ĐBP - Thời tiết diễn biến ngày càng bất thường, hạn hán, thiếu nước, mưa lớn, lũ quét, sạt lở và sâu bệnh phát sinh phức tạp đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp. Trước thực tế đó, Điện Biên từng bước thay đổi phương thức sản xuất, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển nông nghiệp xanh, thông minh nhằm giảm sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.
Tại xã Mường Lạn, Công ty TNHH Trà Phan Nhất là một trong những đơn vị tiên phong chuyển hướng sản xuất theo tiêu chuẩn sạch, an toàn. Từ năm 2019, doanh nghiệp bắt đầu sử dụng thuốc phòng trừ sâu bệnh và các chế phẩm sinh học có nguồn gốc hữu cơ trong quá trình chăm sóc chè. Trong 17ha chè hiện có, 6ha đã được chứng nhận đạt chuẩn hữu cơ. Từ vùng nguyên liệu này, doanh nghiệp phát triển 9 sản phẩm chè chế biến. Ông Phan Trọng Nhất, Giám đốc Công ty TNHH Trà Phan Nhất cho biết, sản xuất chè hữu cơ là hướng đi không dễ, song nếu duy trì được chất lượng sẽ tạo lợi thế lâu dài cho doanh nghiệp. Hiện công ty có 2 sản phẩm được chứng nhận OCOP 4 sao và tiếp tục đầu tư nâng cao chất lượng, hướng tới xây dựng sản phẩm OCOP 5 sao.
Từ sản xuất hữu cơ, câu chuyện ứng dụng khoa học, công nghệ cũng được cụ thể hóa tại nhiều mô hình khác. Công ty Cổ phần Thương mại Xuất nhập khẩu Điện Biên là một trong những đơn vị sớm đưa công nghệ vào sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Trên diện tích hơn 4ha, doanh nghiệp quy hoạch khu sản xuất rau và cây ăn quả theo hướng an toàn, đầu tư hệ thống nhà màng, tưới nhỏ giọt, sử dụng phân bón hữu cơ, bẫy côn trùng và các biện pháp sinh học. Đặc biệt, doanh nghiệp được hỗ trợ xây dựng nhà màng ứng dụng công nghệ cao thuộc dự án thực nghiệm về quản lý nông nghiệp thông minh. Hệ thống có khả năng điều khiển vi khí hậu, tưới và cung cấp dinh dưỡng tự động; trang bị cảm biến theo dõi độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng.
Theo ông Nguyễn Phú Đỏ, Giám đốc Công ty Cổ phần Thương mại Xuất nhập khẩu Điện Biên, riêng dự án nhà màng có diện tích 720m2, nhiều khâu được tự động hóa. Việc ứng dụng công nghệ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kiểm soát cây trồng, sâu bệnh và các yếu tố bất lợi do thời tiết, qua đó giảm sự phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
Không chỉ ở quy mô doanh nghiệp, ứng dụng khoa học, công nghệ từng bước đưa vào sản xuất ở nhiều lĩnh vực, tạo chuyển biến trong tư duy của người nông dân. Trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, ứng dụng tưới tiết kiệm được áp dụng. Hợp tác xã Nông nghiệp Công nghệ cao Si Pa Phìn với diện tích chứng nhận hữu cơ 5,05ha; Hợp tác xã Nam Dương đạt chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP 13ha; cây ăn quả của Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Điện Biên đạt tiêu chuẩn GlobalGap; bưởi, cam của Công ty Cara Farm Việt Nam đạt tiêu chuẩn chứng nhận hữu cơ với tổng diện tích 3,5ha… Ngoài ra, trên cây lúa triển khai chương trình BNS OPEN với chủ đề “Mô hình kinh tế nông nghiệp tuần hoàn áp dụng công nghệ cao trên cánh đồng lúa lớn tại Điện Biên”. Hiện tại, mô hình triển khai trên 40ha lúa tại xã Thanh Nưa, áp dụng biện pháp canh tác thông minh (rút nước xen kẽ, sử dụng sản phẩm phân bón công nghệ nano), gieo hạt, phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái T50; thiết bị thu thập dữ liệu GPS, nhật ký điện tử; tiếp tục áp dụng đo phát thải bằng hệ thống vệ tinh tầm thấp.
Trong lĩnh vực chăn nuôi, toàn tỉnh hiện có 10 trang trại chăn nuôi lợn theo hình thức khép kín, an toàn sinh học tại các địa phương như Núa Ngam, Thanh Yên, Tuần Giáo... Một số mô hình liên kết với doanh nghiệp, góp phần ổn định đầu ra sản phẩm. Đối với thủy sản, mô hình nuôi cá lồng bè tại hồ thủy lợi, thủy điện như Pa Khoang, Huổi Phạ, Hồng Sạt phát triển tương đối hiệu quả, góp phần nâng cao sản lượng và thu nhập cho người dân.
Ông Nguyễn Đình Lai, Chi Cục trưởng Chi cục Nông nghiệp (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ đến sản xuất nông nghiệp trên địa bàn. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ sản xuất bị động sang chủ động thích ứng. Ngành Nông nghiệp tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và hướng dẫn sản xuất theo diễn biến thời tiết; điều chỉnh mùa vụ, cơ cấu giống phù hợp từng vùng; ưu tiên các giống có năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu tốt. Cùng với đó là đẩy mạnh giải pháp tiết kiệm nước, sử dụng vật tư hợp lý, quản lý dịch hại tổng hợp và phát triển chăn nuôi an toàn sinh học. Tỉnh từng bước hình thành các vùng nguyên liệu hàng hóa tập trung đối với những cây trồng có lợi thế như cà phê, mắc ca, dứa, gắn sản xuất với sơ chế, chế biến và thị trường.
Thực tế cho thấy, phát triển nông nghiệp thông minh không nhất thiết phải bắt đầu bằng những công nghệ hiện đại, chi phí lớn. Với Điện Biên, quá trình này được triển khai từ những giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện sản xuất như sử dụng giống có khả năng chống chịu tốt, tưới tiết kiệm, phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học, nhà màng, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc và quản lý dịch hại tổng hợp.
Phát triển nông nghiệp thông minh là quá trình lâu dài, cần sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân. Vì vậy, việc triển khai các mô hình được ngành Nông nghiệp xác định theo phương châm “thí điểm - đánh giá - hoàn thiện - nhân rộng”, bảo đảm công nghệ được lựa chọn phù hợp, thực sự mang lại hiệu quả và có khả năng áp dụng rộng rãi. Đó là nền tảng để nông nghiệp Điện Biên thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu, phát huy lợi thế địa phương, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn.