Trước thực tế khan hiếm nguồn nước, ngay từ đầu vụ, các cấp, ngành và địa phương chủ động triển khai nhiều giải pháp tích trữ, điều tiết nguồn nước, điều chỉnh phương thức canh tác…

Hiện nay, Công ty TNHH Quản lý Thủy nông Điện Biên đang quản lý, vận hành 34 công trình thủy lợi, trong đó có 13 hồ chứa, đảm bảo nước tưới cho hơn 5.000ha cây trồng vụ đông xuân trên địa bàn tỉnh. Chủ động ứng phó với nguy cơ khô hạn, ngay từ đầu vụ đông xuân 2025 - 2026, công ty rà soát dung tích các hồ chứa, kiểm tra diện tích bãi tưới từng công trình để tích nước sớm, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất.

Trước dự báo thời tiết nắng nóng, khô hạn kéo dài, công ty linh hoạt triển khai các phương án điều tiết, tưới luân phiên nhằm tiết kiệm nước; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sử dụng nước hiệu quả. Với các hồ có nguy cơ thiếu nước do nguồn bổ sung hạn chế, đơn vị chủ động tìm kiếm nguồn thay thế, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị sẵn sàng bơm nước khi mực nước xuống thấp. Hệ thống kênh mương thường xuyên kiểm tra, sửa chữa, nạo vét, bảo đảm dòng chảy thông suốt, nâng cao hiệu quả cấp nước.

Ông Vũ Xuân Viễn, Phó Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Thủy nông Điện Biên cho biết: “Đến thời điểm này, mực nước tại 12/13 hồ chứa do đơn vị quản lý đều cao hơn cùng kỳ năm trước, chưa có hồ nào xuống mực nước chết. Với tình hình hiện tại, đơn vị đảm bảo cung cấp đủ nước tưới cho 100% diện tích bãi tưới đến hết vụ, không phải áp dụng biện pháp chống hạn như những năm trước. Riêng hồ Sông Ún (xã Tủa Chùa) - khu vực thường xuyên có nguy cơ thiếu nước, công ty đã chủ động lắp đặt máy bơm từ ngày 13/4 để cấp nước phục vụ sản xuất”.

Những năm trước, 2 hồ chứa thủy lợi Pe Luông và Hồng Khếnh thường xuyên nằm trong nhóm có nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất vụ đông xuân. Nhờ triển khai đồng bộ, hiệu quả các giải pháp ngay từ đầu vụ đông xuân năm nay nên cả 2 hồ đều đảm bảo đủ nguồn nước tưới đến cuối vụ.

Ông Đàm Văn Phương, Cụm trưởng Cụm thủy nông kênh hữu thuộc Đại thủy nông Nậm Rốm cho biết: “Vào cùng thời điểm các năm trước, mực nước tại 2 hồ trên thường xuống thấp, tiệm cận mực nước chết, gây nhiều khó khăn cho công tác cấp nước. Năm nay nhờ chủ động tích nước sớm, kết hợp điều tiết, tưới luân phiên tiết kiệm, mực nước tại hồ Pe Luông hiện cao hơn mực nước chết trên 5m, hồ Hồng Khếnh cao hơn trên 9m, tương đương hàng triệu mét khối nước dự trữ. Với dung tích này, 100% diện tích bãi tưới của 2 hồ đều được đảm bảo đủ nước phục vụ sản xuất đến hết vụ”.

Vụ đông xuân 2025 - 2026, xã Thanh Yên gieo cấy trên 800ha lúa. Những năm trước, vào giai đoạn làm đòng, trổ bông, nhiều diện tích tại khu vực Noong Luống thường xuyên rơi vào tình trạng khô hạn, thiếu nước tưới. Tuy nhiên, năm nay tình trạng thiếu nước đã được khắc phục.

Ông Nguyễn Gia Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thanh Yên cho biết: “Hơn 100ha lúa đông xuân và gần 20ha rau màu tại khu vực Noong Luống hiện được cấp nước từ Trạm bơm Nậm Thanh. Trước đây, do công tác phối hợp giữa địa phương và đơn vị quản lý thủy nông chưa chặt chẽ, việc điều tiết nước thiếu hợp lý, dẫn đến một số diện tích cuối kênh bị thiếu nước vào cuối vụ. Từ khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã đã chủ động làm việc với đơn vị quản lý thủy nông để điều chỉnh phương án cấp nước theo hướng ưu tiên khu vực cuối kênh trước, sau đó mới đến đầu kênh. Nhờ đó, hiệu quả cấp nước được cải thiện rõ rệt. Đến nay, qua rà soát, khu vực chỉ có khoảng 20ha có nguy cơ thiếu nước, song nguồn nước thủy lợi cơ bản vẫn đảm bảo phục vụ sản xuất. Đồng thời, UBND xã chủ động xây dựng phương án chống hạn, sẵn sàng ứng phó trong trường hợp nguồn nước không đáp ứng yêu cầu”.

Song song với các giải pháp đảm bảo nguồn nước, để chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng khan hiếm nước, ngay từ đầu vụ, UBND xã Thanh Yên đã đẩy mạnh tuyên truyền, khuyến khích người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích khó khăn về nước tưới. Vụ đông xuân năm nay, toàn xã đã chuyển đổi trên 100ha đất lúa sang trồng rau màu. Đây là những loại cây có nhu cầu nước thấp hơn, đồng thời người dân có thể chủ động nguồn tưới thông qua khoan giếng, bơm nước, qua đó vừa giảm áp lực cho hệ thống thủy lợi, vừa đảm bảo hiệu quả sản xuất.

Niên vụ 2025 - 2026, xã vùng cao Tủa Chùa gieo cấy 320ha lúa đông xuân. Đến nay, 100% diện tích vẫn được cấp nước đầy đủ, bảo đảm sinh trưởng ổn định. Ông Bùi Văn Thuần, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tủa Chùa cho biết: “Diện tích lúa hiện đang được cung cấp nước từ hệ thống công trình thủy lợi cơ bản ổn định. Tuy nhiên, hiện có trên 10ha lúa tại thôn Huổi Lực thuộc bãi tưới của hồ chứa Sông Ún vẫn tiềm ẩn nguy cơ thiếu nước khi mực nước hồ xuống thấp. Trước tình hình đó, UBND xã đã chủ động phối hợp với đơn vị quản lý, vận hành công trình xây dựng phương án ứng phó. Đặc biệt, hệ thống máy bơm đã được lắp đặt, sẵn sàng bơm nước từ lòng hồ lên kênh dẫn, đảm bảo nguồn nước tưới cho cây lúa trong trường hợp xảy ra khô hạn”.

Từ sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành đến sự chủ động của địa phương và người dân, các giải pháp đảm bảo nguồn nước tưới đã và đang phát huy hiệu quả. Không chỉ giúp vụ đông xuân duy trì sản xuất ổn định, những cách làm linh hoạt, thích ứng tạo nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp Điện Biên nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững.