Thông tư hướng dẫn cụ thể việc định hướng lộ trình học tập và nghề nghiệp cho học sinh sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông. Công tác giáo dục hướng nghiệp phải được thực hiện xuyên suốt, phù hợp với tâm sinh lý và cấp học của học sinh. Việc phân luồng không mang tính ép buộc mà dựa trên nguyên tắc phù hợp với năng lực, nguyện vọng của học sinh; gắn kết chặt chẽ với nhu cầu nhân lực của từng vùng, miền và khả năng đáp ứng của hệ thống giáo dục.
Các nhà trường có trách nhiệm cung cấp đầy đủ thông tin về các hướng đi như học tiếp lên trung học phổ thông, học nghề, hoặc tham gia thị trường lao động đối với học sinh sau trung học cơ sở; học đại học, cao đẳng, trung cấp hoặc đi làm đối với học sinh sau trung học phổ thông. Điều này giúp học sinh và gia đình đưa ra quyết định lựa chọn phù hợp nhất.
Thông tư quy định 5 nội dung cốt lõi bao gồm: Cung cấp thông tin về nghề nghiệp và thị trường lao động; hỗ trợ học sinh khám phá, tự nhận thức về sở trường và năng lực bản thân; phát triển kỹ năng lựa chọn nghề nghiệp; tổ chức các hoạt động trải nghiệm nghề nghiệp thực tế; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác hướng nghiệp. Để hiện thực hóa các nội dung này, các nhà trường sẽ triển khai thông qua việc tích hợp vào các môn học và hoạt động giáo dục chính khóa; tổ chức tư vấn chuyên sâu (trực tiếp và trực tuyến).
Thông tư cũng quy định việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, các tổ chức, doanh nghiệp để mang lại môi trường trải nghiệm thực tiễn cho học sinh. Để việc hướng nghiệp hiệu quả, thông tư quy định rõ các tiêu chuẩn về điều kiện bảo đảm, bao gồm: Bố trí đội ngũ cán bộ, giáo viên phụ trách (được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về hướng nghiệp); bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị tối thiểu; phát triển hệ thống tài liệu, học liệu; bố trí kinh phí thực hiện.
Thông tư 16 cũng phân định rõ trách nhiệm của Bộ GD&ĐT, ủy ban nhân dân các cấp, sở giáo dục và đào tạo, các cơ sở giáo dục phổ thông, cũng như khuyến khích sự tham gia đóng góp của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học, các doanh nghiệp và tổ chức xã hội.
Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục số 123/2025/QH15, cùng các yêu cầu tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chỉ thị số 29-CT/TW về đẩy mạnh phân luồng học sinh sau trung học cơ sở và trung học phổ thông.
Theo Bộ GD&ĐT, việc ban hành Thông tư này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế giáo dục, tạo khuôn khổ pháp lý đầy đủ giúp các địa phương triển khai công tác hướng nghiệp, phân luồng một cách bài bản, khoa học. Qua đó, không chỉ bảo đảm quyền được định hướng nghề nghiệp của mọi học sinh mà còn góp phần giải quyết bài toán nhân lực, tránh lãng phí nguồn lực của xã hội.