ĐBP - Thời gian qua, việc xây dựng văn hóa học đường được các cơ sở giáo dục triển khai với nhiều cách làm cụ thể, từ đó từng bước hình thành môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, góp phần định hướng hành vi và bồi đắp nhân cách học sinh.
Không gian mạng đã trở thành môi trường giao tiếp phổ biến của học sinh, tác động trực tiếp và thường xuyên đến nhận thức, hành vi của các em. Bên cạnh những mặt tích cực, tình trạng bạo lực mạng có chiều hướng gia tăng, với nhiều biểu hiện phức tạp, khó kiểm soát.
Ở lứa tuổi học sinh, giai đoạn đang hoàn thiện về tâm lý và nhân cách, các em dễ bị tác động bởi cảm xúc, có nhu cầu thể hiện bản thân nhưng còn hạn chế về kỹ năng kiểm soát hành vi và nhận thức hệ quả. Điều này dẫn đến nguy cơ phát sinh những hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực trên không gian mạng, thậm chí làm nảy sinh, lan rộng các xung đột từ không gian số ra môi trường học đường, gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý, nhân cách của học sinh.
Trước yêu cầu đặt ra, các cơ sở giáo dục đã chủ động phối hợp với lực lượng chức năng tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục kỹ năng giao tiếp, ứng xử trên môi trường mạng, qua đó định hướng học sinh sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, có trách nhiệm, phù hợp với chuẩn mực văn hóa học đường.
Em Cà Bảo An, học sinh Trường THPT Hoàng Công Chất chia sẻ: “Trong thời gian qua trường đã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền hay; qua đó chúng em được trang bị thêm nhiều kiến thức, kỹ năng về ứng xử trên không gian mạng; biết kiểm soát lời nói, hành vi khi tương tác trực tuyến, tránh những phát ngôn thiếu chuẩn mực, gây tổn thương người khác, đồng thời hình thành thói quen giao tiếp văn minh, phù hợp với chuẩn mực văn hóa học đường”.
Không chỉ trên không gian mạng, việc xây dựng văn hóa ứng xử và phòng ngừa bạo lực học đường còn được các nhà trường triển khai trực tiếp trong môi trường học tập với cách tiếp cận đồng bộ, lấy phòng ngừa làm chính. Trong đó, việc đưa công tác tư vấn tâm lý học đường vào hoạt động thường xuyên đã tạo kênh hỗ trợ kịp thời, giúp phát hiện sớm những biểu hiện lệch chuẩn trong hành vi, tâm lý của học sinh. Đây được xem là giải pháp mang tính “gốc rễ”, bởi khi những vướng mắc được tháo gỡ từ sớm, các mâu thuẫn sẽ không có điều kiện phát sinh, phát triển thành xung đột.
Xây dựng chuẩn mực văn hóa học đường là quá trình “gieo trồng hạt giống” nhân cách trong mỗi học sinh, để theo thời gian hình thành nếp nghĩ và cách ứng xử bền vững. Trên cơ sở đó, các cơ sở giáo dục xác định những giá trị cốt lõi như tôn trọng - trách nhiệm - trung thực - nhân ái - kỷ cương. Trong đó, tôn trọng sự khác biệt, thúc đẩy bình đẳng giới đang được quan tâm, lồng ghép thông qua nhiều hoạt động cụ thể.
Ông Trần Hải Hà, Quyền Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Năm học 2025 - 2026, lần đầu tiên Sở phối hợp với các cơ sở giáo dục thực hiện công tác tuyên truyền về bình đẳng giới theo hướng tiếp cận mới, tập trung trực tiếp vào học sinh, sinh viên với các hình thức truyền thông hiện đại, phù hợp tâm lý giới trẻ. Bên cạnh các phương thức truyền thống, các cụm check-in với hình ảnh và thông điệp gần gũi cũng được xây dựng, tạo sự kết nối tự nhiên với học sinh và phụ huynh. Nhờ cách làm này, hoạt động tuyên truyền đã thu hút sự quan tâm, hưởng ứng rộng rãi, góp phần lan tỏa các giá trị tích cực trong môi trường học đường.
Nâng cao chất lượng dạy và học gắn với xây dựng văn hóa học đường đang được các cơ sở giáo dục triển khai theo hướng đi vào chiều sâu, trong đó đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm phát triển phẩm chất, năng lực toàn diện cho học sinh. Các nội dung giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống được lồng ghép linh hoạt, thấm nhuần qua từng bài giảng, từng hoạt động học tập, giúp học sinh vừa tiếp thu tri thức, vừa hình thành nhân cách, ý thức trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Song song với đó, các hoạt động văn hóa, giáo dục ngoài giờ được tổ chức thường xuyên, trở thành môi trường trải nghiệm quan trọng để học sinh rèn luyện kỹ năng, nuôi dưỡng cảm xúc và phát triển toàn diện. Đặc biệt, việc đưa giá trị truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc vào nhà trường được thực hiện bằng nhiều hình thức phong phú, giúp các giá trị này dần thấm sâu vào nhận thức, tình cảm của học sinh. Qua đó, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc, bồi đắp tình yêu quê hương, đất nước và ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ.
Cô giáo Trần Thị Bích Nga, Hiệu trưởng Trường THCS Pom Lót, xã Sam Mứn cho biết: “Việc đưa truyền thống văn hóa dân tộc và giảng dạy ở trường học, đã mang nhiều ý nghĩa quan trọng; giúp hình thành nhân cách và phát triển, bồi đắp tình yêu quê hương đất nước, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ; góp phần vào bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống và gắn kết cộng đồng.
Khi văn hóa học đường được nuôi dưỡng đúng cách, đó cũng là lúc nhân cách của học sinh dần được định hình, để rồi chính môi trường ấy trở thành “không gian rèn luyện” bền bỉ, nơi những giá trị được thấm dần qua từng hành vi, từng mối quan hệ. Qua đó khơi dậy ý thức tự giác, tinh thần thi đua, phấn đấu và khát vọng hoàn thiện bản thân.