Đến ngày 1/7/2025, toàn tỉnh có 466 cơ sở giáo dục công lập, gồm 429 trường thuộc UBND cấp xã quản lý, 37 đơn vị thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý, cùng hệ thống 1.135 điểm trường lẻ. Trong bối cảnh hiện nay, việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới cơ sở giáo dục công lập có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; chuyển trọng tâm từ giảm đầu mối cơ học sang tái cấu trúc mạng lưới cơ sở giáo dục theo quy mô dân số, phân bố dân cư.
Quá trình sắp xếp còn tạo động lực đổi mới quản trị nhà trường, mở rộng quy mô trường, lớp để sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và các nguồn lực đầu tư; gắn sắp xếp cơ sở giáo dục với tinh gọn đầu mối quản lý, cơ cấu lại đội ngũ theo hướng “giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy”.
Việc tổ chức lại trường lớp học đối với một tỉnh miền núi, biên giới không chỉ đơn thuần là vấn đề cắt giảm đầu mối quản lý, mà còn là bài toán duy trì sĩ số, giữ học sinh vùng cao đến trường đầy đủ, an toàn và ổn định. Do đó, trong suốt quá trình xây dựng đề án sắp xếp, ngành Giáo dục đã phối hợp chặt chẽ với các địa phương rà soát kỹ lưỡng thực trạng từng trường, từng điểm trường, tuyến dân cư, đồng thời tổ chức nhiều cuộc làm việc trực tiếp tại cấp xã, phường để phân tích điều kiện thực tế và thống nhất lộ trình phù hợp.
Theo phương án sắp xếp tổng thể các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập tại Quyết định số 1894/QĐ-UBND ngày 22/8 của UBND tỉnh, số đơn vị trường học trong toàn tỉnh sẽ giảm từ 466 xuống 194, tương đương giảm 272 đơn vị.
Trong đó, khối cơ sở giáo dục do UBND cấp xã quản lý giảm từ 429 trường xuống còn 160 trường, giảm 269 trường, tương ứng 62,7%; khối đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo giảm từ 37 xuống còn 34 đơn vị, tương ứng 8,1%. Sau sắp xếp, mạng lưới giáo dục của tỉnh gồm: 50 trường mầm non, 42 trường tiểu học, 40 trường THCS, 13 trường liên cấp tiểu học và THCS, 15 trường phổ thông nội trú tiểu học và THCS tại các xã biên giới, 4 trường liên cấp THCS và THPT, 29 trường THPT và 1 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên.
Song song với thu gọn đầu mối, công tác điều động, phân công nhiệm vụ cho đội ngũ cán bộ, giáo viên cũng được triển khai đồng bộ, linh hoạt nhằm tối ưu hóa nguồn lực giảng dạy. Cô giáo Lò Thị Nga, nguyên giáo viên Trường PTDTBT TH&THCS Na Ư, nay được điều chuyển công tác về Trường THCS Sam Mứn chia sẻ: “Khi mới có chủ trương điều chỉnh, sáp nhập và luân chuyển giáo viên, bản thân tôi cũng như nhiều đồng nghiệp không tránh khỏi những lo lắng ban đầu về điều kiện đi lại, sinh hoạt và môi trường công tác mới. Tuy nhiên, qua các cuộc họp quán triệt và đối thoại trực tiếp, chúng tôi hiểu rằng đây cũng là cơ hội để giáo viên giữa các trường giao lưu, học hỏi, đổi mới sinh hoạt chuyên môn và nâng cao trình độ.
Tại phường Điện Biên Phủ, sau khi thực hiện phương án sắp xếp, số cơ sở giáo dục giảm từ 23 xuống còn 7 đơn vị (tỷ lệ giảm gần 70%). Dù khối lượng công việc rất lớn, nhưng với sự chủ động và đồng thuận cao, địa phương đang tích cực kiện toàn đội ngũ cán bộ, giáo viên, khẩn trương chuẩn bị mọi điều kiện cần thiết cho năm học mới. Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Điện Biên Phủ cho biết: Là một trong những địa phương có số lượng trường thực hiện sắp xếp lớn nhất tỉnh, khối lượng công việc lớn. Tuy nhiên, nhờ lợi thế các cơ sở giáo dục trên địa bàn nằm ở vị trí tương đối thuận lợi, chúng tôi đã chủ động xây dựng phương án tối ưu nhất cho công tác quản lý cũng như hoạt động dạy và học. Mọi khâu đều được triển khai khẩn trương, bảo đảm đúng tiến độ”.
Theo kế hoạch, UBND cấp xã và Sở Giáo dục và Đào tạo (theo phân cấp) sắp xếp các cơ sở giáo dục và kiện toàn các vị trí chủ chốt (Hiệu trưởng, Giám đốc, Phó Hiệu trưởng, Phó Giám đốc, Kế toán) trước ngày 30/8/2026 để ổn định đầu năm học 2026 - 2027. Đối với cán bộ, nhân viên chưa bố trí được vị trí tương đương, các đơn vị lập danh sách kèm phương án bố trí cụ thể; bảo đảm hoàn thành toàn bộ việc bố trí cơ cấu, số lượng cán bộ quản lý và nhân sự hỗ trợ giáo dục trước ngày 30/9/2026, không làm ảnh hưởng đến công tác tổ chức năm học 2026 - 2027.
Theo ông Cù Huy Hoàn, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo: Việc sắp xếp cơ sở giáo dục vẫn giữ nguyên hiện trạng cơ sở vật chất, tài chính, tài sản của các đơn vị; không làm thay đổi, thất thoát tài sản, đất đai, trang thiết bị khi sáp nhập, hợp nhất; toàn bộ được kiểm kê, bàn giao nguyên trạng cho đơn vị mới quản lý, sử dụng theo quy định.
Với tinh thần chủ động, đồng thuận và quyết tâm cao, tỉnh đang từng bước hoàn thiện mạng lưới trường lớp theo hướng tinh gọn, hợp lý, hiệu quả. Qua đó tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu giáo dục trong giai đoạn mới. Đây cũng là cơ sở để từng bước đổi mới phương thức quản trị nhà trường, sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất và các nguồn lực đầu tư, tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục phát huy tốt hơn vai trò, chức năng trong thực hiện nhiệm vụ giáo dục.