Sự thay đổi bắt đầu từ những thử nghiệm nhỏ khi cách đây hơn 2 năm, gia đình anh Nguyễn Văn Tình, bản Nậm Kè mạnh dạn đưa cây bí xanh vào trồng trên diện tích gần 2ha. Anh Tình cho biết: “Ban đầu cũng lo lắm, vì chưa quen kỹ thuật, lại sợ không có đầu ra. Nhưng sau khi tìm hiểu qua nhiều kênh và thấy thị trường tiêu thụ khá ổn định, gia đình tôi yên tâm sản xuất. Sau vụ đầu đạt hiệu quả, chúng tôi quyết định mở rộng diện tích lên hơn 5ha”.

Bên những luống bí thẳng tắp, anh Tình chia sẻ thêm: “So với trồng ngô, sắn, bí xanh cho thu nhập cao hơn. Với 5ha, năng suất khoảng 80 tấn/ha, giá bán 8.000 đồng/kg, mỗi vụ gia đình tôi thu khoảng 3,2 tỷ đồng, trừ chi phí còn gần 3 tỷ đồng. Quan trọng hơn, người dân không phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái nhỏ lẻ khi đã có đơn vị liên kết đứng ra bao tiêu sản phẩm”.

Khắc phục khó khăn về nguồn nước ở địa bàn vùng cao, gia đình anh Tình đã lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt để duy trì độ ẩm cho cây trong thời điểm khan hiếm nước. Nhờ đó, lượng nước được phân bổ đều đến từng gốc, hạn chế thất thoát so với phương pháp tưới tràn trước đây, giúp cây sinh trưởng ổn định.

“Nguồn nước chủ yếu lấy từ suối, áp dụng tưới nhỏ giọt nên rất tiết kiệm. Độ ẩm trong đất luôn được duy trì, cây phát triển tốt. Ngay cả việc bón phân cũng thực hiện qua hệ thống này, vừa tiết kiệm công, vừa đảm bảo hiệu quả, đáp ứng nhu cầu tưới cho toàn bộ 5ha” - anh Tình cho biết.

Ở bản Phiêng Vai, gia đình chị Phạm Thị Hà cũng thấy được hiệu quả mô hình trồng bí xanh. Với diện tích gần 3ha, nếu sản lượng ổn định qua các vụ, lợi nhuận gia đình chị Hà thu về khoảng 1,8 tỷ đồng.

Từ hiệu quả ban đầu, chị Hà đã thành lập Hợp tác xã Dịch vụ và Sản xuất nông nghiệp, đồng thời mở rộng vùng nguyên liệu thông qua liên kết trồng bí xanh với người dân tại các xã lân cận như Si Pa Phìn và Mường Chà.

Chị Phạm Thị Hà chia sẻ: “Thành lập cuối năm 2022, HTX đã chọn hướng đi riêng với hai ngành nghề chủ lực là hoa hồng và bí xanh. Từ tổ chức sản xuất bài bản, liên kết vùng nguyên liệu đến kết nối tiêu thụ tại thị trường Hà Nội, đơn vị đã trở thành đầu mối quan trọng giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm ổn định”.

Không chỉ thu mua bí tươi, Hợp tác xã Dịch vụ và Sản xuất nông nghiệp Hà Ân còn nghiên cứu, chế biến sâu, cho ra đời các sản phẩm “Cực Tây bí xanh trà” mang hương vị bản địa. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, giúp nông sản địa phương tránh tình trạng “được mùa mất giá”, đồng thời mở rộng thị trường tiêu thụ.

Hiệu quả từ những hộ đi trước, nhiều gia đình ở Nậm Kè đã chủ động làm theo. Những năm gần đây, không ít hộ mạnh dạn chuyển đổi đất canh tác lúa, ngô và hoa màu kém hiệu quả sang trồng bí xanh. Đến nay, toàn xã Nậm Kè có hơn 8ha bí xanh.

Ông Lò Văn Nguyên, bản Nậm Kè, xã Nậm Kè, chia sẻ: “Trước đây gia đình chủ yếu trồng ngô, thu nhập bấp bênh. Khi chuyển sang trồng bí xanh, cuộc sống dần ổn định hơn. Mỗi vụ bí cho thu nhập cao hơn hẳn. Đặc biệt, nếu chăm sóc tốt, bí xanh có thể sẽ trở thành cây trồng chủ lực trong lộ trình xóa đói, giảm nghèo trên địa bàn”.

Bên cạnh cải thiện thu nhập, bí xanh còn góp phần thay đổi nhận thức sản xuất của người dân. Từ chỗ quen làm theo kinh nghiệm, bà con dần tiếp cận với kỹ thuật, biết tính toán hiệu quả kinh tế, chủ động liên kết trong sản xuất. Đây là yếu tố quan trọng để phát triển nông nghiệp bền vững ở vùng cao.

Ông Nguyễn Tiến Thành, Chủ tịch UBND xã Nậm Kè, cho biết: “Qua thời gian sinh trưởng trên đất Nậm Kè, bí xanh cho thấy sự thích hợp với khí hậu và điều kiện thổ nhưỡng ở địa phương. Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, định hướng để người dân phát triển vùng sản xuất tập trung gắn với tiêu thụ ổn định”.

Với kết quả ban đầu, có thể thấy cây bí xanh đang dần bén rễ vững chắc trên vùng đất biên cương Nậm Kè. Từ những mảnh nương cằn cỗi, một hướng đi mới đã hình thành mang theo kỳ vọng về cuộc sống ổn định hơn cho người dân vùng biên. Trên giàn bí xanh mướt, những quả bí đang lớn lên từng ngày như chính niềm tin và sự kỳ vọng của người dân nơi đây.