Với định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, tỉnh đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã liên kết bao tiêu sản phẩm; đồng thời đẩy mạnh quảng bá, xúc tiến thương mại, tìm kiếm thị trường. Trên cơ sở tiềm năng đất đai, thổ nhưỡng, Điện Biên chú trọng phát triển sản xuất gắn với chế biến nông, lâm sản và thực phẩm. Việc hình thành các vùng nguyên liệu tập trung không chỉ tạo nền tảng cho công nghiệp hóa nông nghiệp, nông thôn mà còn giúp gia tăng giá trị sản phẩm, phục vụ tiêu dùng và phát triển du lịch.
Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến, tiêu thụ giúp giá trị thu nhập trên một đơn vị diện tích tăng từ 20% trở lên so với phương thức sản xuất thông thường. Quan trọng hơn, cách làm này góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, chuyển từ “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất theo nhu cầu thị trường”. Trên toàn tỉnh, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp xanh, hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao đang được nhân rộng. Sản phẩm được cải tiến về chất lượng, bao bì, nhãn mác và khả năng truy xuất nguồn gốc; một số vùng nguyên liệu cũng đã đạt tiêu chuẩn VietGAP hoặc sản xuất hữu cơ.
Giai đoạn 2021 - 2025, Điện Biên tích cực triển khai nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, tổ chức các đoàn doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm tại nhiều tỉnh, thành phố; tham gia các chương trình kết nối giao thương, hội nghị xúc tiến xuất khẩu và các sự kiện văn hóa - du lịch lớn. Đồng thời, việc đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử cũng được chú trọng với trên 28.000 hộ được tập huấn, trên 1.100 hộ có gian hàng trực tuyến và hơn 490 sản phẩm được quảng bá trên các nền tảng số.
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, song việc đưa nông sản ra thị trường ổn định, bền vững vẫn còn nhiều thách thức. Theo đánh giá từ Sở Công Thương, một trong những điểm nghẽn lớn nhất là tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch vùng trồng tập trung. Phần lớn diện tích đất nông nghiệp do các hộ gia đình quản lý, quy mô nhỏ khiến việc hình thành vùng nguyên liệu lớn phục vụ chế biến và xuất khẩu gặp nhiều trở ngại. Ví dụ, cây mắc ca - một trong những cây trồng chủ lực của tỉnh đã được phê duyệt trồng trên diện tích gần 97.500ha, đến nay mới thực hiện được 12.360ha, một phần do đất đai phân tán, mặt khác hạ tầng giao thông còn hạn chế cũng là rào cản lớn. Địa hình đồi núi phức tạp, chi phí logistics cao khiến nông sản khó cạnh tranh về giá và thời gian vận chuyển, đặc biệt khi tiếp cận các thị trường lớn hoặc xuất khẩu.
Để giải quyết những khó khăn này, tỉnh đang đẩy mạnh rà soát, lập bản đồ quy hoạch vùng trồng cho từng loại nông sản chủ lực như: Gạo, mắc ca, chè, cà phê, cây ăn quả. Việc quy hoạch dựa trên điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và nhu cầu thị trường nhằm tránh chồng lấn, lãng phí tài nguyên, đồng thời tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp xanh, bền vững.
Song song với đó, tỉnh khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân áp dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ để nâng cao chất lượng sản phẩm. Xây dựng, công nhận các sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP để khẳng định uy tín và chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, ứng dụng thương mại điện tử tiếp tục được đẩy mạnh, giúp nông dân tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, giảm phụ thuộc vào thương lái. Đây cũng là xu hướng tất yếu trong bối cảnh chuyển đổi số, góp phần xây dựng nền nông nghiệp hiện đại.
Sở Công Thương cũng đang phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, doanh nghiệp và các cơ sở chế biến để tạo ra chuỗi cung ứng khép kín. Đơn cử như với sản phẩm gạo, Sở đã hỗ trợ xây dựng các mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, đảm bảo đầu ra ổn định cho nông dân và nâng cao giá trị gia tăng qua chế biến sâu. Với chè Shan tuyết, hỗ trợ xây dựng các hợp tác xã sản xuất theo hướng bảo tồn cây chè cổ thụ, kết hợp chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm như trà túi lọc, trà hòa tan, nhằm tăng giá trị gia tăng. Hướng tới thị trường quốc tế, việc xây dựng thương hiệu địa phương là yếu tố then chốt. Các sản phẩm chủ lực cần được đăng ký chỉ dẫn địa lý, thiết kế bao bì, logo chuyên nghiệp nhằm nâng cao nhận diện và uy tín trên thị trường.
Có thể thấy, việc đảm bảo đầu ra ổn định cho nông sản không chỉ dừng ở khâu tiêu thụ mà là cả một quá trình từ quy hoạch sản xuất, nâng cao chất lượng, chế biến sâu đến xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Với những giải pháp đồng bộ và định hướng đúng đắn, nông nghiệp Điện Biên đang từng bước chuyển mình theo hướng xanh, bền vững, mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển bền vững.