Được xem là điểm sáng trong phát triển kinh tế tập thể, HTX Dịch vụ nông nghiệp Mường Khoe Xanh (xã Mường Ảng) những năm gần đây từng bước mở rộng quy mô, xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với các hộ dân, phát triển đa dạng các loại cây trồng như: Nhãn, mít, bưởi da xanh, vú sữa hoàng kim... Riêng đối với vú sữa Hoàng Kim, HTX đã phát triển hơn 6ha, nhiều diện tích đã cho thu hoạch, mang lại hiệu quả kinh tế. Đây là hướng đi triển vọng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, từng bước khẳng định giá trị nông sản địa phương trên thị trường.

Ông Nguyễn Văn Mười, HTX Dịch vụ nông nghiệp Mường Khoe Xanh, chia sẻ: HTX chú trọng phát triển mô hình trồng cây ăn quả theo quy trình an toàn sinh học, kiểm soát chặt chẽ từ giống, chăm sóc đến thu hoạch. Hạn chế sử dụng hóa chất, tăng cường áp dụng phân bón hữu cơ và các biện pháp kỹ thuật thân thiện với môi trường giúp sản phẩm bảo đảm an toàn, nâng cao giá trị, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

HTX Hồng Phước, xã Nà Tấu thời gian qua đang mở rộng quy mô, xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết với các hộ dân, tổ chức, chế biến miến dong đặc sản và cung ứng ổn định cho thị trường. Điểm đáng chú ý là HTX chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm ngay từ khâu sản xuất. Qua việc cung ứng giống, tổ chức tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình canh tác an toàn, HTX giúp các hộ liên kết thay đổi phương thức sản xuất, bảo đảm sản phẩm đạt yêu cầu về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ông Lò Văn Pâng, Giám đốc HTX Hồng Phước, cho biết: Trước đây, việc tiêu thụ chủ yếu phụ thuộc vào thương lái, giá trị sản phẩm chưa cao, người dân chưa mạnh dạn đầu tư. Khi tham gia HTX, các hộ được hỗ trợ kỹ thuật, định hướng sản xuất theo quy trình, được bao tiêu sản phẩm, nhờ đó chất lượng nông sản cũng như giá trị sản phẩm không ngừng tăng lên.

Nhờ cách làm linh hoạt, hiệu quả sản xuất của người dân càng được cải thiện, nhiều gia đình có thu nhập ổn định từ cây dong riềng. Anh Lò Văn Thanh, thành viên liên kết HTX Hồng Phước, chia sẻ: So với trồng ngô, sắn, sản phẩm từ dong riềng cho giá trị cao hơn, có thời điểm hiệu quả tăng gấp 3 - 4 lần. Khi tham gia HTX, chúng tôi được hướng dẫn kỹ thuật, sản xuất bài bản hơn nên chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên, đầu ra ổn định, yên tâm gắn bó lâu dài.

Có lợi thế về đất đai, khí hậu để phát triển nhiều loại cây trồng đặc trưng, như: Lúa cà phê, mắc ca, rau màu, dược liệu… Tuy nhiên, nhiều năm trước, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, phụ thuộc kinh nghiệm, thiếu liên kết, đầu ra bấp bênh, giá trị gia tăng thấp. Trước yêu cầu phát triển theo hướng hàng hóa, nâng cao năng suất và chất lượng, việc hình thành các HTX nông nghiệp được xác định là giải pháp phù hợp, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân.

Tham gia HTX, nhiều hộ nông dân dần chuyển từ cách làm truyền thống sang sản xuất theo quy trình, áp dụng kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và định hướng thị trường. Các HTX đứng ra tổ chức sản xuất, cung ứng vật tư đầu vào, hỗ trợ giống, phân bón, ký kết hợp đồng tiêu thụ sản phẩm với doanh nghiệp. Nhờ đó, người dân yên tâm sản xuất, giảm thiểu rủi ro về giá cả, từng bước nâng cao thu nhập.

Một trong những chuyển biến rõ nét là việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất an toàn như: VietGAP, hữu cơ, truy xuất nguồn gốc... Thay vì sản xuất tự do, các thành viên HTX tuân thủ quy trình từ khâu làm đất, gieo trồng, chăm sóc đến thu hoạch và bảo quản. Sản phẩm làm ra đồng đều về chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Nhiều HTX đã chủ động xây dựng thương hiệu, nhãn mác, bao bì, góp phần nâng tầm giá trị nông sản địa phương.

Ông Phí Văn Dương, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, cho biết: Bên cạnh tổ chức sản xuất, các HTX đóng vai trò kết nối trong chuỗi giá trị. Thông qua ký kết hợp đồng với doanh nghiệp, siêu thị, đơn vị phân phối, sản phẩm của HTX có đầu ra ổn định, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”. Một số HTX đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin, tham gia các sàn thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số, mở rộng thị trường tiêu thụ ra ngoài tỉnh, thậm chí hướng tới xuất khẩu.

Toàn tỉnh hiện có 358 HTX, tăng gần 50% so với năm 2020; trong đó, lĩnh vực nông nghiệp chiếm phần lớn với 246 HTX. Thực tiễn cho thấy, để nông sản Điện Biên nâng cao giá trị và sức cạnh tranh, phát triển HTX gắn với liên kết chuỗi giá trị là yêu cầu tất yếu.

Theo ông Phí Văn Dương, sản xuất đơn lẻ khó đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của thị trường, trong khi HTX với vai trò tổ chức sản xuất tập thể, liên kết với doanh nghiệp sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp. Vì vậy, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và truy xuất nguồn gốc cần được quan tâm hơn nữa trong hoạt động của các HTX.

Cùng với đó, việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý HTX thích ứng với cơ chế thị trường và xu hướng phát triển mới giữ vai trò quan trọng. Trong khi xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, mở rộng thị trường tiêu thụ sẽ góp phần đưa nông sản Điện Biên từng bước nâng cao giá trị, hướng tới phát triển bền vững.