Gia đình anh Hạng A Tủa, bản Háng Trợ, xã Pu Nhi là một trong những hộ mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc. Trước kia, diện tích nương của gia đình anh chủ yếu trồng sắn, ngô nhưng giá trị kinh tế thấp. Nắm bắt định hướng của địa phương, năm 2023, anh Tủa cải tạo đất trồng gần 300 gốc lê vàng trên diện tích 3.000m², đồng thời trồng xen các loại cây ngắn ngày, như: Dưa mèo, bí xanh... để tạo nguồn thu trong giai đoạn đầu.

Anh Tủa chia sẻ: “Những năm gần đây, trồng cây ăn quả và một số cây có giá trị kinh tế đang được người dân lựa chọn bởi phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và hiệu quả cao hơn so với cây trồng truyền thống. Gia đình tôi cũng mạnh dạn làm theo hướng này. Tôi kỳ vọng khi vườn lê bước vào giai đoạn cho quả ổn định sẽ mang lại nguồn thu bền vững, giúp gia đình yên tâm phát triển kinh tế lâu dài.”

Phát huy lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng, cấp ủy, chính quyền xã Pu Nhi đang đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc theo hướng phát triển cây ăn quả lâu năm. Nhiều loại cây phù hợp đã được đưa vào trồng như: Mận, đào, mắc cọp, lê vàng… bước đầu sinh trưởng, phát triển tốt. Trong đó, lê vàng đang dần khẳng định là cây trồng có triển vọng, hiện toàn xã có hơn 40ha, góp phần hình thành hướng sản xuất mới, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và mở ra cơ hội cải thiện thu nhập cho người dân.

Ở xã Mường Nhé, chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng đang được chính quyền địa phương triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện thực tế từng khu vực. Trên cơ sở rà soát quỹ đất, xã định hướng người dân chuyển diện tích cây trồng kém hiệu quả sang phát triển các loại cây có giá trị kinh tế như: Cà phê, mắc ca và một số cây công nghiệp dài ngày. Như cây cà phê, toàn xã hiện có khoảng 50ha. Thực hiện mục tiêu phát triển thêm 1.000ha trong nhiệm kỳ 2025 - 2030, đầu tháng 4/2026 xã Mường Nhé đã ra quân đào hố trồng cà phê, từng bước hình thành vùng sản xuất mới.

Ông Nguyễn Văn Úy, Chủ tịch UBND xã Mường Nhé, cho biết: “Chuyển đổi cơ cấu cây trồng được xác định là hướng đi quan trọng để mở sinh kế trên những diện tích đất kém hiệu quả. Bám sát định hướng chung của tỉnh, xã tập trung hình thành các vùng sản xuất hàng hóa với các cây trồng chủ lực, từ đó giúp người dân nâng cao thu nhập, ổn định đời sống.”

Mục tiêu đến năm 2030, xã Mường Nhé sẽ hình thành khoảng 4.950ha vùng sản xuất hàng hóa tập trung, phấn đấu phát triển 1.000ha cà phê, 1.000ha mắc ca, 1.000ha cây quế, còn lại là các loại cây trồng khác. Hiện xã đang đẩy mạnh công tác tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, giúp người dân từng bước thay đổi tư duy sản xuất, nâng cao hiệu quả canh tác và khai thác tốt tiềm năng đất đai sẵn có.

Biến những khó khăn về điều kiện sản xuất thành động lực phát triển, chủ động khai thác tiềm năng, lợi thế sẵn có, tháng 12/2021, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3417/QĐ-UBND phê duyệt Đề án Phát triển cây ăn quả lợi thế, đặc sản theo hướng sản xuất hàng hóa tập trung giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030. Triển khai đề án, toàn tỉnh đã chuyển đổi gần 600ha đất lúa và hoa màu sang trồng cây ăn quả; nâng tổng diện tích lên hơn 4.100ha với các loại chủ lực như: Xoài, bưởi, nhãn, lê, cam, bơ…

Linh họat chuyển đổi cơ cấu cây phù hợp với điều kiện thực tế, thời gian qua, tỉnh khuyến khích người dân sản xuất theo theo hướng nâng cao giá trị, tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, an toàn. Công tác đào tạo, tập huấn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, giúp người dân nâng cao năng lực sản xuất, quản lý và tiếp cận thị trường được tăng cường. Các sản phẩm nông nghiệp từng bước hướng tới chế biến sâu, nâng cao giá trị gắn với chương trình OCOP; thúc đẩy liên kết giữa sản xuất và tiêu thụ, góp phần đảm bảo đầu ra và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.

Theo kế hoạch năm 2026, toàn tỉnh dự kiến chuyển đổi 1.561ha đất chuyên trồng lúa và lúa nương sang trồng cây hàng năm, cây lâu năm, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo hướng sinh kế phù hợp cho người dân.

Để thực hiện mục tiêu này, các địa phương đang chủ động rà soát quỹ đất, lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng từng vùng, tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ giống, phân bón, kết nối tiêu thụ sản phẩm, từ đó từng bước hình thành các vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị trên cùng diện tích, giúp người dân phát triển kinh tế bền vững.