Từ miền xuôi lên miền biên viễn
Năm 2000, tốt nghiệp sư phạm chuyên ngành Toán học cô Phạm Thị Hải Yến rời miền xuôi, tình nguyện lên công tác tại huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu (cũ). Hai năm sau, khi địa giới hành chính thay đổi, cô tiếp tục nhận nhiệm vụ tại xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên và gắn bó cho đến hôm nay. Đó không phải là lựa chọn vội vàng, mà là quyết định được cân nhắc từ lý tưởng nghề nghiệp và trách nhiệm của một nhà giáo đối với vùng đất còn nhiều gian khó.
Những năm đầu công tác, mỗi mùa khai giảng với cô là những chuyến đi bộ men theo triền núi, lội suối vào từng bản làng để vận động học sinh ra lớp. Trong những ngôi nhà lợp tạm, bếp lửa leo lét trong sương sớm, cái lạnh cắt da nơi biên cương, cô kiên trì trò chuyện với phụ huynh bằng lời lẽ giản dị mà chân thành: “Cho con đi học đi, con chữ sẽ là con đường hết đói nghèo”. Cô hiểu rằng, muốn giữ được học trò, trước hết phải giúp các em vượt qua rào cản của những tập quán cũ. Bởi vậy, bên cạnh việc dạy chữ, cô lặng lẽ kết nối nguồn lực, vận động chăn ấm, quần áo, xe đạp, nước sạch… để các em yên tâm đến trường. Với cô, lớp học không chỉ là nơi truyền đạt tri thức, mà còn là chốn nuôi dưỡng niềm tin và hy vọng.
Tháng 3/2006, cô Phạm Thị Hải Yến được tin tưởng giao nhiệm vụ Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé. Khi ấy, nhà trường chỉ có 15 giáo viên, 7 lớp với 199 học sinh. Trong điều kiện cơ sở vật chất hạn chế, đội ngũ giáo viên trẻ, thiếu kinh nghiệm, cô xác định rõ nguyên tắc: Làm quản lý nhưng không rời bục giảng. Cô trực tiếp đứng lớp, dự giờ, góp ý từng tiết học; đồng hành với giáo viên trẻ từ những ngày đầu nhận công tác ở vùng cao. Trong các giai đoạn đổi mới giáo dục, từ mô hình VNEN đến Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, cô lựa chọn cách làm phù hợp với thực tiễn: Đổi mới có lộ trình, đi chậm nhưng chắc; lấy bồi dưỡng đội ngũ làm trung tâm; đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; ứng dụng công nghệ thông tin linh hoạt, hiệu quả, không hình thức.
Nhận xét về cô, thầy Dương Tiến Công, Hiệu trưởng Trường PTDTBT THCS Mường Nhé cho biết: “Cô Phạm Thị Hải Yến là cán bộ quản lý có chuyên môn vững, tư duy đổi mới rõ nét và tinh thần trách nhiệm rất cao. Trên cương vị Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, cô luôn chủ động tham mưu, tổ chức hiệu quả hoạt động dạy học, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của nhà trường”.
Uy tín của cô không đến từ chức danh, mà được xây dựng bằng sự sâu sát và tận tâm. Nhiều giáo viên trẻ trưởng thành từ những buổi dự giờ, góp ý thẳng thắn nhưng đầy sẻ chia của cô Yến. Cô giáo Trịnh Thị Duyên chia sẻ: “Những ngày đầu đứng lớp, tôi còn lúng túng. Cô Yến bên cạnh chỉ ra hạn chế đã hướng dẫn tôi cách tự học, tự điều chỉnh. Chính sự kiên trì và tận tình ấy đã giúp tôi trưởng thành và đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh”.
Trái ngọt từ sự bền bỉ
Từ một ngôi trường nhỏ bé giữa núi rừng, đến nay Trường PTDTBT THCS Mường Nhé đã phát triển với 61 cán bộ, giáo viên, nhân viên; 33 lớp, 1.225 học sinh. Nhà trường có 7 giáo viên giỏi cấp tỉnh, 18 giáo viên giỏi cấp huyện; 57 lượt học sinh giỏi cấp tỉnh, 589 lượt học sinh đạt giải cấp huyện; được công nhận đạt chuẩn quốc gia năm 2015. Nhiều năm liền nhà trường được tặng Cờ thi đua của Chính phủ, UBND tỉnh cùng nhiều Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT năm học 2024 - 2025, trường xếp thứ 16/123 trường THCS toàn tỉnh; kỳ thi học sinh giỏi lớp 9 năm học 2025 - 2026 xếp thứ 12/120 trường. Đằng sau những con số ấy là hàng nghìn giờ dự giờ, phụ đạo; là những buổi tối sáng đèn phòng nội trú; là sự kiên trì xây dựng nền nếp giáo dục từ những điều căn bản nhất - một quá trình bền bỉ mà cô Phạm Thị Hải Yến là một trong những người đặt nền móng.
Không chỉ tận tâm với chuyên môn, cô Phạm Thị Hải Yến còn là chỗ dựa của nhiều học sinh nghèo. Cô tích cực làm công tác xã hội hóa giáo dục: Năm 2017 vận động trao tặng 50 xe đạp; năm 2020 kết nối 5 hệ thống máy lọc nước sạch, trao 400 bộ chăn màn, quần áo ấm; năm 2025 tiếp tục vận động ủng hộ 3 tivi phục vụ dạy học. Đặc biệt, cô nhận nuôi một học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, hỗ trợ em học trọn 3 năm THPT. Những việc làm lặng thầm ấy đã giữ chân không ít học sinh trước nguy cơ bỏ học, tạo dựng niềm tin bền chặt của phụ huynh và học sinh đối với nhà trường.
Với những đóng góp không mệt mỏi, cô Phạm Thị Hải Yến đã được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Huy hiệu Vì sự nghiệp xây dựng và phát triển tỉnh Điện Biên cùng nhiều Bằng khen của UBND tỉnh. Năm 2026, cô được đề nghị Nhà nước phong tặng danh hiệu “Nhà giáo Ưu tú”.
Ở nơi biên cương của Tổ quốc, có những nhà giáo không chỉ dạy chữ, mà còn giữ lại tương lai cho học trò bằng cả tấm lòng. Với cô Phạm Thị Hải Yến, hơn hai mươi năm “ở lại” nơi cực Tây đã trở thành một hành trình cống hiến - như ngọn lửa nhỏ âm thầm nhưng bền bỉ và đủ sức sưởi ấm, soi sáng con đường học tập cho bao thế hệ học sinh vùng biên.