Điện Biên từng bước chuyển dịch tư duy phát triển từ tăng trưởng đơn thuần sang tăng trưởng xanh, kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy phát triển kinh tế - xã hội. Từ những chủ trương, chính sách mang tính định hướng đến những hành động cụ thể trong từng lĩnh vực, địa phương đang xây dựng nền tảng cho một tương lai phát triển hài hòa hơn với thiên nhiên. Ngay sau khi Việt Nam đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại Hội nghị COP26, Điện Biên đã cụ thể hóa mục tiêu này bằng nhiều chương trình, kế hoạch hành động phù hợp với điều kiện thực tế.

Điều đáng ghi nhận là giảm phát thải khí nhà kính không riêng ngành Nông nghiệp và Môi trường mà trở thành mục tiêu xuyên suốt trong các lĩnh vực từ năng lượng, giao thông, xây dựng, nông nghiệp đến quản lý chất thải và bảo vệ rừng. Trong bức tranh ấy, năng lượng tái tạo đang mở ra những dư địa phát triển mới cho Điện Biên. Với lợi thế về địa hình, khí hậu và tài nguyên thiên nhiên, tỉnh đang từng bước khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng sạch để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Theo quy hoạch được phê duyệt, giai đoạn 2025 - 2030, Điện Biên có tiềm năng phát triển 904MW điện mặt trời, 1.079MW điện gió và 114MW điện sinh khối và 3 MW điện rác.

Hiện thực hóa mục tiêu trên, tỉnh tạo môi trường đầu tư thông thoáng nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia các dự án điện sạch. Tiêu biểu như Nhà máy điện mặt trời Điện Biên 1 công suất 300MW, do Công ty cổ phần Năng lượng Vinenergo (Hà Nội) làm chủ đầu tư được triển khai tại phường Điện Biên Phủ và các xã Na Son, Mường Lạn, Pu Nhi, dự kiến cung cấp hơn 482.400MWh điện mỗi năm. Đây được xem là hướng đi quan trọng góp phần giảm phát thải carbon, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và tạo động lực tăng trưởng mới cho địa phương.

Cùng với lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải cũng đang chứng kiến sự chuyển mình theo hướng thân thiện với môi trường. Những chiếc xe điện xuất hiện ngày càng nhiều trên các tuyến đường. Toàn tỉnh hiện có khoảng 576 ô tô điện, hơn 4.100 xe máy điện được đưa vào sử dụng. Trong lĩnh vực vận tải hành khách, 3 trong số 8 đơn vị taxi đã chuyển đổi sang sử dụng xe điện, với 192 xe đang hoạt động, trong đó có doanh nghiệp đã hoàn toàn thay thế phương tiện chạy xăng bằng phương tiện chạy điện.

Từ năm 2024, Công ty TNHH Phan Hải 89 bắt đầu kinh doanh vận tải taxi sử dụng xe điện. Hiện nay, taxi “Xanh Điện Biên” đã xây dựng được thương hiệu, tạo uy tín trong lòng hành khách và phát triển với số lượng hơn 100 xe điện hoạt động trên địa bàn toàn tỉnh.

Theo ông Trần Thanh Quân, Công ty TNHH Phan Hải 89, việc chuyển đổi sang sử dụng xe điện không chỉ là định hướng phát triển bền vững mà còn góp phần thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao chất lượng dịch vụ, từng bước xây dựng hệ thống vận tải xanh, thân thiện với môi trường.

Điện Biên cũng đang hướng tới mục tiêu phát triển các đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu. Những ý tưởng về khu dân cư sử dụng năng lượng mặt trời, vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, hệ thống thoát nước sinh thái hay công viên sinh thái đang dần được hiện thực hóa. Giai đoạn 2025 - 2040, tỉnh dự kiến xây dựng một khu dân cư thí điểm theo mô hình này, đồng thời trồng mới 10.000 cây xanh bản địa và từng bước thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED sử dụng năng lượng mặt trời.

Mới đây, ngày 3/6, UBND tỉnh tổ chức hội nghị cho ý kiến đối với phương án chỉnh trang hệ thống công viên, cây xanh vỉa hè các trục đường chính. Trên địa bàn Điện Biên Phủ và phường Mường Thanh hiện có 6 công viên, vườn hoa công cộng. Để tạo bản sắc đô thị và hướng tới xây dựng thành phố xanh, thông minh, hiện đại, Sở Xây dựng đề xuất cải tạo, chỉnh trang các công viên hiện có; đồng thời hình thành 7 tuyến cây xanh cảnh quan với tổng chiều dài khoảng 21km. Trong đó, một số tuyến sẽ được định hướng trở thành đường hoa ban đặc trưng, gắn với phát triển du lịch và xây dựng hình ảnh “Thành phố hoa ban”.

Nếu như năng lượng và giao thông tạo ra những thay đổi ở khu vực đô thị thì nông nghiệp là lĩnh vực có tác động sâu rộng đến đời sống người dân nông thôn. Là ngành kinh tế chủ lực của tỉnh, nông nghiệp được định hướng phát triển theo hướng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm phát thải.

Điển hình, vụ đông xuân 2025 - 2026, cánh đồng Mường Thanh có 76ha lúa thực hiện theo mô hình “Canh tác lúa thông minh giảm phát thải nhà kính gắn với thúc đẩy tăng trưởng xanh”. Qua tổng kết, năng suất lúa cao hơn từ 3 - 5 tạ so với phương pháp truyền thống; phát thải carbon giảm từ 2 - 3,5 tấn/ha; tổng cộng mô hình giảm 172 tín chỉ carbon. Mô hình không chỉ giảm chi phí, tăng năng suất mà còn giúp nông dân có thêm thu nhập khoảng 880.000 đồng/ha từ bán tín chỉ carbon.

Đối với lĩnh vực chăn nuôi, tư duy sản xuất tuần hoàn đã và đang được nhân rộng. Giai đoạn 2021 - 2025, gần 1.000 lượt người đã được tập huấn các kỹ thuật chăn nuôi an toàn, thân thiện với môi trường. Bên cạnh đó, rừng tiếp tục được xem là “lá phổi xanh” quan trọng trong hành trình giảm phát thải của tỉnh. Từ năm 2021 đến nay, Điện Biên đã thực hiện khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên gần 67.000ha rừng, trồng mới gần 2.600ha rừng tập trung; hơn 78.494ha rừng được xây dựng phương án quản lý bền vững nhằm nâng cao khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon.

Trước yêu cầu phát triển mới, Điện Biên đang từng bước chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững. Kết quả đạt được cho thấy tỉnh Điện Biên không chỉ thực hiện trách nhiệm trong các cam kết quốc gia về biến đổi khí hậu mà còn chủ động biến thách thức thành động lực phát triển. Đây là nền tảng quan trọng để Điện Biên xây dựng một nền kinh tế xanh, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, kiến tạo một tương lai xanh hơn, an toàn hơn cho các thế hệ mai sau.