Nguyên nhân chậm tiến độ của các dự án chủ yếu xuất phát từ những khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phục vụ xây dựng hạ tầng; khối lượng công việc lớn trong khi cơ quan chủ trì thiếu nhân lực triển khai. Bên cạnh đó, một số dự án chưa nhận được sự đồng thuận cao của người dân, dẫn đến quá trình giải phóng mặt bằng kéo dài, không đạt tiến độ đề ra.
Dự án khu dân cư đô thị Mường Thanh A do Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng NQT Quảng Ninh đề xuất, đã được tỉnh Điện Biên chấp thuận chủ trương đầu tư với tổng vốn gần 614 tỷ đồng, quy mô gần 5ha. Dự án được quy hoạch đồng bộ, gồm 167 căn nhà ở liền kề cao tối đa 5 tầng và 25 lô đất tái định cư cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, xã hội hiện đại như: Giao thông, thoát nước, bãi đỗ xe, không gian cây xanh. Khi hoàn thành, dự án kỳ vọng hình thành khu đô thị mới văn minh, tiện nghi, hài hòa với cảnh quan sông Nậm Rốm, đồng thời kết nối với khu chợ và thương mại dịch vụ Mường Thanh, góp phần tạo diện mạo đô thị hiện đại cho trung tâm tỉnh Điện Biên.
Dù đã tổ chức khởi công vào ngày 19/8/2025, đến nay, dự án vẫn chưa thể triển khai do chưa được bàn giao mặt bằng sạch. Theo đó, tổng diện tích cần bồi thường, giải phóng mặt bằng gần 5ha, trong đó, diện tích đã thu hồi 1,3ha; diện tích thu hồi mới hơn 3,4ha và khoảng 0,2ha chồng lấn với dự án Quản lý đa thiên tai lưu vực sông Nậm Rốm. Toàn dự án có 172 tổ chức, hộ gia đình và cá nhân bị ảnh hưởng, song mới phê duyệt phương án cho 27 trường hợp, còn 145 trường hợp chưa thực hiện. Đến hết tháng 3/2026, phường Điện Biên Phủ đã thực hiện đo đạc, kiểm đếm được 106/145 hộ, xác minh nguồn gốc đất được 58 trường hợp.
Tại các cuộc họp tháo gỡ khó khăn về mặt bằng cho các dự án đô thị, đại diện Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng NQT Quảng Ninh cho biết, doanh nghiệp mong muốn sớm được bàn giao mặt bằng sạch để thực hiện nghĩa vụ tài chính và triển khai dự án theo kế hoạch. Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng hiện vẫn chậm tiến độ, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện dự án.
Tương tự, dự án khu dân cư đô thị, thương mại dịch vụ tổ dân phố 17, 18 Him Lam, phường Điện Biên Phủ do Liên danh Công ty Cổ phần đầu tư MST và Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Vina 2 đề xuất và đã được tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư, với tổng mức đầu tư gần 981 tỷ đồng. Dự án có quy mô diện tích trên 48.000m², dân số dự kiến khoảng 600 người. Dự án đã tổ chức khởi công cùng ngày 19/8/2025 song đến nay vẫn chưa thể triển khai do vướng mắc mặt bằng.
Khu đô thị mới Him Lam, phía Đông đường 60m (khu A) là 1 trong 6 dự án đấu giá quyền sử dụng đất đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Dự án đã phê duyệt phương án cho 76/76 hộ gia đình, cá nhân và 5 tổ chức trên diện tích 18,89ha; hoàn tất chi trả bồi thường và 100% trường hợp đã ký biên bản bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn 20 hộ chưa tháo dỡ tài sản trên thực địa.
Nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án đô thị ngoài ngân sách, thời gian qua, Đảng ủy, UBND phường Điện Biên Phủ đã tăng cường chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp rà soát, tập trung tháo gỡ dứt điểm vướng mắc. Theo Thông báo kết luận số 687/TB-UBND ngày 5/3/2026, đối với các hộ dân đã được đảm bảo đầy đủ chế độ, chính sách nhưng vẫn chưa bàn giao mặt bằng, UBND phường giao Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị tham mưu ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất theo quy định.
Đến nay, tồn tại trong công tác giải phóng mặt bằng tại 3 dự án gồm: Khu đô thị mới Him Lam phía Đông đường 60m (khu A); khu dân cư đô thị, thương mại dịch vụ tổ dân phố 17, 18 phường Him Lam và khu dân cư đô thị Him Lam 7 đã cơ bản được tháo gỡ.
Gia đình bà Hoàng Thị Tịnh (tổ dân phố 17, phường Điện Biên Phủ) là 1 trong số 20 hộ dân đã ký biên bản bàn giao mặt bằng nhưng chưa tháo dỡ tài sản, thuộc dự án khu đô thị mới Him Lam phía Đông đường 60m (khu A). Bà Tịnh cho biết: “Gia đình bị thu hồi 300m² đất vườn. Từ khi khởi động dự án, gia đình tôi luôn đồng thuận với chủ trương thực hiện dự án. Nguyên nhân chưa thể tháo dỡ do chưa nhận đủ tiền hỗ trợ phần tài sản trên đất; tới đây khi gia đình tôi nhận đủ tiền theo quy định sẽ chủ động tháo dỡ và bàn giao mặt bằng cho dự án”.
Trong khi đó, hộ bà Mai Anh Hoa, tổ dân phố 17 (phường Điện Biên Phủ) có 500m² đất vườn bị thu hồi đã nhận đủ tiền bồi thường nhưng chưa tháo dỡ tài sản. Lý giải nguyên nhân, bà Hoa cho biết: “Gia đình tôi đã tháo dỡ một phần công trình. Tuy nhiên, do chưa rõ thời điểm triển khai dự án, gia đình tạm thời giữ lại một số hạng mục phục vụ sinh hoạt và cam kết sẽ bàn giao toàn bộ mặt bằng khi dự án khởi công”.
Đối với dự án khu dân cư đô thị Mường Thanh A, thời gian tới, phường Điện Biên Phủ tiếp tục tập trung triển khai điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm đối với 82 hộ gia đình, cá nhân và 3/4 tổ chức còn lại. Đồng thời, tiếp tục phối hợp với Ủy ban MTTQ Việt Nam phường và các tổ dân phố liên quan tổ chức xác minh nguồn gốc đất, đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp, thời điểm hình thành tài sản, bảo đảm đúng quy định và tiến độ đề ra.
Thời gian gần đây, lãnh đạo UBND tỉnh tăng cường kiểm tra, đôn đốc các sở, ngành, địa phương tập trung rà soát, tháo gỡ dứt điểm vướng mắc tại các dự án đô thị, nhà ở, thương mại, dịch vụ, du lịch sử dụng vốn ngoài ngân sách. UBND phường Điện Biên Phủ được giao làm đầu mối, chịu trách nhiệm toàn diện công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn; các sở, ngành chủ động phối hợp, đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Công tác giải phóng mặt bằng các dự án ngoài ngân sách dù đã có chuyển biến song cấp ủy, chính quyền các cấp cần tiếp tục quyết liệt vào cuộc, tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để các dự án triển khai đúng kế hoạch, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.