Nhận diện rõ vấn đề trên, tỉnh Điện Biên đã chủ động rà soát quy hoạch mỏ, chuẩn bị nguồn cung và xây dựng cơ chế phù hợp nhằm bảo đảm vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm ngay từ đầu.

Theo rà soát của Sở Xây dựng, giai đoạn 2026 - 2030, trên địa bàn tỉnh có gần 60 dự án, công trình lớn có nhu cầu sử dụng khối lượng rất lớn vật liệu xây dựng thông thường, gồm: Đá xây dựng, cát và đất đắp, san lấp. Trong đó, nhóm dự án giao thông tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất. Điển hình là, dự án đầu tư đoạn tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang (giai đoạn 1) và dự án nâng cấp quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải. Chỉ riêng 2 công trình này đã có nhu cầu khoảng 3,2 triệu mét khối đá xây dựng, gần 600 nghìn mét khối cát và khoảng 8,6 triệu mét khối đất đắp, san lấp, chiếm phần lớn tổng nhu cầu vật liệu xây dựng của toàn tỉnh trong những năm tới.

Cùng với các công trình giao thông, nhiều dự án phát triển du lịch, dịch vụ quy mô lớn đang được triển khai như: Khu đô thị mới và nghỉ dưỡng phía Tây Bắc phường Điện Biên Phủ do Tập đoàn Vingroup đầu tư; dự án Tổ hợp cáp treo kết hợp du lịch văn hóa - lịch sử Điện Biên Phủ do Tập đoàn Sun Group đầu tư. Khi các dự án này đồng loạt bước vào giai đoạn thi công, nhu cầu vật liệu xây dựng tiếp tục gia tăng, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác bảo đảm nguồn cung.

Thực tế tại nhiều địa phương trong cả nước cho thấy, khi các dự án trọng điểm triển khai đồng loạt, việc thiếu nguồn vật liệu hoặc thủ tục cấp phép khai thác kéo dài là một trong những nguyên nhân khiến nhiều công trình chậm tiến độ, phát sinh chi phí và đội vốn đầu tư. Với tỉnh Điện Biên, việc chủ động chuẩn bị nguồn vật liệu từ sớm được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế rủi ro này. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn, liên ngành các sở: Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương đã phối hợp rà soát tổng thể hiện trạng các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh. Đến nay, toàn tỉnh có 33 điểm mỏ đã được cấp giấy phép khai thác và hoạt động theo quy định; 11 điểm mỏ đã hoàn thành đấu giá quyền khai thác khoáng sản, hiện đang hoàn thiện thủ tục để cấp giấy phép khai thác.

Cùng với đó, các ngành chuyên môn đã đề xuất bổ sung 15 điểm mỏ mới vào điều chỉnh quy hoạch tỉnh, gồm: 9 mỏ đá, 3 mỏ cát và 3 mỏ đất san lấp. Đồng thời, đề xuất mở rộng diện tích khai thác đối với 13 điểm mỏ hiện có, trong đó 11 mỏ đá và 2 mỏ cát nhằm nâng cao khả năng cung ứng vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm.

Theo tính toán của cơ quan chuyên môn, tổng khả năng cung cấp vật liệu xây dựng thông thường của các điểm mỏ trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030 đạt hơn 139 triệu mét khối. So với tổng nhu cầu dự kiến, nguồn cung hiện nay cơ bản đáp ứng yêu cầu triển khai các công trình, dự án trên địa bàn. Tuy nhiên, bài toán đặt ra không chỉ là đủ về trữ lượng mà còn phải bảo đảm sự phân bố hợp lý giữa các khu vực, giúp giảm chi phí vận chuyển, rút ngắn thời gian cung ứng và hạn chế ảnh hưởng đến hạ tầng giao thông.

Ông Bùi Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Điện Biên cho biết: “Việc rà soát đầy đủ nhu cầu và nguồn cung vật liệu xây dựng có ý nghĩa rất quan trọng để các cơ quan quản lý điều chỉnh công suất khai thác cũng như cấp phép phù hợp với thực tế”.

Theo ông Giang, bên cạnh việc phát huy hiệu quả các điểm mỏ hiện có, cần rà soát tổng thể trữ lượng khoáng sản và phân bố lại nguồn cung theo từng khu vực để tránh tình trạng nơi tập trung nhiều mỏ nhưng nhu cầu thấp, trong khi những địa bàn có nhiều dự án lại thiếu nguồn vật liệu. Đơn cử như khu vực Mường Nhé hiện có số lượng điểm mỏ ít, công suất khai thác nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu vật liệu đá phục vụ phát triển hạ tầng.

Để tiếp tục chủ động nguồn cung trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng phương án đấu giá thêm các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Theo ông Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, sở đã hoàn thành phương án đấu giá và sẽ trình các cấp có thẩm quyền để tổ chức đấu giá 6 mỏ khoáng sản trong thời gian tới. Trong đó có 3 mỏ đá với tổng trữ lượng khoảng 7 triệu mét khối, 2 mỏ cát có trữ lượng khoảng 160 nghìn mét khối và 1 mỏ đất san lấp với trữ lượng khoảng 1 triệu mét khối. Sau khi hoàn thành đấu giá và cấp phép khai thác, các mỏ khoáng sản sẽ góp phần bổ sung đáng kể nguồn vật liệu phục vụ các công trình trọng điểm.

Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng cơ chế đặc thù về cấp mỏ vật liệu riêng cho từng dự án lớn như cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu Tây Trang và dự án nâng cấp quốc lộ 12 đến Cửa khẩu A Pa Chải. Theo đó, cơ quan chuyên môn sẽ phối hợp với các chủ đầu tư khảo sát, lựa chọn các điểm mỏ phù hợp, bảo đảm vừa đáp ứng tiến độ thi công, vừa khai thác hiệu quả tài nguyên khoáng sản, hạn chế tối đa tác động đến môi trường và hạ tầng giao thông.

Chủ động bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng ngay từ đầu là yếu tố quan trọng giúp các dự án trọng điểm duy trì tiến độ, kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả đầu tư. Khi những khó khăn về nguồn vật liệu được tháo gỡ kịp thời, các công trình trọng điểm sẽ đảm bảo tiến độ thi công, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội, nâng cao năng lực kết nối hạ tầng và mở rộng không gian phát triển của Điện Biên trong giai đoạn mới.