Với hơn 5ha bí xanh đang trong thời kỳ ra quả, gia đình anh Nguyễn Xuân Tình, bản Nậm Kè sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt để duy trì độ ẩm cho cây trong điều kiện nguồn nước khan hiếm. Nhờ cách làm này, lượng nước được phân bổ đều đến từng gốc, hạn chế thất thoát so với phương pháp tưới tràn trước đây, qua đó giúp cây sinh trưởng ổn định hơn.

Anh Tình chia sẻ: “Nếu tưới theo cách cũ thì rất tốn nước mà không hiệu quả, nhất là khi nguồn nước ít như hiện nay. Chuyển sang tưới nhỏ giọt tuy đầu tư ban đầu tốn kém hơn nhưng lượng nước sử dụng giảm đáng kể, công chăm sóc cũng đỡ hơn vì không phải kéo nước thủ công như trước. Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết thất thường, thay đổi phương thức tưới là cần thiết để thích ứng, nhất là đối với những diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao như bí xanh.”

Ở bản Phiêng Vai, diện tích sản xuất của các hộ dân dù gần các khe suối song do nắng nóng kéo dài, lượng nước suy giảm nhanh nên việc dẫn nước về ruộng vẫn gặp nhiều khó khăn. Nhiều đoạn suối cạn dòng không đủ cung cấp cho toàn bộ diện tích canh tác buộc người dân phải chia nhau từng khung giờ dẫn nước vào ruộng hoặc ưu tiên cho những diện tích đang trong giai đoạn cần nước.

Anh Lò Văn Nguyễn, Trưởng bản Phiêng Vai, cho biết: “Những năm trước nước còn tương đối ổn định nhưng gần đây lượng nước giảm hẳn. Vì vậy, người dân trong bản thường xuyên cùng nhau nạo vét, khơi thông các tuyến mương dẫn nước, tận dụng tối đa nguồn nước từ đầu nguồn về ruộng. Một số hộ chủ động đắp bờ giữ nước, dẫn nước bằng ống nhựa từ các khe nhỏ nhằm bổ sung cho diện tích thiếu nước.”

Toàn xã Nậm Kè hiện có hơn 20ha hoa màu vụ đông xuân với các loại cây chủ lực như: Ngô, lúa, lạc, bí xanh… Đây là diện tích sản xuất quan trọng gắn với nguồn thu nhập của nhiều hộ dân trên địa bàn.

Khắc phục tình trạng thiếu nước, cấp ủy, chính quyền xã đã linh hoạt triển khai nhiều giải pháp, trong đó, vận động người dân tận dụng tối đa nguồn nước hiện có, chủ động điều tiết, sử dụng hợp lý theo từng khu vực và thời điểm. Tổ chức sửa chữa, gia cố tạm thời các tuyến mương nhỏ, khơi thông dòng chảy nhằm hạn chế thất thoát nước trong quá trình dẫn về ruộng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước.

Bên cạnh các giải pháp trước mắt, xã khuyến khích người dân linh hoạt chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại những diện tích khó đảm bảo nguồn nước. Một số khu vực trước đây sản xuất lúa nước được chuyển sang trồng ngô hoặc các loại cây ngắn ngày phù hợp với điều kiện thực tế.

Ông Lý Văn Xuân, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Nậm Kè, cho biết: “Xác định đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng và lâu dài, vì vậy xã đang tiếp tục rà soát toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn, đề xuất đầu tư, nâng cấp, nhất là các công trình nhỏ, phân tán phù hợp với điều kiện thực tế. Cùng với đó, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp, sử dụng nước tiết kiệm, nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước.”