ĐBP - Chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ diện tích canh tác kém hiệu quả sang các loại cây công nghiệp dài ngày và cây ăn quả giá trị cao, tỉnh Điện Biên coi đây là giải pháp trọng tâm trong thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Tại các địa bàn vùng cao, biên giới, việc lựa chọn cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu và đẩy mạnh liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, đã mang lại kết quả tích cực. Qua đó, từng bước làm thay đổi tư duy canh tác truyền thống, nâng cao thu nhập và mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho người dân.
Tại xã Na Sang, tận dụng lợi thế đặc thù của các bản vùng cao, chính quyền địa phương đã triển khai dự án trồng lê với quy mô hơn 30,5ha. Dự án tập trung vào các bản như: Thèn Pả, Sa Lông 1, Chiêu Ly... Gia đình anh Hồ A Vinh (bản Chiêu Ly) là một trong những hộ tiên phong. Thay thế 700m2 đất nương cằn cỗi trước đây, hơn 150 gốc lê của gia đình anh Vinh phát triển ổn định. “Trước đây đất bạc màu, trồng ngô năng suất rất thấp. Khi được xã vận động trồng lê, tôi chủ động đăng ký tham gia. Được hỗ trợ hoàn toàn từ cây giống, phân bón đến kỹ thuật canh tác, gia đình đang tích cực chăm sóc. Kỳ vọng cây lê sẽ mang lại nguồn thu nhập ổn định hơn” - Anh Vinh chia sẻ.
Song song với nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia, xã Na Sang tích cực huy động các nguồn lực xã hội hóa. Mới đây, địa phương đã phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông, lâm nghiệp miền núi phía Bắc trồng thử nghiệm 5ha giống vải chín sớm tại bản Huổi Mí. Tham gia mô hình, người dân được hỗ trợ vật tư gồm 2.000 cây giống, 4 tấn phân bón, 2 tấn vôi bột và được tập huấn kỹ thuật trọn gói từ khâu trồng đến phòng trừ sâu bệnh. Triển khai mô hình thử nghiệm nhằm đánh giá chính xác khả năng thích nghi của cây trồng mới với thổ nhưỡng địa phương, làm cơ sở để xem xét tiếp tục nhân rộng.
Ông Trần Hồng Quân, Chủ tịch UBND xã Na Sang cho biết: “Bên cạnh các mô hình thử nghiệm mới, xã đang tập trung nguồn lực cho các loại cây chủ lực, có thế mạnh lâu năm là dứa, cà phê và mắc ca. Chúng tôi cam kết đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, đồng thời chủ động tìm kiếm giải pháp liên kết tiêu thụ sản phẩm, nhằm đảm bảo thị trường đầu ra ổn định cho các mặt hàng nông sản của người dân”.
Sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy sản xuất cũng được ghi nhận rõ nét tại xã biên giới Mường Pồn. Trước đây, đa phần diện tích trên đất dốc tại bản Huổi Un, người dân đều canh tác sắn, ngô, lúa nương; sau nhiều năm, đất trở nên bạc màu, thoái hóa, năng suất thấp. Đồng thuận với chủ trương chung của xã, người dân ở Huổi Un đã chủ động chuyển đổi sang trồng cây công nghiệp. Đến nay, bản phát triển được khoảng 7ha cà phê, hiện sinh trưởng tốt. Bản dự kiến sẽ trồng thêm 16ha. Ông Trần Mạnh Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Pồn cho biết thêm: “Cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã, chúng tôi đã xây dựng kế hoạch chuyển đổi cơ cấu cây trồng giai đoạn 2026 - 2030 và cho từng năm cụ thể. Trọng tâm là chuyển đổi toàn bộ diện tích đất nương bạc màu sang trồng cây công nghiệp dài ngày”.
Theo thống kê, bên cạnh 995ha cao su đại điền đã cho thu hoạch ổn định thông qua hình thức góp quyền sử dụng đất của người dân với Công ty Cổ phần Cao su Điện Biên, xã Mường Pồn đang đẩy mạnh phát triển các loại cây trồng có giá trị như: Mắc ca, cà phê và dứa theo mô hình liên kết với doanh nghiệp. Đến nay, địa phương đã phối hợp với Công ty Liên Việt trồng 120ha mắc ca; lồng ghép nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia để phát triển 40ha cà phê theo hướng xen canh với cây mắc ca, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất. Cùng với đó, từ các nguồn quỹ hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xã tiếp tục mở rộng 27ha cà phê và phát triển 70ha dứa thương phẩm, góp phần đa dạng hóa cây trồng, từng bước nâng cao thu nhập cho người dân.
Đánh giá về định hướng chiến lược mang tính toàn tỉnh, ông Phạm Đình Lai, Chi cục trưởng Chi cục Nông nghiệp, Sở Nông Nghiệp và Môi trường khẳng định: Chuyển đổi cơ cấu cây trồng được xác định là chìa khoá then chốt trong tiến trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp của địa phương. Ngành đang tập trung rà soát, quy hoạch lại các vùng sản xuất, ưu tiên phát triển những loại cây trồng có lợi thế cạnh tranh và phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương. Cùng với hỗ trợ giống, sẽ tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ nguồn giống chất lượng cao; đồng thời, tích cực khuyến khích người dân tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho nhiều hộ dân, nhất là đối với các địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiếu số sinh sống.