Gỡ bỏ rào cản

Hiện nay, toàn tỉnh có  1.670 doanh nghiệp khu vực tư nhân hoạt động, đóng góp khoảng 35% GRDP. Không chỉ tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, khu vực này còn đóng vai trò quan trọng trong huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao năng lực sản xuất của địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển của KTTN vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô nhỏ và siêu nhỏ; năng lực tài chính, công nghệ, quản trị còn hạn chế; khả năng liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chưa cao. Số doanh nghiệp xây dựng được thương hiệu mạnh, có sức cạnh tranh lớn trên thị trường vẫn còn ít. Hạ tầng kinh tế - xã hội, hạ tầng số và kết nối vùng còn nhiều hạn chế...

Nhận diện rõ những hạn chế đó, Điện Biên đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tạo đột phá trong phát triển KTTN. Sau một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển KTTN, tư duy quản lý đối với doanh nghiệp đã chuyển biến mạnh mẽ. Nếu trước đây cách tiếp cận chủ yếu thiên về quản lý thì nay trọng tâm được chuyển sang kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ.

Tinh thần đó nhanh chóng được Điện Biên cụ thể hóa bằng chương trình hành động với cơ chế thực thi rõ ràng. Điện Biên đã ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU về phát triển KTTN giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là bước đi thể hiện quyết tâm chính trị cao trong tạo dựng một khu vực KTTN phát triển nhanh, bền vững.

Ngay đầu năm 2026, cơ chế “luồng xanh” được áp dụng đối với các dự án trọng điểm ngoài ngân sách. Yêu cầu rút ngắn tối thiểu 60% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện phân luồng, gắn nhãn nhận diện hồ sơ. Các sở, ngành, địa phương xác định hỗ trợ doanh nghiệp là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và là một trong những tiêu chí quan trọng trong thực thi công vụ. Hàng loạt chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang được triển khai đồng bộ. Thời gian thực hiện thủ tục đất đai được rút ngắn khoảng 30%; các chương trình hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ được mở rộng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Chuyển động tích cực trong cải cách hành chính và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của Điện Biên thể hiện rõ nét qua kết quả Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025.

Với 63,76 điểm, Điện Biên chỉ còn cách nhóm địa phương được xếp hạng khá 0,01 điểm. Đáng chú ý, chỉ số Chi phí không chính thức đạt 7,93 điểm, cao hơn mức trung vị cả nước 0,33 điểm, phản ánh sự chuyển biến tích cực về tính minh bạch và kỷ cương công vụ. Chỉ số Gia nhập thị trường đạt 7,47 điểm, xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố trong cả nước. Đặc biệt, thời gian trung vị để hoàn thành thủ tục đăng ký doanh nghiệp chỉ còn 1,5 ngày, đứng thứ hai toàn quốc là minh chứng trong việc cắt giảm rào cản gia nhập thị trường và khuyến khích tinh thần khởi nghiệp. Chỉ số Cạnh tranh bình đẳng đạt 5,56 điểm, cao hơn mức trung vị cả nước 0,05 điểm và xếp thứ 16/34 tỉnh, thành phố. Kết quả này cho thấy môi trường kinh doanh tại Điện Biên đang dần được xây dựng theo hướng công bằng, minh bạch và tạo cơ hội tiếp cận nguồn lực bình đẳng cho các thành phần kinh tế.

Không gian phát triển mới

Nếu cải cách thể chế và thủ tục hành chính là điều kiện cần thì việc mở rộng không gian phát triển chính là điều kiện đủ để KTTN khẳng định sự bứt phá rõ rệt hơn trong các thành phần kinh tế. Giai đoạn 2026 - 2030, Điện Biên xác định KTTN là lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Tỉnh đặt mục tiêu hình thành các doanh nghiệp tư nhân chủ lực trong những lĩnh vực có lợi thế, xây dựng các chuỗi giá trị sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất trong nước. Để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, danh mục 123 dự án tiềm năng kêu gọi đầu tư từ nguồn vốn ngoài ngân sách Nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 sớm được ban hành.

35 dự án nông - lâm nghiệp mời gọi tập trung vào phát triển các vùng nguyên liệu và chuỗi giá trị nông sản chủ lực. Đây là nguồn lực phát triển rất lớn bởi Điện Biên sở hữu quỹ đất rộng, điều kiện khí hậu phù hợp và nhiều sản phẩm nông nghiệp có thương hiệu trên thị trường. Ưu tiên hình thành các chuỗi liên kết giá trị đối với cây mắc ca, cà phê, lúa gạo và chăn nuôi đại gia súc, vừa hiện thực hóa mục tiêu sản xuất nguyên liệu, hướng tới phát triển công nghiệp chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến - chế tạo, 35 dự án kêu gọi đầu tư tập trung vào chế biến cà phê, mắc ca, tinh dầu, cây ăn quả, tinh bột, cồn và các sản phẩm nông nghiệp khác. Đây là cơ hội lớn để doanh nghiệp địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ hàng hóa... Là doanh nghiệp giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất, chế biến cà phê rang xay, hiện nay các sản phẩm của Công ty Cổ phần Cà phê Hồng Kỳ Quốc Tế đều đạt tiêu chuẩn HACCP về quy phạm sản xuất và vệ sinh an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế; trong đó 2 sản phẩm đạt OCOP 4 sao là Hồng Kỳ International coffeeHK13 và Arabica Espresso (Cà phê nguyên hạt HK10). Theo ông Nguyễn Quốc Tế, Giám đốc công ty, để nâng cao chất lượng, đa dạng sản phẩm và khẳng định thương hiệu trên thị trường, công ty đã đầu tư dây chuyền sản xuất cùng công nghệ chế biến hiện đại hàng đầu châu Âu, góp phần tạo ra những sản phẩm cà phê chất lượng cao, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường.

Song song với thu hút đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế trọng điểm, Điện Biên chú trọng hỗ trợ các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển về quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh. Khu vực KTTN đạt thành tích nổi bật với 145 doanh nghiệp thành lập mới, tổng vốn 858,048 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Hiện nay, tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên - Cửa khẩu quốc tế Tây Trang cùng nhiều dự án phát triển đô thị, hạ tầng kinh tế - xã hội đang được triển khai hứa hẹn tạo không gian phát triển hoàn toàn mới cho tỉnh. Khi kết nối vùng được cải thiện, chi phí logistics giảm xuống và khả năng tiếp cận thị trường được mở rộng, khu vực KTTN sẽ có thêm nhiều cơ hội để đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu đến năm 2030, toàn tỉnh có thêm 2.500 doanh nghiệp tư nhân hoạt động hiệu quả, tạo việc làm cho trên 50.000 lao động; thu hút bình quân từ 50 - 90 dự án ngoài ngân sách mỗi năm; tăng trưởng khu vực KTTN đạt khoảng 11%/năm và đóng góp khoảng 40% GRDP. Mục tiêu đặt ra cho thấy Điện Biên quyết tâm cao đưa KTTN trở thành một trong những trụ cột tăng trưởng quan trọng. Khi thể chế tiếp tục được hoàn thiện, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng thông thoáng, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và doanh nghiệp chủ động đổi mới, KTTN Điện Biên sẽ có thêm động lực phát triển, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.