Thời gian trước, việc vừa học văn hóa vừa học nghề còn khá mới mẻ đối với nhiều học sinh. Tuy nhiên, những năm học gần đây, mô hình này đã trở thành lựa chọn của đông đảo học viên tại Trung tâm GDNN-GDTX 1. Thay vì chỉ tập trung học văn hóa, nhiều em chủ động theo học song song chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT và đào tạo nghề trình độ trung cấp để sớm trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, nâng cao cơ hội việc làm sau khi tốt nghiệp.
Năm học 2025 - 2026, Trung tâm có hơn 850 học viên, trong đó khoảng 700 em theo học đồng thời hai chương trình, chiếm trên 82% tổng số học viên. Con số này cho thấy xu hướng lựa chọn học nghề kết hợp học văn hóa ngày càng được học sinh và phụ huynh quan tâm, phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động hiện nay.
Bà Phạm Thúy, Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX số 1 cho biết: Hiện nay, nhiều học sinh đã cân nhắc nhiều hơn đến khả năng việc làm sau tốt nghiệp. Các em vừa học văn hóa, vừa học nghề nên khi ra trường có thể tham gia thị trường lao động ngay hoặc tiếp tục học lên nếu có nhu cầu. Trước thực tế đó, trung tâm đã bố trí để học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT kết hợp đào tạo chương trình trung cấp nghề. Việc bố trí song song đào tạo 2 chương trình giúp học sinh không phải kéo dài thời gian học nhưng vẫn hoàn thành cả học văn hóa lẫn học nghề.
Chính nhu cầu lao động của doanh nghiệp đã góp phần thay đổi tư duy lựa chọn ngành học của nhiều học sinh và phụ huynh. Nếu trước đây tấm bằng đại học được xem là mục tiêu ưu tiên thì hiện nay, nhiều doanh nghiệp cần lực lượng lao động có tay nghề, có kỹ năng thực hành.
“Hiện nay, các đơn vị, doanh nghiệp rất cần nguồn nhân lực có tay nghề. Nếu học sinh được đào tạo trung cấp nghề khi ra trường có nhiều đơn vị đến tuyển dụng trực tiếp. Các em được bố trí vị trí việc làm tốt hơn, mức thu nhập cũng cao hơn. Vì vậy, nhiều học sinh và phụ huynh đã thay đổi suy nghĩ, lựa chọn học nghề từ sớm” - bà Thúy chia sẻ.
Một trong những yếu tố tạo động lực để học sinh theo học nghề là chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Theo chính sách hiện hành, học sinh theo học tại các trung tâm GDNN-GDTX được hưởng chế độ hỗ trợ về học tập, góp phần giảm gánh nặng chi phí cho gia đình, nhất là học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa.
Để đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng đa dạng, các trung tâm GDNN-GDTX cũng liên tục mở rộng ngành nghề đào tạo. Hiện Trung tâm GDNN-GDTX số 1 đang phối hợp với Trường Cao đẳng Điện Biên đào tạo nhiều nghề như: Hàn, công nghệ thông tin, chăm sóc sắc đẹp, lâm, nông nghiệp và các nhóm nghề dịch vụ. Sắp tới, đơn vị tiếp tục liên kết với Trường Trung cấp Quốc tế Việt - Đức để mở thêm chương trình trung cấp nghề ngay tại trung tâm.
Hiện nay, các trung tâm GDNN-GDTX trên địa bàn tỉnh cũng ghi nhận tín hiệu tích cực từ công tác phân luồng. Tại Trung tâm GDNN-GDTX 4, năm học 2026 - 2027 được giao tuyển sinh 143 học sinh lớp 10, đến nay đã có 140 học sinh đăng ký, đạt gần 98% chỉ tiêu. Qua khảo sát nhu cầu học nghề Công nghệ thông tin đối với 95 học sinh khối 10, bước đầu có khoảng 30 em đăng ký tham gia. Trung tâm dự kiến liên kết với Trường Trung cấp Quốc tế Việt - Đức đào tạo nghề Công nghệ thông tin trình độ trung cấp với quy mô khoảng 105 học sinh mỗi năm.
Chuẩn bị cho việc triển khai chương trình, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên đã tổ chức khảo sát thực tế điều kiện cơ sở vật chất tại các trung tâm GDNN-GDTX nhằm đánh giá khả năng mở lớp trung cấp nghề trong năm học 2026 - 2027. Các phòng học, khu thực hành và điều kiện giảng dạy được kiểm tra kỹ lưỡng nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo trước khi đưa chương trình vào thực hiện.
Ông Trần Thanh Hà, Phó Giám đốc Trung tâm GDNN-GDTX 4 cho rằng, việc liên kết đào tạo nghề Công nghệ thông tin với Trường Trung cấp Quốc tế Việt - Đức mở thêm cơ hội cho học sinh, đặc biệt là con em đồng bào dân tộc thiểu số vùng biên giới được vừa học văn hóa, vừa học nghề ngay tại địa phương, từ đó có điều kiện tiếp cận việc làm, nâng cao thu nhập và giảm áp lực phải đi học xa.
Đằng sau những con số tuyển sinh tăng lên là sự thay đổi trong nhận thức của cả phụ huynh và học sinh. Nếu như trước đây nhiều gia đình còn e ngại khi con lựa chọn học nghề thì hiện nay, điều họ quan tâm hơn là sau khi tốt nghiệp có nghề nghiệp ổn định, có thu nhập và có khả năng tự lập. Việc các trung tâm chủ động liên kết với các cơ sở đào tạo nghề uy tín, mở rộng ngành nghề đào tạo gắn với nhu cầu doanh nghiệp cũng góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Xu hướng lựa chọn học nghề gia tăng phần nào phản ánh bước chuyển trong tư duy giáo dục, lấy năng lực, kỹ năng và cơ hội việc làm làm thước đo hiệu quả đào tạo. Khi công tác phân luồng được thực hiện đúng hướng, cùng với sự đồng hành của các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và chính sách hỗ trợ của Nhà nước, giáo dục nghề nghiệp ngày càng khẳng định vị thế, góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên.