025 - 2026 có thêm điều kiện định hướng lựa chọn con đường học tập phù hợp sau khi hoàn thành chương trình THCS. Việc sử dụng học bạ điện tử giúp tra cứu thông tin, chuyển cấp và tuyển sinh nhanh chóng, minh bạch hơn thay vì sử dụng bằng tốt nghiệp THCS truyền thống.
Ở bậc THPT, kỳ thi tốt nghiệp năm 2026 vẫn duy trì nhưng có điều chỉnh theo hướng ổn định và chuẩn hóa. Một trong những điểm đáng chú ý là mở rộng diện miễn thi môn ngoại ngữ đối với thí sinh có chứng chỉ quốc tế phù hợp, như chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK (từ cấp 3 trở lên) và một số chứng chỉ tiếng Anh theo quy định. Điều này không những tạo thuận lợi cho học sinh mà thể hiện xu hướng hội nhập, tiệm cận với chuẩn đánh giá quốc tế. Học sinh có năng lực ngoại ngữ thực chất sẽ không phải tham gia kỳ thi mang tính lặp lại, từ đó giảm áp lực và chi phí.
Quy chế thi hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, minh bạch từ khâu đăng ký dự thi, tổ chức coi thi, chấm thi đến công bố kết quả. Công nghệ thông tin được tăng cường ứng dụng nhằm hạn chế sai sót, tiêu cực, bảo đảm quyền lợi cho thí sinh. Dù có điều chỉnh về thời gian tổ chức sớm hơn so với một số năm trước nhưng cấu trúc kỳ thi cơ bản vẫn giữ ổn định, giúp học sinh yên tâm ôn tập.
Thầy Phạm Văn Cường, Hiệu trưởng Trường THPT Điện Biên Phủ, chia sẻ: Điều quan trọng nhất trong đổi mới thi tốt nghiệp THPT là giữ được sự ổn định. Học sinh đã quen với cấu trúc đề thi, cách tổ chức nên không bị xáo trộn. Những điều chỉnh chủ yếu mang tính kỹ thuật, như: Công nhận thêm chứng chỉ ngoại ngữ, siết chặt quy trình tổ chức... vừa tạo thuận lợi, đồng thời nâng cao tính nghiêm túc của kỳ thi.
Năm học 2025 - 2026, Trường THPT Điện Biên Phủ có 418 học sinh với 11 lớp khối 12. Nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT, đầu tháng 3/2026, nhà trường đã tổ chức phát động chương trình “100 ngày bứt phá, chinh phục kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026”.
Tại chương trình, Ban Giám hiệu nhà trường động viên, khích lệ tinh thần học tập học sinh, đồng thời nhấn mạnh ý nghĩa của 100 ngày cuối năm học, giai đoạn then chốt để hệ thống kiến thức, rèn kỹ năng làm bài và nâng cao kết quả. Đại diện giáo viên các bộ môn chia sẻ kinh nghiệm ôn tập hiệu quả, định hướng phương pháp học tập khoa học, giúp học sinh tự tin bước vào kỳ thi. Hưởng ứng chương trình, học sinh khối 12 thể hiện quyết tâm cao, ký cam kết thi đua, đặt mục tiêu cụ thể cho từng môn học.
Có thể thấy, điều chỉnh trong công nhận hoàn thành chương trình THCS và tổ chức kỳ thi THPT là bước đi phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục theo hướng nâng cao chất lượng đánh giá, tinh giản thủ tục và hiện đại hóa công tác quản lý. Không cấp bằng tốt nghiệp THCS góp phần giảm tính hình thức trong công nhận kết quả học tập, tạo thuận lợi cho phân luồng, tuyển sinh, thúc đẩy đánh giá dựa trên quá trình, phản ánh sát năng lực người học cũng như phù hợp với xu thế chuyển đổi số quốc gia. Trong khi đó, những điều chỉnh ở kỳ thi THPT theo hướng ổn định, chuẩn hóa tiếp tục bảo đảm tính nghiêm túc, khách quan, tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh.
Để những đổi mới phát huy hiệu quả cần sự đồng bộ từ cơ sở. Các nhà trường cần nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh. Chú trọng công tác tập huấn, bồi dưỡng giáo viên, bảo đảm đội ngũ nắm vững yêu cầu mới, triển khai thống nhất, hiệu quả trong thực tế.